Qısa cavab: AI marketinqdə ən çox kontent hazırlığı, reklam variantları, SEO araşdırması, müştəri xidməti və məlumat təhlilində fayda verir. Onu qərar verən yox, qaralama hazırlayan köməkçi kimi istifadə edin. Hər nəticəni yoxlayın və ölçün.

Kiçik komanda üçün nə dəyişir

Əvvəllər bir Instagram postu üçün mətn, üç variant başlıq və hashtag siyahısı hazırlamaq bir saat çəkirdisə, indi AI ilə ilkin qaralama bir neçə dəqiqəyə hazır olur. Qalan vaxt redaktəyə, strategiyaya və nəticənin ölçülməsinə gedir. Bakıda bir çox biznesdə marketinqlə bir, ən çoxu iki nəfər məşğul olur, onlar üçün bu fərq hiss olunandır.

Sürət isə keyfiyyət demək deyil. AI sizin brendinizi, müştərinizi və bazarınızı tanımır, bunları ona siz öyrətməlisiniz.

Kontent və kopirayting

1. Sosial media mətnlərinin qaralaması

AI-a məhsul, auditoriya və ton haqqında məlumat verin, o, bir neçə variant post mətni hazırlasın. Siz ən yaxşısını seçib brend səsinə uyğunlaşdırın. Kontent planını necə qurmağı ayrıca yazıda izah etmişik: AI ilə kontent planı.

2. Məhsul təsvirləri

E-ticarət saytında yüzlərlə məhsul varsa, AI xüsusiyyətlər siyahısından ilkin təsvir yaza bilər. Ölçülər, materiallar və zəmanət şərtləri isə mütləq əl ilə yoxlanmalıdır.

3. Bloq yazılarının strukturu

Mövzu verin, AI başlıq strukturu, alt mövzular və tez-tez verilən suallar təklif etsin. Mətnin özünü isə mütəxəssis yazmalı və ya ciddi redaktə etməlidir.

4. Mətnin uyğunlaşdırılması

Bir uzun mətni Instagram üçün qısa versiyaya, LinkedIn üçün peşəkar versiyaya, WhatsApp üçün iki cümləlik bildirişə çevirmək AI-ın ən güclü tərəflərindən biridir.

Reklam və kreativ

5. Reklam başlığı variantları

Google Ads başlığı 30 simvolla məhdudlaşır. AI-dan bu limitə uyğun 15 variant istəyin, sonra limitləri özünüz yoxlayın, çünki AI simvolları həmişə düz saymır.

6. Kreativ ideyaları və vizual konseptlər

AI vizual yaratma alətləri ilə reklam üçün ilkin konseptlər hazırlamaq olar. Risklər və keyfiyyət məsələləri haqqında ətraflı: AI ilə reklam kreativləri.

7. Auditoriya seqmentləri üçün mesajlar

Eyni məhsulu tələbəyə, gənc ailəyə və biznes sahibinə fərqli dildə təqdim etmək lazımdır. AI hər seqment üçün fərqli bucaq tapmağa kömək edir.

SEO və axtarış

8. Açar söz qruplaşdırması

Açar söz siyahısını AI-a verib niyyətə görə (məlumat, müqayisə, alış) qruplaşdırmasını istəyə bilərsiniz. Axtarış həcmini isə AI bilmir, onu SEO alətlərindən götürün.

9. Meta başlıq və təsvirlər

Hər səhifə üçün başlıq və 150–160 simvolluq təsvir variantları. Azərbaycan dilində ə, ı, ş hərflərinin düzgün yazıldığını yoxlayın.

10. FAQ bölmələri

Müştərilərin real suallarını toplayın, AI-dan onları qruplaşdırıb aydın cavab qaralaması yazmasını istəyin. Bu, həm SEO, həm də AI axtarışında görünmək üçün faydalıdır.

Müştəri xidməti və satış

11. Hazır cavab şablonları

Çatdırılma, qiymət, ödəniş üsulları haqqında tez-tez gələn suallar üçün nəzakətli, qısa cavab şablonları.

12. AI çatbot

Saytda və ya mesajlaşma kanallarında 24/7 ilkin cavab. Nə vaxt lazım olduğu və nə vaxt zərər verdiyi barədə: AI çatbot ilə müştəri xidməti.

13. Zəng və yazışma xülasələri

Satış menecerinin uzun yazışmasından əsas tələbləri, büdcəni və növbəti addımı çıxarmaq. Burada şəxsi məlumatlara diqqət yetirin.

Analitika və planlaşdırma

14. Hesabatların izahı

Reklam kabinetindən ixrac edilmiş cədvəli (şəxsi məlumatsız) verib anomaliyaları, ən yaxşı və ən zəif kampaniyaları soruşmaq. Nəticəni həmişə orijinal rəqəmlərlə müqayisə edin.

15. Rəqib kontentinin təhlili

Rəqiblərin açıq saytlarındakı mövqeləndirməni, təkliflərini və mesajlarını müqayisə etmək. AI burada fikir verir, amma yekun nəticəni siz çıxarırsınız.

Ssenarilərin müqayisəsi

Sadə prompt nümunəsi

Yaxşı nəticə üçün AI-a kontekst verin: kim, nə, kimə, hansı tonda, hansı formatda.

Sən Bakıda fəaliyyət göstərən ailə restoranının SMM menecerisən.
Tapşırıq: həftəsonu ailə menyusu üçün 3 Instagram post mətni yaz.
Auditoriya: 28–45 yaş, uşaqlı ailələr.
Ton: isti, sadə, «siz» müraciəti.
Format: hər mətn 60–90 söz, sonda bir çağırış, 5 hashtag.
Qadağa: uydurma endirim və ya rəqəm yazma.

AI-ı işə necə daxil etmək olar: addım-addım

1. Bir proses seçin. Ən çox vaxt aparan və təkrarlanan işi müəyyən edin.
2. Hazırkı vaxtı ölçün. Bu iş həftədə neçə saat aparır?
3. Prompt şablonu yazın. Brend səsi, auditoriya və qadağaları bir dəfə yazıb saxlayın.
4. Yoxlama qaydası qoyun. Kim redaktə edir, nəyi yoxlayır?
5. İki-üç həftə sınayın. Vaxtı və keyfiyyəti əvvəlki vəziyyətlə müqayisə edin.
6. Genişləndirin və ya dayandırın. İşə yarayırsa, növbəti prosesə keçin.

Bu yanaşma daha geniş biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması məntiqinə uyğundur: əvvəl prosesi anlayın, sonra aləti seçin.

Harada yanılırlar

• Kontekstsiz prompt. «Restoran üçün post yaz» kimi tapşırıq ümumi, şablon mətn verir.
• Yoxlamadan dərc etmək. Səhv fakt və ya qrammatika brendə zərər verir.
• Türkcə sürüşmə. AI bəzən Azərbaycan dili yerinə türkcə sözlər işlədir, «için», «şirket» kimi. Müştəri bunu dərhal görür.
• Hər şeyi AI-a vermək. Strategiya, qiymət siyasəti və brend qərarları insan işidir.
• Məxfi məlumat yükləmək. Müştəri bazasını açıq alətə köçürməyin.

Haradan başlamalı

Siyahıdakı on beş ssenarinin hamısını birdən yoxlamağa ehtiyac yoxdur. Komandanızın həftədə ən çox vaxt itirdiyi bir işi seçin, çox vaxt bu Instagram mətnləri və ya Direct-ə gələn eyni suallar olur, iki həftə AI ilə işləyin və vaxtı müqayisə edin. AI həllərini biznesinizə necə uyğunlaşdırmaq barədə AI həllər xidmətimizə baxa və ya birbaşa Odeo Agency ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Qısa cavab: Azərbaycanda SEO üçün əvvəlcə texniki bazanı (sürət, indeksləmə, mobil uyğunluq) qaydaya salın, sonra auditoriyanızın həqiqətən yazdığı açar sözlərə görə səhifələr hazırlayın. Yerli bizneslər üçün Google Biznes Profili və rəylər ən sürətli nəticəni verir, uzunmüddətli artım isə müntəzəm, faydalı kontentdən gəlir.

Azərbaycan bazarında SEO-nun xüsusiyyətləri

Azərbaycan axtarış bazarı kiçikdir və bu, həm çətinlik, həm imkan yaradır. Bir çox sahədə Azərbaycan dilində keyfiyyətli kontent hələ azdır, ona görə yaxşı yazılmış bir bələdçi səhifəsi tez önə çıxa bilir.

Dil məsələsi qarışıqdır. Eyni məhsulu həm Azərbaycan, həm rus dilində, bəzən də ə, ı, ş hərfləri olmadan axtarırlar («mənzil» əvəzinə «menzil»). Axtarışın böyük hissəsi telefondan gəlir, Bakıda da, regionlarda da, ona görə mobil versiya əsas versiyadır.

Və satış çox vaxt saytda yox, WhatsApp və Instagram-da bağlanır. Saytın işi tez-tez sifarişi qəbul etmək yox, etibar yaratmaq və adamı mesaja yönləndirməkdir.

Bu xüsusiyyətlər SEO-nun ölçülməsinə də təsir edir: yalnız saytda tamamlanan sifarişləri deyil, WhatsApp düyməsinə klikləri və zəngləri də konversiya kimi izləmək lazımdır.

1-ci sütun: texniki SEO

Texniki SEO saytın Google tərəfindən tapılması, oxunması və indekslənməsi üçün şərait yaradır. Kontent nə qədər yaxşı olsa da, texniki xəta onu görünməz edə bilər.

Minimum texniki tələblər

Ətraflı siyahı üçün 40 bəndlik texniki SEO yoxlama siyahımıza baxın. Sürət göstəricilərinin mənası isə Core Web Vitals haqqında yazımızda sadə dillə izah olunub.

Çoxdilli saytlar üçün hreflang

Saytınız Azərbaycan və rus dilindədirsə, hər dil versiyası ayrıca URL-də olmalı (/az/, /ru/ və ya alt domen) və hreflang teqləri ilə bir-birinə bağlanmalıdır. Hreflang Google-a «bu səhifənin başqa dildə versiyası budur» deyən HTML teqidir. Onsuz Google dil versiyalarını qarışdıra və ya birini dublikat kimi qəbul edə bilər.

2-ci sütun: kontent və açar sözlər

Burada qayda dəyişməyib: insanların həqiqətən axtardığı suala hamıdan aydın cavab verən səhifə qazanır.

Açar söz araşdırması

Azərbaycan dilində açar söz araşdırmasının öz tələləri var. Məsələn, «diş həkimi» və «dis hekimi» Google üçün yaxın, amma eyni olmayan sorğulardır. Bu mövzunu Azərbaycan dilində açar söz araşdırması yazımızda ətraflı açmışıq.

Praktik ardıcıllıq belədir:

1. Müştərilərinizin WhatsApp-da və telefonda verdiyi sualları toplayın. Ən dəqiq açar sözlər oradadır.
2. Google-un avtomatik tamamlama təkliflərinə və «İnsanlar həmçinin soruşur» blokuna baxın.
3. Google Ads-in Keyword Planner alətində təxmini axtarış həcmlərini yoxlayın.
4. Hər əsas mövzu üçün bir səhifə planlayın, oxşar sorğuları eyni səhifədə birləşdirin.

Kontent növləri

• Xidmət səhifələri: «Bakıda kondisioner təmiri» kimi kommersiya niyyətli sorğular üçün.
• Bələdçilər və bloq yazıları: «kondisioner niyə su axıdır» kimi məlumat sorğuları üçün.
• Məhsul səhifələri: e-ticarət saytlarında hər məhsul ayrıca açar söz imkanıdır. Bu barədə məhsul səhifəsi SEO-su yazımızda danışmışıq.

3-cü sütun: yerli SEO və etibar siqnalları

Fiziki ünvanı və ya xidmət ərazisi olan biznes üçün yerli SEO çox vaxt ən sürətli nəticəni verir. «Yaxınlıqda», «Nərimanovda», «Sumqayıtda» kimi sorğularda Google xəritə nəticələrini göstərir və bu nəticələr əsasən Google Biznes Profilindən gəlir.

Yerli SEO üçün əsas addımlar:

• Google Biznes Profilini tam doldurun: kateqoriya, iş saatları, telefon, şəkillər, xidmətlər.
• Ad, ünvan və telefon (NAP) məlumatı saytda, Instagram-da və kataloqlarda eyni yazılsın.
• Müştərilərdən müntəzəm rəy istəyin və hər rəyə cavab verin.
• Saytda hər filial üçün ayrıca səhifə hazırlayın.

Bu mövzu üçün ayrıca addım-addım bələdçimiz var: Google Biznes Profili ilə Bakıda yerli axtarışda önə çıxmaq.

Linklər

Linklər (başqa saytlardan sizin sayta keçidlər) hələ də Google üçün etibar siqnalıdır. Azərbaycanda təbii link mənbələri bunlardır: sektor portalları, yerli xəbər saytlarında ekspert şərhləri, tərəfdaş şirkətlərin saytları, tədbir və sərgi səhifələri. Link almaq üçün pul ödəmək və ya şübhəli «link paketləri» almaq risklidir və sanksiyaya səbəb ola bilər.

4-cü sütun: AI axtarışında görünmək

2027-də istifadəçilərin bir hissəsi cavabı birbaşa Google AI Overviews və ya ChatGPT-dən alır. Bu sistemlər cavab yaradanda etibarlı, aydın strukturlu mənbələrə istinad edir. Sizin saytın mənbə olması üçün:

• Hər səhifənin əvvəlində suala birbaşa, qısa cavab verin.
• Sual-cavab bölmələri və strukturlaşdırılmış data (schema) əlavə edin. Schema səhifənin məzmununu maşınların başa düşdüyü formatda təsvir edən koddur.
• Müəllif, şirkət, ünvan və əlaqə məlumatlarını aydın göstərin.

Bu istiqaməti AI axtarışında görünmək (GEO) yazımızda geniş izah etmişik.

SEO-nun nəticəsini necə ölçmək

Ölçmək üçün üç şey kifayətdir:

1. Google Search Console: göstərilmə, klik, CTR (göstərilənlərdən klikləyənlərin faizi) və orta mövqe.
2. Google Analytics 4: üzvi trafikdən gələn istifadəçilər və onların hərəkətləri.
3. Konversiyalar: forma göndərmə, zəng düyməsi, WhatsApp kliki, sifariş.

Nümunə hesablama

Bu rəqəmlər tamamilə hipotetikdir və yalnız metodu göstərir. Tutaq ki, xidmət səhifəniz ayda 4 000 dəfə göstərilir və CTR 2%-dir, yəni 80 klik. Başlıq və meta təsviri yaxşılaşdırıb CTR-i 4%-ə qaldırsanız, mövqe dəyişmədən klik sayı 160-a çatır. Ziyarətçilərin 5%-i WhatsApp-a yazırsa, müraciət sayı 4-dən 8-ə qalxır. Orta sifariş 150 AZN-dirsə və hər 2 müraciətdən biri satışa çevrilirsə, aylıq gəlir fərqi təxminən 300 AZN olur.

2027 üçün 90 günlük SEO planı

Bu plan hamıya eyni cür uyğun gəlmir, sahənizə və saytın vəziyyətinə görə uyğunlaşdırılmalıdır. Əgər bu işi sistemli aparmaq istəyirsinizsə, SEO xidmətimiz məhz bu addımlar üzərində qurulub, sayt özü problemli olduqda isə veb sayt hazırlanması ilə bazanı yenidən qururuq.

Bakı saytlarında tez-tez gördüyümüz səhvlər

Hər səhifədə eyni başlıq və meta təsvir. Açar sözün mətndə süni şəkildə dəfələrlə təkrarlanması. Yalnız şəkillərdən ibarət sayt, belə saytda mətn olmadığı üçün Google onun nə haqda olduğunu anlamır. Rus dilli səhifələrin avtomatik tərcümə ilə doldurulması. Və ən çox rast gəlinəni: bir ay gözləyib nəticə görməyəndə SEO-nu yarımçıq dayandırmaq.

Rəqabətin zəif olduğu sahələrdə bu səhvlərdən qaçmaq özü üstünlük verir. Saytınızın hazırkı vəziyyətini öyrənmək üçün pulsuz alətlərimizdən başlaya və ya planı birlikdə qurmaq üçün Odeo Agency ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Qısa cavab: Reels alqoritmi izlənmə müddətinə, təkrar baxışa, paylaşım və yadda saxlamaya baxır. Güclü ilk 1–3 saniyə, qısa və aydın mesaj, dəqiq mövzu və müntəzəm paylaşım biznes hesabının reach-ini artırmağın ən etibarlı yoludur.

Alqoritm necə işləyir

Instagram bir alqoritmdən yox, bir neçə sıralama sistemindən istifadə edir: lent, Stories, Explore və Reels üçün ayrı-ayrı. Reels bölməsinin əsas məqsədi insanları sizin hesabı izləməsələr belə, maraqlı video ilə tanış etməkdir. Yeni müştəriyə pulsuz çatmaq üçün Instagram-da bundan yaxşı yer azdır.

Sistem hər videonu konkret izləyiciyə göstərməzdən əvvəl təxmin etməyə çalışır: bu adam videonu nə qədər izləyəcək, sona qədər baxıb təkrar izləyəcəkmi, dostuna DM ilə göndərəcəkmi, yadda saxlayacaqmı, sonra profilə keçəcəkmi.

Video əvvəlcə kiçik bir auditoriyaya göstərilir. Orada yaxşı nəticə verirsə, daha geniş qrupa ötürülür. Zəif nəticə verirsə, yayılma dayanır. Yəni hər Reels kiçik bir testdir.

Ən güclü siqnallar

Bəyənmə hələ də siqnaldır, amma biznes üçün paylaşım və yadda saxlama daha dəyərlidir, çünki bunlar videonun real fayda verdiyini göstərir.

İlk 3 saniyə

İzləyici lentdə barmağını sürüşdürməzdən əvvəl çox qısa vaxtınız var. Bu müddətdə ona niyə qalmalı olduğunu göstərməlisiniz. İşlək giriş növləri:

1. Problem ilə başlamaq: «Kondisioneriniz bu səsi çıxarırsa, filtri dəyişmək vaxtıdır.»
2. Nəticəni əvvəldən göstərmək: təmirdən sonrakı mətbəx, sonra prosesə qayıdış.
3. Rəqəm ilə başlamaq: «Bakıda mənzil alanda 3 sənədi mütləq yoxlayın.»
4. Səhvi göstərmək: «Çoxları kofe maşınını belə təmizləyir, amma bu yanlışdır.»
5. Sual vermək: «Saytınız niyə Google-da görünmür?»

Ekranda mətn də olmalıdır. Çox insan Reels-i səssiz izləyir, xüsusən ictimai nəqliyyatda və iş yerində. Ona görə altyazı və ekran üstü başlıq vacibdir.

Biznes üçün Reels mövzuları

Biznes hesabları çox vaxt yalnız reklam xarakterli video paylaşır: «Endirim, bizə yazın». Belə videolar nadir hallarda yayılır. Daha yaxşı işləyən mövzular:

• Öyrədici: «Ev üçün kombi seçərkən 4 sual», «Mağaza üçün Instagram profili necə qurulur».
• Pərdəarxası: sifarişin hazırlanması, məhsulun qablaşdırılması, komandanın iş günü.
• Əvvəl / sonra: təmir, təmizlik, dizayn, avtomobil detailing.
• Mif və həqiqət: sahənizdə tez-tez eşidilən yanlış fikirlər.
• Müştəri sualına cavab: WhatsApp və Direct-də ən çox gələn sualı video ilə cavablandırın.
• Yerli kontekst: Bakının məhəllələri, regionlara çatdırılma, yerli bayramlar (Novruz, Ramazan, Yeni il).

Ən çox gələn 20 müştəri sualını yazın. Hər biri ayrıca Reels ola bilər. Bu siyahı həm də sosial media kontent təqviminizin əsasını təşkil edir.

Uzunluq, format və texniki tərəflər

Uzunluq üçün sabit qayda yoxdur. Video lazım olduğu qədər uzun, mümkün olduğu qədər qısa olsun. Sadə məsləhət 7–15 saniyəlik, öyrədici məzmun isə 30–60 saniyəlik ola bilər. Əgər izləyicilər videonun ortasında çıxırsa, problem uzunluqdadır.

Texniki tərəfdən diqqət edin:

• Şaquli format (9:16) və yaxşı işıqlandırma.
• Aydın səs: ucuz yaxa mikrofonu belə telefon mikrofonundan yaxşıdır.
• Su nişanı olmasın: başqa platformanın loqosu olan videolar zəif yayıla bilər.
• Orijinal məzmun: başqasının videosunu təkrar paylaşmaq yerinə öz çəkilişiniz.
• Mətn təhlükəsiz zonada: düymələr və təsvir mətni ekranın aşağı və sağ hissəsini örtür.

Musiqi seçərkən diqqətli olun: biznes hesablarında bəzi məşhur musiqilər məhdud ola bilər. Instagram-ın biznes üçün icazəli musiqi kitabxanasından və ya öz səsinizdən istifadə edin.

Paylaşım tezliyi və ardıcıllıq

Alqoritm müntəzəm aktiv olan hesabları sevir, amma keyfiyyəti qurban vermək olmaz. Kiçik biznes üçün həftədə 3 Reels real və davamlı hədəfdir. Gündə bir video çəkib keyfiyyəti aşağı salmaqdansa, həftədə üç yaxşı video daha faydalıdır.

Ardıcıllıq üçün seriyalar yaradın: «Həftənin sualı», «1 dəqiqədə SEO», «Bakıda ən çox verilən 5 sual». Seriya izləyicini profilə keçib digər hissələrə baxmağa sövq edir.

Addım-addım: bir Reels-in hazırlanması

1. Müştəri sualları siyahısından bir mövzu seçin.
2. İlk 3 saniyədə deyiləcək bir cümləlik girişi yazın.
3. 3–5 kadrdan ibarət sadə ssenari qurun.
4. Telefonda şaquli çəkin, səsi ayrıca yoxlayın.
5. Montajda artıq pauzaları kəsin, altyazı əlavə edin.
6. Örtük (cover) seçin ki, profil şəbəkəsində səliqəli görünsün.
7. Təsvirdə açar sözlərlə mövzunu izah edin, 3–5 hashtag əlavə edin.
8. Paylaşımdan sonra ilk saatda şərhlərə cavab verin.

Nəticəni necə ölçmək

Instagram Insights hər Reels üçün izlənmə, orta izlənmə müddəti, paylaşım, yadda saxlama və yeni izləyici sayını göstərir. Biznes üçün isə əsas sual başqadır: Reels müraciət və satış gətirirmi?

Bunu ölçmək üçün:

• Bio-dakı linkə UTM parametri əlavə edin.
• WhatsApp müraciətlərində «bizi haradan tapdınız?» sualını verin.
• Hər ay ən çox paylaşılan 3 videonu təhlil edin və formatı təkrarlayın.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, Bakıda kiçik mebel emalatxanası ayda 12 Reels paylaşır. Hipotetik rəqəmlərlə: videolar cəmi 60 000 izlənmə toplayır, bunların 0,5%-i, yəni 300 nəfər profilə keçir, 10%-i, yəni 30 nəfər WhatsApp-a yazır, onların da 20%-i, yəni 6 nəfər sifariş verir. Bir sifarişin orta dəyəri 800 AZN olarsa, bu, ayda 4 800 AZN dövriyyə deməkdir. Bu hesab sizin real rəqəmlərinizlə dəyişəcək, amma huni məntiqini başa düşmək üçün faydalıdır.

Organik Reels yaxşı işləyəndə ən güclü videonu reklamla da gücləndirmək olar. Bu barədə Instagram reklam büdcəsinin hesablanması yazısında ətraflı danışmışıq.

Reels-də ən çox gördüyümüz səhvlər

• Yalnız endirim və qiymət postları paylaşmaq.
• Uzun, loqo ilə başlayan girişlər.
• Altyazısız video.
• Trendi mövzu ilə əlaqəsiz təkrarlamaq.
• Şərhlərə və DM-lərə gec cavab vermək.
• Bir video zəif çıxanda strategiyanı tamamilə dəyişmək.

Trendlərdən istifadə etmək olar, amma onları öz sahənizə uyğunlaşdırın. Trendə uyğun, lakin brendinizlə əlaqəsiz video izlənmə gətirə bilər, amma müştəri gətirmir. Qısa video ssenariləri üçün qısa video marketinqi yazımızdakı şablonlara da baxa bilərsiniz.

Reels və digər formatların birgə işi

Reels yeni auditoriya gətirir, amma satış çox vaxt digər formatlarda tamamlanır. Reels-dən profilə keçən insan qərar verməzdən əvvəl Stories-ə, sabitlənmiş postlara və rəylərə baxır. Ona görə profilinizin yuxarısında üç sabitlənmiş paylaşım saxlayın: siz kimsiniz, qiymət və şərtlər, müştəri rəyləri. Stories-də isə hər gün qısa sorğu, sual qutusu və ya pərdəarxası kadr paylaşın ki, Reels ilə gələn yeni izləyici sizi daha yaxından tanısın.

Bu həftə Direct-dəki ən çox təkrarlanan üç sualı götürün və hər birinə 20 saniyəlik cavab videosu çəkin. Ay sonunda hansının paylaşıldığına, hansının yadda saxlandığına baxın, növbəti ayın planı elə oradan çıxacaq. Kontent planı, çəkiliş və montajla bağlı sistemli dəstək istəyirsinizsə, sosial media xidmətimizə və kontent və video istehsalına baxın.

Reels strategiyanızı birlikdə qurmaq üçün Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Brend kimliyi loqodan böyükdür, çünki müştəri sizinlə təkcə loqo vasitəsilə yox, Instagram paylaşımı, WhatsApp cavabı, qablaşdırma və satıcının davranışı ilə də tanış olur. Bu təmasların hamısı eyni xarakteri daşıyanda brend güclənir, fərqli danışanda isə dağılır.

Brend, brendinq və brend kimliyi: terminləri ayıraq

Bu üç söz müştəri ilə ilk görüşlərdə tez-tez qarışır, ona görə əvvəl onları ayıraq.

• Brend: müştərinin başında sizin haqqınızda yaranan təəssürat və gözləntidir. Onu tam idarə edə bilməzsiniz, yalnız təsir edə bilərsiniz.
• Brendinq: həmin təəssüratı formalaşdırmaq üçün görülən iş prosesidir: araşdırma, strategiya, dizayn, kommunikasiya.
• Brend kimliyi: bu prosesin nəticəsində yaranan, görünən və eşidilən alətlər toplusudur: loqo, palitra, şriftlər, ton, şablonlar, qaydalar.

Sadə desək, brend kimliyi sizin nə dediyiniz və necə göründüyünüzdür, brend isə müştərinin bundan nə eşidib yadda saxladığıdır. Bütün iş bu ikisini bir-birinə yaxınlaşdırmaqdan ibarətdir.

Brend kimliyinin əsas komponentləri

1. Strategiya qatı

Vizual işdən əvvəl cavablandırılmalı suallar var:

• Kimə xidmət edirik? (Hədəf auditoriya haqqında ətraflı bax: hədəf auditoriya və persona necə qurulur.)
• Hansı problemi həll edirik və bunu rəqiblərdən necə fərqli edirik?
• Hansı dəyərlərə söykənirik və hansı vədi veririk?
• Brend bir insan olsaydı, necə danışardı?

Bu cavablar bir səhifəlik brend platformasında toplanır. Dizayner, kopirayter və satış komandası məhz bu sənədə baxaraq qərar verir.

2. Vizual qat

• Loqo və onun variantları (tam, qısa, ikon, tək rəngli).
• Rəng palitrası: əsas, köməkçi və vurğu rəngləri, HEX, RGB və CMYK kodları ilə. Rəng seçiminin məntiqi barədə rəng psixologiyası yazımızda ətraflı danışmışıq.
• Tipoqrafiya: başlıq və mətn şriftləri. Azərbaycan dili üçün vacib şərt: şrift ə, ı, ğ, ş, ç, ö, ü və böyük İ hərflərini düzgün göstərməlidir.
• Qrafik elementlər: naxışlar, ikon üslubu, foto üslubu, illüstrasiyalar.
• Şablonlar: Instagram postu, Reels örtüyü, təqdimat, vizit kartı, qiymət təklifi.

3. Verbal qat

• Danışıq tonu: rəsmi, yoxsa səmimi? «Siz», yoxsa «sən»? Zarafat edirik, yoxsa yox?
• Əsas mesajlar: şirkəti bir cümlədə, bir abzasda və bir dəqiqəlik danışıqda necə təqdim edirik.
• Lüğət: hansı sözləri işlədirik, hansılardan qaçırıq. Məsələn, «ucuz» əvəzinə «sərfəli» və ya «əlçatan».

4. Təcrübə qatı

Bu qat ən çox unudulur, halbuki Azərbaycan bazarında müştəri brendi ən çox məhz burada hiss edir. Müştəri WhatsApp-a yazanda cavab nə qədər tez gəlir və hansı tonda yazılır? Kuryer necə geyinib və necə danışır? Qablaşdırma açılanda nə hiss olunur? Bütün bunlar brend kimliyinin canlı hissəsidir.

Niyə yalnız loqo kifayət etmir

Bakıda bir çox biznes brendinqə loqo sifarişi ilə başlayır və orada da dayanır. Nəticədə tipik mənzərə yaranır:

Loqo nə qədər gözəl olsa da, ətrafındakı sistem yoxdursa, müştəri brendi «hiss etmir». Üstəlik, dağınıq vizual dil etibarı azaldır: müştəri şüuraltı olaraq belə nəticə çıxarır ki, şirkətin içində də qayda yoxdur.

Loqonun özündə də tez-tez səhvlər edilir. Onların siyahısını loqo dizaynında 10 səhv yazısında topladıq.

Brend kimliyini addım-addım necə qurmalı

1. Mövcud vəziyyəti audit edin. Bütün materialları (sosial media, sayt, çap, qablaşdırma) bir yerə toplayın və ziddiyyətləri qeyd edin.
2. Auditoriya və rəqibləri araşdırın. Rəqiblərin hansı rəngləri və tonu işlətdiyinə baxın: fərqlənmək üçün eyni yolu getməmək lazımdır.
3. Brend platformasını yazın. Missiya, vəd, dəyərlər, xarakter və ton bir səhifəyə sığmalıdır.
4. Vizual konsepsiyanı hazırlayın. İki-üç istiqamət təklif edin, real təmas nöqtələrində (post, vitrin, qablaşdırma) sınayın.
5. Seçilmiş istiqaməti sistemə çevirin. Loqo variantları, palitra, şriftlər, qrafik elementlər.
6. Brendbuku yazın. Qaydalar və «belə etməyin» nümunələri ilə.
7. Şablonları hazırlayın. Komandanın gündəlik istifadə edəcəyi faylları (Canva, Figma və ya Adobe formatında) təhvil verin.
8. Komandanı öyrədin. Satıcı, SMM mütəxəssisi və menecer brendin necə danışdığını bilməlidir.
9. Tətbiq edin və izləyin. İlk aylarda materialları yoxlayın, uyğunsuzluqları vaxtında düzəldin.

Azərbaycan bazarına xas məqamlar

• İki dil, bəzən üç. Brend Azərbaycan, rus və ingilis dillərində işləyəcəksə, ad və şüarın hər dildə necə səsləndiyini əvvəlcədən yoxlayın. Bəzi sözlər başqa dildə gülməli və ya mənfi məna daşıya bilər.
• Instagram əsas vitrindir. Bir çox müştəri sizinlə ilk dəfə profilinizdə tanış olur. Profil şəkli kiçik dairədə də oxunmalı, lent isə vahid görünməlidir.
• WhatsApp brendin səsidir. Sifarişlərin böyük hissəsi mesajla gəlir. Avtomatik salamlama, hazır cavablar və profil təsviri brend tonunda yazılmalıdır.
• Regionlarda tanınma. Bakıdan kənarda auditoriya brendi tez-tez yalnız bir vizual işarə ilə yadda saxlayır. Sadə, aydın forma və rəng burada daha çox iş görür.

Nümunə hesablama: ardıcıllığın dəyəri

Tutaq ki, kiçik bir kafe hər ay 20 sosial media dizaynı sifariş edir. Brend şablonları olmadığı üçün hər dizayn sıfırdan hazırlanır və təxminən 40 dəqiqə vaxt aparır. Şablonlar hazır olandan sonra eyni iş 15 dəqiqəyə enir.

Şablonsuz bu, 20 × 40 = 800 dəqiqə, təxminən 13 saat edir. Şablonla 20 × 15 = 300 dəqiqə, yəni 5 saat. Fərq ayda təxminən 8 saatdır.

Rəqəmlər hipotetikdir, amma məntiq dəyişmir: yaxşı qurulmuş brend kimliyi dizaynerin vaxtına da qənaət edir.

Brend kimliyini nə vaxt yeniləmək lazımdır

• Biznes yeni auditoriyaya və ya yeni bazara çıxır.
• Xidmət çeşidi dəyişib və köhnə ad, şüar artıq uyğun gəlmir.
• Vizual dil köhnəlib və rəqiblərdən seçilmir.
• Şirkətlər birləşib və ya yeni alt brend yaranıb.

Yeniləmə həmişə sıfırdan başlamaq demək deyil. Çox vaxt loqonu sadələşdirmək, palitranı təmizləmək və tonu yenidən yazmaq kifayət edir. Bu yanaşma toplanmış tanınmanı itirmədən brendi təzələyir.

Brend kimliyində tez-tez edilən səhvlər

• Strategiyasız dizayn. Loqo və rəng seçilir, amma kimə və nə üçün danışıldığı yazılmır. Nəticədə hər yeni material yenidən mübahisəyə səbəb olur.
• Brendbukun rəfdə qalması. Sənəd hazırlanır, amma komandaya təqdim edilmir və şablonlar paylanmır.
• Hər kampaniyada yeni üslub. Bayram və ya endirim üçün brend tamamilə dəyişdirilir, müştəri isə profilinizi tanımır.
• Verbal qatın unudulması. Vizual dil vahiddir, amma Instagram-da bir ton, WhatsApp-da başqa ton, saytda üçüncü ton işlədilir.
• Rəqiblərə kor-koranə bənzəmək. Sektor lideri kimi görünmək istəyi brendi onun kölgəsinə çevirir.

Brend kimliyi bir dəfə hazırlanıb rəfə qoyulan sənəd deyil. İldə bir dəfə bütün materialları, Instagram lentindən WhatsApp şablonlarına qədər, yan-yana qoyub yoxlayın və brendbuku lazım olan yerdə yeniləyin.

Bu işə haradan başlamaq barədə brendinq xidmətimizin səhifəsində ətraflı yazmışıq. Mövcud materiallarınızı birlikdə gözdən keçirmək istəsəniz, bizə yazın.

Qısa cavab: GA4 hər şeyi «hadisə» kimi qeyd edir: səhifəyə baxış, düymə kliki, form göndərmə. Sizin işiniz biznes üçün vacib hadisələri (müraciət, zəng, satış) «əsas hadisə» kimi işarələmək və hər həftə trafik mənbələrini bu hadisələrlə müqayisə etməkdir.

GA4 köhnə Analytics-dən nə ilə fərqlənir

Köhnə Universal Analytics «sessiya» və «səhifə baxışı» üzərində qurulmuşdu. GA4 isə hər hərəkəti ayrıca hadisə (event) kimi yazır. İlk baxışda mürəkkəb görünür, amma bu yanaşma daha çevikdir: saytda, mobil tətbiqdə və hətta onlayn çatda baş verən hərəkətləri eyni məntiqlə ölçmək olur.

Biznes sahibi üçün vacib olan üç fərq:

• Hər şey hadisədir. page_view, scroll, click, form_submit eyni cədvəldə saxlanılır.
• Konversiya əvəzinə «əsas hadisə». Google bu termini dəyişib: indi biznes üçün vacib hadisələri «key event» (əsas hadisə) kimi işarələyirsiniz.
• Məxfiliyə uyğunlaşma. Çerez razılığı verməyən istifadəçilər üçün GA4 modelləşdirilmiş məlumatlardan istifadə edə bilir, ona görə rəqəmlər bəzən «yuvarlaq» görünür.

Qurulumdan sonra mütləq yoxlanmalı 8 ayar

GA4-ü sadəcə sayta qoşmaq kifayət deyil. Aşağıdakı ayarları qurulumdan dərhal sonra yoxlayın:

1. Saat qurşağı və valyuta. Mülk ayarlarında Bakı vaxtını (UTC+4) və AZN valyutasını seçin. Əks halda gündəlik hesabatlar sürüşür, gəlir dollarla göstərilir.
2. Məlumat saxlama müddəti. Defolt 2 aydır, 14 aya qaldırın.
3. Daxili trafikin süzülməsi. Ofisin IP ünvanını «daxili trafik» kimi təyin edin ki, işçilərin baxışları statistikaya qarışmasın.
4. Gücləndirilmiş ölçmə (Enhanced Measurement). Scroll, xarici link kliki, fayl yükləmə və sayt daxili axtarış avtomatik izlənir, sadəcə aktiv olduğunu yoxlayın.
5. Əsas hadisələr. Müraciət formasını, telefon klikini, WhatsApp klikini və satışı əsas hadisə kimi işarələyin.
6. Google Ads bağlantısı. Reklam hesabını GA4-ə bağlayın ki, xərc və nəticə bir yerdə görünsün.
7. Search Console bağlantısı. Google axtarışında hansı sorğularla göründüyünüzü GA4 daxilində görmək üçün.
8. Referral istisnaları. Ödəniş səhifəsi başqa domendədirsə (məsələn, bank ödəniş şlüzü), onu istisna siyahısına əlavə edin, yoxsa satışlar «bankdan gələn trafik» kimi yazılacaq.

Azərbaycan bizneslərində ən vacib hadisələr

Bakıda bir çox biznes satışı saytda deyil, telefonda və WhatsApp-da bağlayır. Ona görə yalnız «satış» hadisəsini izləmək kifayət etmir. Ən azı bu hadisələri qurun:

WhatsApp və telefon klikləri hələ satış deyil, amma onlar reklam kampaniyalarını müqayisə etmək üçün ən yaxşı aralıq göstəricidir. Bu hadisələri Google Tag Manager ilə qurmaq rahatdır. Reklam tərəfdə eyni hadisələri ötürmək üçün Meta Pixel və Conversions API qurulumu yazımıza da baxın.

Hər həftə baxmalı olduğunuz 4 hesabat

GA4-də onlarla hesabat var, amma biznes sahibinə hər həftə 15 dəqiqə və dörd hesabat kifayətdir.

1. Trafik mənbələri (Traffic acquisition)

Reports → Acquisition → Traffic acquisition bölməsində «Session default channel group» üzrə baxın: Organic Search, Paid Search, Paid Social, Direct, Referral. Yanına əsas hadisələr sütununu əlavə edin. Sual budur: hansı kanal ən çox müraciət gətirir?

2. Kampaniyalar üzrə nəticə

Eyni hesabatda ölçünü «Session campaign» ilə dəyişin. Bu hesabatın düzgün işləməsi üçün linklərinizdə UTM parametrləri olmalıdır. UTM olmadan Instagram bio linki, WhatsApp paylaşımı və email klikləri çox vaxt «Direct» kimi görünür. Ətraflı: UTM parametrləri ilə hər kliki izləmək.

3. Açılış səhifələri (Landing page)

Engagement → Landing page hesabatı istifadəçinin sayta ilk daxil olduğu səhifəni göstərir. Trafiki çox, əsas hadisəsi az olan səhifəni birinci düzəltmək lazımdır.

4. Cihaz və şəhər

User → Tech və Demographics bölmələrində mobil və kompüter payını, həmçinin şəhərləri görürsünüz. Trafikin böyük hissəsi mobildirsə, amma müraciətlər əsasən kompüterdən gəlirsə, mobil formada problem var.

Nümunə hesablama: kanalların müqayisəsi

Fərz edək ki, Bakıda mebel satan bir biznesin oktyabr ayı üçün GA4 məlumatları belədir (rəqəmlər hipotetikdir):

Müraciət nisbəti = Müraciət / Sessiya × 100.

• Instagram: 60 / 4 000 × 100 = 1,5%
• Google: 45 / 1 500 × 100 = 3,0%

Bir müraciətin qiyməti = Reklam xərci / Müraciət sayı:

• Instagram: 900 / 60 = 15 AZN
• Google: 750 / 45 ≈ 16,7 AZN

Göründüyü kimi, Instagram daha çox trafik gətirir və bir müraciəti bir qədər ucuz başa gəlir, Google isə daha «isti» trafik verir. Qərar vermək üçün növbəti addım bu müraciətlərdən neçəsinin satışa çevrildiyini CRM-də yoxlamaqdır. Bu məntiqi ROAS, CAC və LTV yazımızda ətraflı açmışıq.

Auditlərdə ən çox gördüyümüz səhvlər

• Kod iki dəfə qoşulub. Həm sayt şablonunda, həm Tag Manager-də GA4 kodu varsa, səhifə baxışları ikiqat sayılır. DebugView ilə yoxlayın.
• Təşəkkür səhifəsi yoxdur. Form göndəriləndən sonra URL dəyişmirsə, hadisəni düymə klikinə yox, uğurlu göndərməyə bağlayın. Düymə klikini saymaq səhv göndərmələri də müraciət kimi yazır.
• Hər klik əsas hadisədir. Scroll və ya video baxışını əsas hadisə etmək hesabatları şişirdir və Google Ads-in avtomatik strategiyalarını yanlış öyrədir.
• Referral spam və öz domeniniz. Öz domeninizin «referral» kimi göründüyünü görürsünüzsə, cross-domain ayarını yoxlayın.
• Hesabata yalnız ayda bir dəfə baxmaq. Problemi ay sonunda görmək bir aylıq büdcəni itirmək deməkdir.

30 dəqiqəlik GA4 yoxlaması: addım-addım

1. Admin → Data streams bölməsində məlumat axınının aktiv olduğunu və son 48 saatda məlumat gəldiyini yoxlayın.
2. Saytı telefonla açın, formu test məlumatla göndərin və Admin → DebugView-da generate_lead hadisəsini görün.
3. WhatsApp və telefon düymələrinə klik edib hadisələrin düşdüyünü yoxlayın.
4. Admin → Events bölməsində vacib hadisələrin «əsas hadisə» kimi işarələndiyinə baxın.
5. Saat qurşağı, valyuta və saxlama müddətini yoxlayın.
6. Traffic acquisition hesabatında «Unassigned» payına baxın. Bu pay böyükdürsə, UTM-lər səhv yazılıb.

Biznes sahibi üçün GA4 üç suala cavab verir: insanlar haradan gəlir, saytda nə edirlər və hansı kanal real müraciət gətirir. Hadisələr düzgün qurulubsa, həftədə 15 dəqiqə bu suallara cavab tapmaq üçün kifayətdir. Ölçmə planı və hesabat paneli ilə bağlı analitika xidmətimizin səhifəsinə baxa, mövcud qurulumu yoxlatmaq üçün isə bizə yaza bilərsiniz.

Qısa cavab: Yaxşı prompt AI-a kim olduğunu, biznesiniz haqqında nə bilməli olduğunu, nə istədiyinizi, hansı formatda və nəyin qadağan olduğunu deyir. «Mənə kontent planı yaz» əvəzinə auditoriyanı, məqsədləri və cədvəl formatını göstərin. Sonra planı strategiyaya və real imkanlara görə redaktə edin.

Niyə zəif prompt zəif plan verir

AI sizin biznesinizi tanımır. Ona «kafe üçün kontent planı yaz» desəniz, o, istənilən ölkədəki istənilən kafeyə uyğun ümumi bir siyahı verəcək: «Səhər qəhvəsi», «Həftənin desserti», «Komandamızla tanış olun». Bunlar pis ideya deyil, amma sizi rəqiblərdən fərqləndirmir.

Zəif promptdan çıxan plan adətən eyni xəstəliklərdən əziyyət çəkir. Mövzular istənilən brendə yapışdırıla bilər, Novruz da, 8 Mart da yaddan çıxır, Reels ideyaları sizin bir telefon və bir işçi ilə çəkə bilməyəcəyiniz səviyyədə olur, postların yarısı da satışla heç bir əlaqəsi olmayan «maraqlı faktlar»dır.

Düzgün promptun beş hissəsi

1. Rol

AI-a kim kimi düşünməli olduğunu deyin: «Sən Bakıda kiçik bizneslərlə işləyən təcrübəli SMM strateqisən». Rol cavabın səviyyəsini və baxış bucağını dəyişir.

2. Kontekst

Planın keyfiyyətini ən çox bu hissə müəyyən edir. Biznesi, məhsulu, auditoriyanı, rəqabət üstünlüyünü və brend tonunu yazın. Məsələn: «Xətai rayonunda ailə stomatologiya klinikası. Auditoriya: 25–50 yaş, uşaqlı valideynlər. Üstünlük: uşaqlar üçün qorxusuz qəbul. Ton: sakit, güvən verən, tibbi terminlərsiz.»

3. Tapşırıq

Konkret nə istədiyinizi yazın: «Noyabr ayı üçün Instagram kontent planı, həftədə 4 post, ondan 2-si Reels».

4. Format

Cədvəl istəyin və sütunları özünüz təyin edin: tarix, format, mövzu, məqsəd, qısa təsvir, çağırış. Belə cədvəli birbaşa Google Sheets-ə köçürüb işə başlamaq olur.

5. Məhdudiyyətlər

Nəyi istəmədiyinizi yazın: uydurma endirimlər, tibbi vədlər, türkcə sözlər, rəqiblərin adı. Həmçinin real imkanlarınızı göstərin: «Ayda yalnız bir çəkiliş günümüz var».

Prompt elementləri cədvəldə

Hazır şablon: aylıq kontent planı

Bu şablonu kopyalayıb kvadrat mötərizələri öz məlumatınızla doldurun.

Rol: Sən Azərbaycan bazarını tanıyan təcrübəli SMM strateqisən.

Kontekst:
- Biznes: [biznesin qısa təsviri, yeri]
- Məhsul/xidmət: [əsas 3 məhsul və ya xidmət]
- Auditoriya: [yaş, maraqlar, əsas problem]
- Fərqimiz: [rəqiblərdən fərq]
- Ton: [məs. səmimi, peşəkar, «siz» müraciəti]
- Bu ayın məqsədi: [məs. yeni xidmətə müraciət toplamaq]
- Aktiv kampaniyalar və tarixlər: [varsa]

Tapşırıq: [ay] ayı üçün Instagram kontent planı hazırla.
Tezlik: həftədə [say] post, onlardan [say] Reels.

Format: cədvəl, sütunlar:
Tarix | Format | Mövzu | Məqsəd (məlumat/etibar/satış) | 2 cümləlik təsvir | Çağırış

Məhdudiyyətlər:
- Dil: yalnız Azərbaycan dili, türkcə sözlər işlətmə.
- Uydurma rəqəm, endirim, rəy yazma.
- Ayda 1 çəkiliş günümüz var, Reels ideyaları buna uyğun olsun.
- Kontentin təxminən 60%-i faydalı, 25%-i etibar, 15%-i satış olsun.

İkinci addım: planı dərinləşdirmək

İlk plan hazır olandan sonra eyni söhbətdə davam edin. Hər postu ayrıca açmaq üçün ikinci prompt:

Cədvəldəki 3-cü postu (Reels) genişləndir:
- İlk 2 saniyə üçün 3 variant hook
- 20–30 saniyəlik ssenari, kadr-kadr
- Ekranda görünəcək qısa mətnlər
- Post mətni (70–100 söz) və 5 hashtag

Qısa video ssenarilərini necə qurmaq barədə ayrıca yazımız var: qısa video marketinqi və ssenari şablonları.

AI-ın planını necə yoxlamalı: addım-addım

1. Məqsədə uyğunluq. Hər post ayın məqsədinə xidmət edirmi? Etmirsə, silin və ya dəyişin.
2. Yerli kontekst. Novruz, Ramazan, 8 Mart, Müstəqillik günü, 1 sentyabr: sizin üçün vacib tarixlər plandadırmı?
3. Real imkanlar. Bu Reels-i sizin komanda, büdcə və vaxtla çəkmək mümkündürmü?
4. Təkrar. Mövzular bir-birini təkrarlayırmı?
5. Dil. Mətnlərdə türkcə söz, süni ifadə və ya qrammatik səhv varmı?
6. Faktlar. Qiymət, şərt və iddialar düzgündürmü?

AI ilə planlamada tipik səhvlər

• Hər ay sıfırdan başlamaq. Brend konteksti olan şablonu saxlayın və təkrar istifadə edin.
• Strategiyasız plan. AI təqvimi doldura bilər, amma niyə bu mövzular olduğunu yalnız siz bilirsiniz. Böyük mənzərə üçün 90 günlük kontent marketinq strategiyası yazımıza baxın.
• Formatsız cavab qəbul etmək. Cədvəl istəməsəniz, uzun mətn alacaqsınız və onu yenidən təşkil etməli olacaqsınız.
• Nəticəni ölçməmək. Hansı mövzu daha çox saxlanma, mesaj və ya müraciət gətirdi? Bu məlumatı növbəti ayın promptuna əlavə edin.

Nümunə: geri əlaqə ilə prompt

Ay bitəndən sonra nəticələri AI-a verin ki, növbəti plan daha dəqiq olsun:

Keçən ay ən yaxşı nəticə verən postlar:
- «Uşağınızı ilk qəbula necə hazırlamalı» (Reels): ən çox saxlanma
- «Həkimimizlə tanış olun» (karusel): ən çox mesaj
Zəif nəticə: ümumi təbrik postları.
Bu məlumatı nəzərə alaraq dekabr planını hazırla.

Bir-iki aydan sonra AI sizin auditoriyanın nəyə reaksiya verdiyini «bilməyə» başlayır və planlar daha az redaktə tələb edir. Kontent təqviminin özünü necə idarə etmək barədə sosial media kontent təqvimi yazısında ətraflı danışmışıq.

Müxtəlif sahələr üçün kontekst nümunələri

Promptun kontekst hissəsini öz sahənizə görə necə doldurmaq olar:

• Onlayn geyim mağazası: «Bakıda 20–35 yaş qadınlar üçün gündəlik geyim. Üstünlük: ölçü cədvəli və pulsuz dəyişdirmə. Ton: səmimi, enerjili.»
• Mühasibat xidməti: «Kiçik və orta bizneslər üçün aylıq mühasibat. Auditoriya: biznes sahibləri, 30–55 yaş. Ton: peşəkar, sakit, terminləri sadə izah edən.»
• Restoran: «Ailə restoranı, milli mətbəx. Auditoriya: həftəsonu ailəsi ilə çölə çıxan insanlar. Ton: isti, qonaqpərvər.»

Kontekst nə qədər konkret olsa, AI-ın təklif etdiyi mövzular da o qədər sizin auditoriyanın real suallarına yaxın olacaq.

Qısası

Şablonu bir dəfə yaxşı qurun və saxlayın. Hər ay ona keçən ayın nəticələrini əlavə edin, AI-ın verdiyi planı isə dərc etməzdən əvvəl dil və real imkanlar baxımından mütləq redaktə edin. Komandanız üçün sistemli kontent prosesi qurmaq istəyirsinizsə, sosial media xidmətimizlə tanış olun və ya Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Profili yaradın və təsdiqləyin, əsas kateqoriyanı dəqiq seçin, ünvan, telefon və iş saatlarını saytla eyni yazın, real şəkillər əlavə edin və hər müştəridən rəy istəyin. Google yerli nəticələri üç amil üzrə sıralayır: uyğunluq, məsafə və tanınmışlıq. Bunlardan ikisinə siz təsir edə bilərsiniz.

Google yerli nəticələri necə sıralayır

Google özü yerli sıralamanın üç əsas amilini açıq şəkildə göstərir:

1. Uyğunluq (relevance): profiliniz axtarış sorğusuna nə qədər uyğundur. Bu, kateqoriya, xidmətlər və təsvirdən asılıdır.
2. Məsafə (distance): istifadəçi və ya sorğuda göstərilən ərazi ilə biznesiniz arasındakı məsafə. Buna təsir edə bilmirsiniz.
3. Tanınmışlıq (prominence): biznesin nə qədər tanındığı, yəni rəylərin sayı və qiyməti, internetdə haqqınızda olan məlumatlar, saytınızın gücü.

Yəni əlinizdə olan uyğunluq və tanınmışlıqdır. Məsafəni dəyişə bilməsəniz də, Bakının müxtəlif rayonlarında filialınız varsa, hər birinə ayrıca profil açmaq mümkündür.

Profilin qurulması: addım-addım

1. business.google.com ünvanına daxil olun və biznesin adını yazın. Əgər profil artıq varsa (bəzən müştərilər və ya Google özü yaradır), «Bu biznes mənimdir» seçimi ilə idarəni tələb edin.
2. Adı real formada yazın. Biznesin adına açar söz əlavə etmək («Ləman Gözəllik Salonu Bakı Ən Ucuz») Google qaydalarına ziddir və profilin dayandırılmasına səbəb ola bilər.
3. Əsas kateqoriyanı seçin. Profildə ən çox təsir edən qərar budur. «Diş klinikası» ilə «Stomatoloq» fərqli kateqoriyalardır, rəqiblərinizin hansını seçdiyinə baxın.
4. Ünvanı və ya xidmət ərazisini göstərin. Müştəri sizə gəlirsə dəqiq ünvanı, siz müştəriyə gedirsinizsə xidmət ərazisini yazın.
5. Telefon və sayt əlavə edin. Telefon Azərbaycan formatında (+994) olsun. WhatsApp nömrəniz eynidirsə, bu müştəri üçün rahatdır.
6. Təsdiqləmə. Google hazırda əksər hallarda video təsdiqləmə tələb edir: biznesin lövhəsini, içərisini və ünvanı göstərən qısa video çəkirsiniz.

Profilin tam doldurulması

Təsdiqlənmiş, amma yarımçıq profil rəqiblərdən geri qalır. Aşağıdakı cədvəl hansı sahənin nə üçün vacib olduğunu göstərir.

Şəkillər üçün praktik qaydalar

• Fasadı küçədən çəkin ki, müştəri binanı tanısın. Bakıda giriş çox vaxt həyətdən olur, onu da ayrıca göstərin.
• Stok şəkillərdən istifadə etməyin. Google real, telefondan çəkilmiş şəkilləri də yaxşı qəbul edir.
• Hər ay bir neçə yeni şəkil əlavə edin. Bu, profilin aktiv olduğunu göstərir.

Rəylər: tanınmışlığın əsası

Rəylər həm sıralamaya, həm də müştərinin qərarına təsir edir. Razı müştəri isə özü nadir hallarda rəy yazır, ondan xahiş etmək lazımdır.

Rəy toplamaq üçün sistem

1. Google Biznes Profilində «Rəy istəyin» linkini götürün.
2. Bu linki qısa WhatsApp mesajı şablonuna əlavə edin: «Xidmətimizdən razı qaldınızsa, 1 dəqiqənizi ayırıb rəy yazsanız, çox sevinərik: [link]».
3. Mesajı xidmət bitdikdən sonra, eyni gün göndərin.
4. Kassada və ya masada QR kodlu kiçik kart qoyun.
5. Hər rəyə cavab verin: müsbətə qısa təşəkkürlə, mənfiyə konkret izah və həll təklifi ilə.

Rəy üçün endirim və ya hədiyyə vermək Google qaydalarına ziddir. Həmçinin işçilərdən və ya dostlardan saxta rəy yazdırmaq profilin cəzalandırılmasına səbəb ola bilər.

Mənfi rəyə cavab şablonu

«Salam, [ad]. Yaşadığınız problemə görə üzr istəyirik. Vəziyyəti araşdırmaq üçün zəhmət olmasa bizə +994 XX XXX XX XX nömrəsi ilə WhatsApp-da yazın, məsələni həll etmək istəyirik.» Belə cavab gələcək müştərilərə göstərir ki, şikayətə biganə deyilsiniz.

Aktivlik: postlar, suallar və mesajlar

Google Biznes Profilində qısa postlar paylaşa bilərsiniz: kampaniyalar, yeni xidmətlər, tədbirlər. Instagram-da paylaşdığınız məzmunu bura da uyğunlaşdırmaq bir neçə dəqiqə çəkir.

• Postlar: həftədə bir post kifayətdir. Şəkil, qısa mətn və «Zəng et» və ya «Ətraflı» düyməsi.
• Suallar və cavablar: tez-tez verilən sualları özünüz əlavə edib cavablandıra bilərsiniz.
• Məlumat yeniləmələri: iş saatı dəyişəndə dərhal yeniləyin. Novruz və digər bayram günlərində xüsusi saatlar göstərin.

Profil və sayt birlikdə işləyir

Google Biznes Profili tək başına güclüdür, amma saytınızla birlikdə daha yaxşı nəticə verir. Ünvan, telefon və ad (NAP) saytda, profildə və Instagram-da tam eyni olmalıdır. Saytda hər filial üçün ayrıca səhifə, xəritə və LocalBusiness schema-sı (biznes məlumatını maşınlar üçün təsvir edən kod) əlavə edin. Ümumi SEO strategiyasını Azərbaycanda SEO bələdçimizdə, saytın texniki tərəfini isə texniki SEO yoxlama siyahısında tapa bilərsiniz.

Nəticəni necə ölçmək

Profilin «Performans» bölməsində profilə baxış sayını (axtarış və xəritə ayrıca), zəng düyməsinə klikləri, marşrut sorğularını və sayta keçidləri görəcəksiniz.

Sayta keçidləri dəqiq izləmək üçün profildəki sayt linkinə UTM parametrləri əlavə edin (məsələn, ?utm_source=google&utm_medium=organic&utm_campaign=gbp). Bu barədə ətraflı UTM parametrləri yazımızda danışmışıq.

Nümunə hesablama

Hipotetik rəqəmlərlə: profiliniz ayda 2 000 dəfə göstərilir, onlardan 60 nəfər zəng edir, 40 nəfər marşrut istəyir. Əgər zəng edənlərin üçdə biri müştəriyə çevrilirsə və orta çek 40 AZN-dirsə, yalnız zənglərdən aylıq təxminən 800 AZN gəlir formalaşır. Bu hesab profilə sərf olunan bir neçə saatlıq işin dəyərini başa düşməyə kömək edir.

Tez-tez rast gəlinən səhvlər

Bakıdakı profillərdə ən çox bunları görürük: adın açar sözlərlə doldurulması, çoxdan işləməyən telefon nömrəsi, eyni ünvanda bir neçə dublikat profil, cavabsız qalan rəylər. Və ən geniş yayılanı, profili bir dəfə qurub illərlə ona toxunmamaq.

Profil pulsuzdur, birbaşa zəng və marşrut gətirir, ona həftədə bir neçə dəqiqə ayırmaq kifayətdir. Yerli SEO-nu sayt və reklamla birlikdə qurmaq istəyirsinizsə, SEO xidmətimizlə tanış olun və ya bizə yazın.

Qısa cavab: TikTok-da uğur reklam görünüşlü videolarla yox, səmimi, faydalı və əyləncəli qısa videolarla gəlir. Aydın kontent sütunları, ardıcıl paylaşım, ilk saniyədə güclü giriş və nəticələrin həftəlik təhlili ilə 30 gündə işlək plan qurmaq mümkündür.

TikTok biznesinizə uyğundurmu

Hər brendin TikTok-a ehtiyacı yoxdur, amma çox sahədə o, Instagram-dan sonra ikinci güclü kanal ola bilər. Restoran, kafe, şirniyyat və çatdırılma xidmətləri burada təbii görünür. Geyim, kosmetika və aksesuar mağazaları, dil mərkəzləri və repetitorlar da yaxşı nəticə alır. «Əvvəl/sonra» effekti olan hər iş, yəni avtomobil xidməti, təmir, təmizlik, TikTok formatına yaxşı oturur. Quba, Qəbələ, Şəki kimi bölgələrdəki qonaq evləri və istirahət mərkəzləri üçün də bu, sınamağa dəyər kanaldır.

B2B sahələrində (məsələn, logistika, sənaye avadanlığı) TikTok daha çox işəgötürən brendi və tanınma üçün işləyir, birbaşa satış üçün isə LinkedIn ilə B2B marketinq çox vaxt daha məntiqlidir.

Hesabın qurulması

Başlamazdan əvvəl bu addımları edin:

1. Biznes hesabı açın. Biznes hesabı analitika, profil linki və reklam alətlərinə çıxış verir.
2. Adı və istifadəçi adını eyniləşdirin. Instagram-dakı adla eyni olsun ki, insanlar sizi asan tapsın.
3. Bio yazın. Bir cümlə: nə edirsiniz, kimin üçün, harada. Məsələn: «Bakıda ev təmiri. Hər gün real obyektlərdən video».
4. Profil linki əlavə edin. Sayt, WhatsApp və ya məhsul kataloquna aparan link.
5. Rəqibləri və sahə hesablarını izləyin. Hansı videoların yayıldığını görmək üçün.

Kontent sütunları: nə çəkməli

Kontent sütunu müntəzəm təkrarlanan mövzu istiqamətidir. Sütunlar «bu gün nə paylaşaq?» sualını aradan qaldırır.

Hər həftə bu sütunlardan qarışıq paylaşın. Yalnız məhsul videoları paylaşan hesab tez darıxdırıcı olur.

İlk 30 günün planı

1-ci həftə: hazırlıq və sınaq

• 3–4 kontent sütunu seçin.
• 15–20 video ideyası yazın.
• Telefon, işıq və mikrofon hazırlayın.
• İlk 3 videonu paylaşın.

2-ci həftə: tempə düşmək

• Həftədə 4–5 video.
• Müxtəlif girişləri sınayın: sual, problem, nəticə ilə başlama.
• Bütün şərhlərə cavab verin, bəzilərinə video ilə.

3-cü həftə: təhlil

• Ən çox izlənən 3 və ən az izlənən 3 videonu müqayisə edin.
• Orta izlənmə müddətinə baxın: insanlar harada çıxır?
• İşləyən formatdan 2–3 yeni variant çəkin.

4-cü həftə: gücləndirmə

• Ən yaxşı videonu reklamla gücləndirməyi düşünün.
• Seriyalar yaradın («1-ci hissə», «2-ci hissə»).
• Növbəti ayın planını nəticələrə görə yeniləyin.

Yaxşı TikTok videosunun quruluşu

TikTok tempi sürətlidir. İşlək quruluş:

1. Giriş (0–2 saniyə): problem, sual və ya gözlənilməz kadr.
2. Dəyər (2–20 saniyə): əsas məlumat, proses və ya hekayə.
3. Final: nəticə, növbəti videoya işarə və ya sadə çağırış («Sual varsa, şərhdə yazın»).

Ekranda altyazı, səmimi danışıq tərzi və şaquli format vacibdir. Azərbaycan dilində danışın, yerli auditoriya öz dilində, öz yumoru ilə çəkilmiş videoya daha yaxşı reaksiya verir. Mətn yazarkən satan reklam mətni formulalarından da istifadə edə bilərsiniz, xüsusən girişlər üçün.

TikTok reklamı: nə vaxt başlamalı

Organik videolar sizə hansı mövzuların işlədiyini göstərir. Reklama isə ən yaxşı nəticə verən videoları gücləndirməklə başlamaq məntiqlidir. TikTok-da bir neçə reklam yanaşması var:

• Mövcud videonu gücləndirmək: ən sadə yol, organik olaraq yaxşı işləmiş video seçilir.
• Reklam menecerində kampaniya: hədəf (trafik, müraciət, satış), auditoriya və büdcə ayrıca qurulur.
• Yaradıcılarla əməkdaşlıq: brend yerli yaradıcının videosunu reklam kimi istifadə edir.

Sayta trafik və satış hədəfi olan kampaniyalarda saytınıza TikTok Pixel qurmaq vacibdir. Ölçmə məntiqi Meta-dakı ilə oxşardır, Meta Pixel və Conversions API yazısında izah etdiyimiz prinsiplər burada da işləyir.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, onlayn geyim mağazası TikTok-da ilk sınaq üçün 300 AZN ayırır. Hipotetik rəqəmlərlə: 1 000 göstərişin dəyəri 2 AZN olarsa, büdcə təxminən 150 000 göstəriş verir. Kliklərin nisbəti 1% olarsa, bu 1 500 klik deməkdir. Saytda 1,5% konversiya ilə 22–23 sifariş alınar, orta sifariş 60 AZN-dirsə, gəlir təxminən 1 350 AZN olar. Real kampaniyada rəqəmlər fərqli çıxacaq, bu hesab sadəcə hansı göstəricinin zəif olduğunu tapmağa kömək edir.

Nəyi ölçmək lazımdır

TikTok analitikasında əsas göstəricilər:

• Orta izlənmə müddəti və videonun sona qədər izlənmə faizi
• Paylaşım və yadda saxlama sayı
• Profilə keçid və yeni izləyici
• Linkə klik (bio və ya reklam üzərindən)
• Müraciət və satış: WhatsApp, zəng və ya sayt sifarişləri

Bəyənmə sayı xoş görünür, amma satış gətirmirsə, strategiyanı yenidən düşünmək lazımdır. Bio-dakı linkə UTM əlavə edin ki, Google Analytics-də TikTok trafikini ayrıca görəsiniz.

Ən çox edilən səhvlər

Brendlər TikTok-a çox vaxt televiziya reklamı kimi «cilalanmış», amma soyuq videolarla gəlir və hər videonu «indi alın» ilə bitirir. Trendlər brendə uyğunlaşdırılmadan kopyalanır. İki-üç video paylaşılır, nəticə görünmür və hesab atılır. Mənfi şərhlərə emosional cavab yazılır. Bir də təşkilati səhv var: hesab işçinin şəxsi nömrəsinə açılır və o işdən çıxanda brend hesabı da onunla gedir.

Komanda və resurslar

TikTok üçün böyük studiya lazım deyil, amma məsuliyyət aydın olmalıdır. Kiçik biznesdə minimum resurs belədir:

• Bir məsul şəxs: ideyaları toplayır, çəkir və ya çəkilişi təşkil edir, paylaşır.
• Bir «üz»: kamera qarşısında rahat danışan əməkdaş və ya sahibkarın özü.
• Həftədə 2–3 saat çəkiliş vaxtı: bir gündə 4–6 video çəkib həftəyə paylamaq rahatdır.
• Sadə avadanlıq: müasir telefon, ştativ, yaxa mikrofonu, pəncərə işığı və ya kiçik LED lampa.

Montaj üçün telefon tətbiqləri kifayətdir. Əsas olan sürət və ardıcıllıqdır: TikTok-da mükəmməl, amma gec paylaşılan video yox, vaxtında paylaşılan səmimi video qazanır.

Şərhlər və cəmiyyət

TikTok-da şərhlər çox vaxt yeni videoların mənbəyidir. İzləyicinin sualına video ilə cavab vermək həm həmin şəxsə, həm də başqalarına fayda verir və yeni məzmun ideyası yaradır. Mənfi şərhlərə sakit və faktlarla cavab verin, bəzən ən çox izlənən videolar məhz belə cavablardan çıxır. Şərhlərdən gələn sualları ayrıca siyahıda toplayın və hər həftə ən çox təkrarlananlardan birini video mövzusuna çevirin.

Qısası

TikTok ucuz sınaq meydançasıdır: az xərclə çox ideya yoxlamaq və işləyəni tez tapmaq olur. Otuz gün ardıcıl paylaşın, sonra rəqəmlərə baxın və reklama yalnız orqanik olaraq özünü göstərmiş videoları çıxarın. TikTok strategiyası, çəkiliş və reklam qurulumu üçün sosial media və rəqəmsal reklam xidmətlərimizə baxın.

TikTok-da brendinizi sıfırdan qurmaq istəyirsinizsə, Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Yaxşı loqo sadə, miqyaslana bilən, tək rəngdə də işləyən və rəqiblərdən seçilən işarədir. Əksər səhvlər loqonu yalnız bir ekranda, böyük ölçüdə və rəngli halda qiymətləndirməkdən yaranır.

1. Kiçik ölçüdə oxunmayan loqo

Loqo ən çox kiçik ölçüdə görünür: Instagram profil dairəsi, brauzer tabındakı ikon (favicon), WhatsApp profil şəkli, qələm üzərindəki çap. Nazik xətlər, xırda yazılar və sıx detallar bu ölçüdə yox olur.

Həll: Loqonu 16, 32 və 64 piksel ölçüdə sınayın. Kiçik ölçü üçün ayrıca sadələşdirilmiş ikon variantı hazırlayın.

2. Həddindən artıq detal

Şirkətin hər xidmətini loqoya sığdırmaq cəhdi tez-tez rast gəlinir: həm ev, həm açar, həm yarpaq, həm də ad. Belə loqo yadda qalmır, çünki göz bir fokus tapmır.

Həll: bir ideya, bir forma. Loqonun işi şirkətin bütün fəaliyyətini izah etmək deyil, tanınmaqdır.

3. Trendləri kor-koranə izləmək

Hər il müəyyən üslublar dəbə düşür: qradiyentlər, üçölçülü effektlər, həddindən artıq minimalist sans-serif yazılar. Trendə uyğun loqo bir-iki il təzə görünür, sonra köhnəlir və rəqiblərlə qarışır.

Həll: Trendi loqonun özündə yox, kampaniya kreativlərində işlədin. Loqo uzunmüddətli aktivdir.

4. Rəngə asılılıq

Əgər loqo yalnız müəyyən rəngdə və ya qradiyentdə işləyirsə, tək rəngli çapda, möhürdə, faksda, qravürada problem yaranır.

Həll: Loqonun əvvəlcə ağ-qara versiyasını hazırlayın. Ağ-qarada işləyən forma rənglə daha da güclənir. Rəng seçimi barədə rəng psixologiyası yazımız faydalı olacaq.

5. Yanlış və ya dəstəklənməyən şrift

Azərbaycan bazarı üçün xüsusi risk: bir çox dekorativ şrift ə, ı, ğ, ş hərflərini dəstəkləmir. Dizayner ya hərfi «əl ilə» düzəldir, ya da ə əvəzinə ä qoyur və bu, loqoda dərhal gözə çarpır. Bakıdakı vitrin yazılarında bunun nümunələrini tez-tez görmək olar.

Həll: Şrifti seçərkən bütün Azərbaycan hərflərini, xüsusən böyük İ və kiçik ı fərqini yoxlayın. Loqodakı yazını əyrilərə (outline) çevirin ki, başqa kompüterdə dəyişməsin.

6. Rəqiblərə bənzəmək

Bir sektorda hamı eyni rəngi və işarəni seçir: tikinti şirkətlərində dam forması, stomatologiyada diş, logistikada ox. Müştəri də bu brendləri bir-birindən ayıra bilmir.

Həll: Dizayna başlamazdan əvvəl rəqiblərin loqolarını bir səhifədə toplayın. Sonra məqsədli şəkildə fərqli yol seçin. Bu barədə rəqib analizi metodumuzda ətraflı danışmışıq.

7. Rastr formatında hazırlanmış loqo

Loqo yalnız JPG və ya PNG şəklində mövcuddursa, böyük bannerdə, vitrin yazısında və ya geyimdə pikselləşir. Bəzən biznes illərlə vektor faylı olmadan işləyir və hər dəfə çap evi loqonu «yenidən çəkir».

Həll: Loqonu mütləq vektor formatında alın: SVG, AI, EPS və ya PDF.

8. Variantların olmaması

Bir loqo bütün yerlərə uyğun gəlmir. Üfüqi loqo sayt başlığında yaxşıdır, amma kvadrat profil şəklinə sığmır.

Həll: Ən azı bu variantlar olmalıdır:

9. Qaydasız istifadə

Ən yaxşı loqo da qaydasız istifadədə zəifləyir: dartılır, kölgə əlavə olunur, rəngi dəyişdirilir, ətrafında boşluq saxlanılmır.

Həll: Qısa da olsa, brendbuk hazırlayın: minimal ölçü, ətraf boşluq, icazəli rənglər və «belə etməyin» nümunələri. Brend sisteminin tam mənzərəsi üçün brend kimliyi nədir yazısına baxın.

10. Loqonu tələsik və yalnız zövqə görə seçmək

«Mənim xoşuma gəlir» meyarı ilə seçilən loqo çox vaxt hədəf auditoriyaya uyğun gəlmir. Bəzən qərar ailə və ya dostlar arasında səsvermə ilə verilir.

Həll: Loqonu brief əsasında qiymətləndirin: auditoriya kimdir, brend hansı xarakteri daşıyır, rəqiblərdən necə fərqlənir. Variantları real kontekstdə (Instagram lentində, vitrində, qablaşdırmada) göstərin.

Loqonu təhvil almadan əvvəl yoxlama siyahısı

1. Loqo 16 piksel ölçüdə tanınırmı?
2. Ağ-qara versiyada işləyirmi?
3. Tünd və açıq fonda oxunurmu?
4. Bütün Azərbaycan hərfləri düzgün göstərilibmi?
5. Vektor faylları (SVG, AI/EPS, PDF) təhvil verilibmi?
6. Üfüqi, şaquli və ikon variantları varmı?
7. Rəng kodları (HEX, RGB, CMYK) qeyd olunubmu?
8. Rəqiblərin loqoları ilə müqayisə edilibmi?
9. Minimal ölçü və ətraf boşluq qaydası yazılıbmı?
10. Ad və işarə əmtəə nişanı kimi qeydiyyata yararlıdırmı? Bu məsələni hüquq mütəxəssisi ilə yoxlamaq tövsiyə olunur.

Loqo sifarişi verərkən nəyə diqqət etməli

• Brief yazın. Biznesin təsviri, auditoriya, rəqiblər, bəyəndiyiniz və bəyənmədiyiniz nümunələr.
• Prosesi soruşun. Neçə konsepsiya təqdim olunacaq, neçə düzəliş mərhələsi var.
• Hüquqları dəqiqləşdirin. Loqonun bütün istifadə hüquqlarının sizə keçməsi müqavilədə yazılmalıdır.
• Faylların siyahısını razılaşdırın. Hansı formatlar və variantlar veriləcək.

Loqo yeniləmə: nə vaxt və necə

Bəzən problem yeni loqoda yox, köhnəsindədir. Uzun illər istifadə olunan loqo tanınma qazanıb, amma texniki cəhətdən zəifdir: kiçik ölçüdə oxunmur, vektor faylı yoxdur, rəngləri ekranda solğun görünür. Belə halda tamamilə yeni loqo hazırlamaq tanınmanı itirmək riski daşıyır.

Daha təhlükəsiz yol tədricən yeniləməkdir:

• Əsas formanı və rəngi saxlayın, xırda detalları çıxarın.
• Xətlərin qalınlığını kiçik ölçülər üçün optimallaşdırın.
• Şrifti oxunaqlı və Azərbaycan hərflərini dəstəkləyən variantla əvəz edin.
• İkon variantı və tək rəngli versiya əlavə edin.
• Yeni loqonu müştərilərə qısa izahla təqdim edin: nə dəyişdi və niyə.

Yeniləmədən sonra bütün təmas nöqtələrini siyahıya alın: sayt, sosial media profilləri, Google Biznes Profili, WhatsApp profil şəkli, e-poçt imzası, vizit kartları, vitrin, qablaşdırma, kuryer forması. Köhnə loqo bir yerdə qalarsa, müştəri iki fərqli brend görür.

Loqo və əmtəə nişanı

Dizayn bitəndən sonra çox vaxt unudulan addım loqonun hüquqi qorunmasıdır. Ad və işarənin əmtəə nişanı kimi qeydiyyatı başqasının eyni və ya oxşar işarədən istifadə etməsinin qarşısını almağa kömək edir. Qeydiyyat prosesi, siniflər və müddətlər barədə dəqiq məlumatı ixtisaslaşmış hüquqşünas və ya patent vəkilindən alın. Dizayna başlamazdan əvvəl ilkin axtarış aparmaq da faydalıdır, ola bilər ki, seçdiyiniz ad artıq kiminsə adına qeydiyyatdadır.

On səhvin çoxu bir kökdən gəlir: loqonu yalnız böyük ekranda, rəngli və təkbaşına qiymətləndirmək. Təhvil almazdan əvvəl onu çap edin, telefonda profil şəklinə qoyun, rəqiblərin loqoları ilə yan-yana düzün. Peşəkar loqo və vizual kimlik üçün brendinq xidmətimizlə tanış olun və ya layihənizi müzakirə etmək üçün Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Hər xarici linkə ən azı üç parametr əlavə edin: utm_source (mənbə), utm_medium (kanal növü) və utm_campaign (kampaniya adı). Dəyərləri həmişə kiçik hərflə, latın hərfləri ilə və komandada razılaşdırılmış bir cədvəl üzrə yazın.

UTM linki necə görünür

Adi link:

https://example.az/kampaniya/

UTM əlavə olunmuş link:

https://example.az/kampaniya/?utm_source=instagram&utm_medium=paid_social&utm_campaign=noyabr_endirim_2026

Sual işarəsindən (?) sonra parametrlər başlayır, hər parametr arasında & işarəsi olur. İstifadəçi linkə klik edəndə sayt adi şəkildə açılır, amma GA4 bu etiketləri oxuyub sessiyanı düzgün mənbəyə yazır.

Beş UTM parametri və mənası

utm_content A/B testlərdə çox faydalıdır: eyni kampaniyada iki fərqli vizualı ayrı-ayrı izləyə bilirsiniz. Bu mövzunu A/B test yazımızda ətraflı izah etmişik.

utm_medium dəyərləri niyə vacibdir

GA4 trafiki avtomatik kanal qruplarına (Paid Social, Email, Organic Social və s.) bölür və bunu əsasən utm_medium və utm_source dəyərlərinə görə edir. Əgər utm_medium=instagram_reklam kimi qeyri-standart dəyər yazsanız, trafik «Unassigned» (təyin olunmamış) qrupuna düşəcək.

Tövsiyə olunan dəyərlər:

• Ödənişli sosial reklam: paid_social (və ya cpc)
• Orqanik sosial post və bio link: social
• Email göndəriş: email
• SMS: sms
• WhatsApp və Telegram paylaşımı: messenger. GA4 bunu bəzən ayrı qrupa ayırmır, amma mənbə səviyyəsində yenə görünür
• Partnyor saytlar və bloqerlər: referral və ya affiliate
• Çap materialı (QR kod): print və ya offline

Adlandırma qaydası: komanda üçün bir cədvəl

UTM-in ən böyük düşməni qeyri-ardıcıllıqdır. Bir işçi Instagram, digəri insta, üçüncüsü ig yazırsa, hesabatda üç ayrı mənbə görünür. Bunun qarşısını almaq üçün sadə qaydalar:

1. Hamısı kiçik hərflə. instagram, Instagram yox.
2. Boşluq yoxdur. Sözləri alt xətt (_) ilə ayırın: yeni_il_2027.
3. Azərbaycan hərfləri yoxdur. ə, ş, ç URL-də kodlaşdırılır (%C9%99) və hesabatda oxunmaz olur. qis_endirimi yazın, qış_endirimi yox.
4. Kampaniya adı strukturu sabitdir. Məsələn: mövzu_ay_il → endirim_noyabr_2026.
5. Bütün linklər bir cədvəldə saxlanılır. Google Sheets-də sütunlar: tarix, kanal, kampaniya, tam link, məsul şəxs.

Praktik nümunələr: Bakıdakı bir geyim mağazası

Fərz edək ki, mağaza noyabrda «qış kolleksiyası» kampaniyası keçirir. Linklər belə olar:

• Instagram reklamı (video): ?utm_source=instagram&utm_medium=paid_social&utm_campaign=qis_kolleksiya_2026&utm_content=video_15san
• Instagram bio linki: ?utm_source=instagram&utm_medium=social&utm_campaign=bio_link
• WhatsApp kanal mesajı: ?utm_source=whatsapp&utm_medium=messenger&utm_campaign=qis_kolleksiya_2026
• Müştərilərə email: ?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=qis_kolleksiya_2026&utm_content=yuxari_duyme
• Mağazada QR kodlu flayer: ?utm_source=flayer&utm_medium=offline&utm_campaign=qis_kolleksiya_2026

Bu halda ay sonunda GA4-də «Session campaign = qis_kolleksiya_2026» süzgəci ilə bütün kanalları yan-yana müqayisə edə bilərsiniz.

Meta reklamlarında dinamik UTM

Meta Ads Manager-də hər reklam üçün UTM-i əl ilə yazmaq əvəzinə «URL parameters» sahəsində dinamik dəyişənlərdən istifadə etmək olar:

utm_source=facebook&utm_medium=paid_social&utm_campaign={{campaign.name}}&utm_content={{ad.name}}

Meta klik zamanı {{campaign.name}} yerinə real kampaniya adını qoyur. Bunun üçün kampaniya və reklam adlarının özü də kiçik hərflə, boşluqsuz və Azərbaycan hərfləri olmadan yazılmalıdır. Pixel və server tərəfli izləmə ilə birlikdə qurulanda nəticə daha dəqiq olur. Bax: Meta Pixel və Conversions API.

Ən çox edilən 6 səhv

• Daxili linklərdə UTM. Saytın ana səhifəsindən kampaniya səhifəsinə UTM-li link qoymaq sessiyanı yenidən başladır və ilkin mənbəni silir. UTM yalnız sayta xaricdən gələn linklər üçündür.
• Google Ads-də UTM və gclid qarışığı. Avtomatik teqləmə aktivdirsə, əl ilə yazılmış UTM-lər məlumatı qarışdıra bilər.
• Qısaldılmış link yoxlanmayıb. Link qısaldıcı UTM-i silirsə, bütün iş boşa gedir. Qısaldılmış linki brauzerdə açıb ünvan sətrinə baxın.
• ? iki dəfə. Linkdə artıq ? varsa, UTM-i & ilə əlavə edin: ?id=12&utm_source=....
• Fərqli kampaniya adları. noyabr_endirim və endirim_noyabr hesabatda iki ayrı kampaniyadır.
• Şəxsi məlumat. UTM-ə telefon nömrəsi, ad və ya email yazmaq olmaz. Bu, Google qaydalarına ziddir.

UTM linkini 1 dəqiqədə yaratmaq: addım-addım

1. Açılış səhifəsinin tam ünvanını götürün.
2. Mənbəni seçin (instagram, newsletter, sms).
3. Kanal növünü standart siyahıdan seçin (paid_social, email).
4. Kampaniya adını razılaşdırılmış struktur üzrə yazın.
5. Lazımdırsa utm_content ilə kreativi fərqləndirin.
6. Linki brauzerdə açıb yoxlayın, sonra cədvələ əlavə edin.
7. Bir gün sonra GA4-də Reports → Realtime və ya Traffic acquisition hesabatında kampaniyanın göründüyünü yoxlayın.

Bu prosesi əl ilə etmək əvəzinə pulsuz UTM qurucu alətimizdən istifadə edə bilərsiniz. O, dəyərləri avtomatik kiçik hərfə çevirir və boşluqları təmizləyir.

UTM məlumatlarını harada görmək olar

GA4-də Reports → Acquisition → Traffic acquisition hesabatını açın və əsas ölçünü «Session source / medium» və ya «Session campaign» ilə dəyişin. Yanında əsas hadisələr (müraciət, satış) sütununu saxlayın. Bu hesabatın necə oxunduğunu Google Analytics 4 bələdçimizdə addım-addım göstərmişik.

Offline kampaniyalarda UTM və QR kod

UTM yalnız rəqəmsal kanallar üçün deyil. Flayer, vitrin plakatı, məhsul qablaşdırması, menyu və ya sərgi stendində QR kod istifadə edirsinizsə, QR-ın arxasındakı link də UTM-li olmalıdır. Əks halda bu ziyarətlər «Direct» kimi görünəcək və çap materialına xərclənən pulun nəticəsini heç vaxt bilməyəcəksiniz.

Praktik qaydalar:

• Hər material üçün ayrı utm_source. flayer, vitrin, qablasdirma, menyu, beləliklə hansı materialın işlədiyini görürsünüz.
• Yer üzrə fərqləndirmə. Bir neçə filialınız varsa, utm_content ilə filialı yazın: utm_content=filial_yasamal.
• QR koddan əvvəl test. Çapdan əvvəl QR kodu iki fərqli telefonla oxudun və açılan ünvanda UTM-in qaldığını yoxlayın.
• Qısa link istifadə edin. Uzun UTM-li link QR kodu sıx və oxunması çətin edir. Etibarlı qısaldıcı UTM-i saxlayır, amma hər halda yoxlayın.

UTM və CRM: satışı mənbəyə bağlamaq

GA4 sizə hansı kampaniyanın müraciət gətirdiyini göstərir, amma satışın harada bağlandığını bilmir, xüsusilə satış telefonda və ya WhatsApp-da baş verirsə. Bu boşluğu bağlamaq üçün sayt formasına gizli sahələr əlavə edin: forma göndəriləndə utm_source, utm_medium və utm_campaign dəyərləri müraciətlə birlikdə CRM-ə yazılsın. Ay sonunda CRM-də «kampaniya üzrə satış» hesabatı qurmaq mümkün olur və siz yalnız müraciət qiymətini deyil, real satış qiymətini də görürsünüz. Bu hesabın məntiqini ROAS, CAC və LTV yazımızda addım-addım göstərmişik.

Qısası

Üç məcburi parametr, kiçik hərf, sabit adlandırma və bütün komandanın baxdığı bir cədvəl. Bu qədər. Bir neçə həftədən sonra GA4-də «Direct» payının necə azaldığını özünüz görəcəksiniz. Bütün izləmə sistemini birdəfəlik qurmaq istəyirsinizsə, analitika xidmətimiz məhz bunun üçündür.

Növbəti kampaniyanızın linklərini indi pulsuz UTM qurucu ilə hazırlayın.

Qısa cavab: Çatbot təkrarlanan suallar, iş saatından kənar müraciətlər və müraciət toplamaq üçün faydalıdır. Mürəkkəb satış, şikayət və emosional hallarda söhbət mütləq insana ötürülməlidir. Botu təsdiqlənmiş bilik bazasına bağlayın və nəticəni ölçün.

Çatbot hansı problemi həll edir

Bakıda bir mebel mağazasını düşünün. Instagram-a gündə onlarla mesaj gəlir: «Qiyməti nədir?», «Çatdırılma var?», «Kreditlə almaq olar?», «Ünvanınız haradadır?». Menecer eyni cavabları təkrar-təkrar yazır, gecə gələn mesajlar səhərə qədər cavabsız qalır, bəzi müştərilər rəqibə keçir.

Belə vəziyyətdə bot standart suallara dərhal cavab verir, müştərinin nə istədiyini, adını və nömrəsini soruşur, sonra hazır müraciəti menecerə ötürür. Menecer söhbətə artıq «qiymət nədir?» mərhələsindən yox, konkret sifarişdən qoşulur.

Mesajdan sifarişə qədər bütöv prosesi WhatsApp ilə satış hunisi yazısında ətraflı izah etmişik.

Uyğunluq testi: sizə çatbot lazımdırmı?

İlk dörd suala «bəli» deyirsinizsə, çatbot ciddi seçimdir. Son ikisi sizin vəziyyətinizi təsvir edirsə, əvvəl komandanı və prosesi gücləndirin.

Çatbot növləri

Ssenari əsaslı bot

Düymələr və hazır yollarla işləyir: «Qiymətlər», «Çatdırılma», «Operatorla əlaqə». Sadədir, proqnozlaşdırılandır, səhv cavab riski aşağıdır. Amma müştəri gözlənilməyən sual verəndə çətinlik çəkir.

AI əsaslı bot

Sərbəst yazılmış suallara təbii dildə cavab verir. Bilik bazanıza bağlananda çox güclüdür, amma düzgün məhdudlaşdırılmasa, uydurma cavab verə bilər.

Hibrid model

Əsas yollar ssenari ilə gedir, sərbəst suallara AI cavab verir, mürəkkəb hallar operatora keçir. Bakıdakı kiçik və orta bizneslərin çoxu üçün bu, ən az riskli variantdır.

Qurulum: addım-addım

1. Sualları toplayın. Son bir-iki ayın yazışmalarını oxuyun, ən çox təkrarlanan 20–30 sualı siyahıya alın.
2. Bilik bazası yazın. Hər sual üçün dəqiq, qısa, təsdiqlənmiş cavab hazırlayın: qiymət aralıqları, çatdırılma şərtləri, iş saatları, ünvan.
3. Kanalı seçin. Müştərilər harada yazırsa, bot orada olmalıdır: WhatsApp, Instagram, sayt.
4. Ötürmə qaydasını müəyyən edin. Hansı hallarda bot söhbəti operatora verir? Məsələn: şikayət, endirim tələbi, sifariş dəyişikliyi, bot iki dəfə başa düşmədikdə.
5. Tonu təyin edin. «Siz» müraciəti, qısa cümlələr, brendə uyğun nəzakət.
6. Daxili test edin. Komanda üzvləri botu çətin suallarla yoxlasın.
7. Məhdud işə salın. Əvvəl bir kanalda, sonra genişləndirin.
8. Hər həftə qeydləri oxuyun. Səhv və zəif cavabları düzəldin.

AI bot üçün təlimat nümunəsi

AI əsaslı botun davranışını müəyyən edən sistem təlimatı belə ola bilər:

Sən [biznes adı] şirkətinin müştəri xidməti köməkçisisən.
Yalnız aşağıdakı bilik bazasındakı məlumatla cavab ver.
Bilik bazasında olmayan sualda belə yaz:
«Bu sualı dəqiqləşdirmək üçün sizi menecerimizə yönləndirirəm.»
Qiymət, endirim və ya çatdırılma tarixi uydurma.
Müraciət: «siz». Cavablar 1–3 cümlə olsun.
Dil: Azərbaycan dili. Müştəri rus dilində yazarsa, rus dilində cavab ver.
Şikayət, əsəbi ton və ya sifariş dəyişikliyi görəndə söhbəti operatora ötür.
Söhbətin sonunda adını və əlaqə nömrəsini nəzakətlə soruş.

Çatbotun zərər verdiyi hallar

Ən pis hal çıxış yolunun olmamasıdır: müştəri «operator» yazır, bot isə yenə menyu göstərir. Belə müştəri ikinci dəfə yazmır.

Bot olmayan endirim və ya çatdırılma tarixi vəd edəndə zərər daha böyükdür, çünki söz artıq şirkətin adından verilib. Qiymətlər dəyişib, bilik bazası isə yenilənməyibsə, eyni problem başqa yoldan gəlir. Uzun, rəsmi, şablon cümlələr də müştərini yorur. Və botla danışdığını gizlətmək, sonradan bilinəndə, etibarı hamısından çox zədələyir.

Nəticəni necə ölçməli

Çatbotun dəyərini hiss ilə yox, göstəricilərlə qiymətləndirin:

• İlk cavab vaxtı
• Botun özü həll etdiyi söhbətlərin payı
• Operatora ötürülən söhbətlərin payı və səbəbi
• Söhbətdən müraciətə və ya sifarişə keçid
• Müştəri şikayətlərinin sayı

Hansı göstəricilərin ümumiyyətlə vacib olduğunu marketinq KPI-ları yazısında izah etmişik.

Nümunə hesablama

Hipotetik rəqəmlərlə: gündə 60 mesaj gəlir, onların təxminən 35-i təkrarlanan sualdır. Menecer hər birinə orta 2 dəqiqə sərf edir. Bot bu 35 sualın 25-ni həll edərsə, gündə 50 dəqiqə, ayda 22 iş günü üçün təxminən 18 saat qənaət olunur. Bu vaxt satış danışıqlarına yönəldilə bilər. Öz rəqəmlərinizlə eyni hesabı aparın.

Bilik bazası necə yazılmalıdır

Botun keyfiyyəti bilik bazasının keyfiyyətindən asılıdır. Bir neçə qayda:

• Hər suala bir cavab yazın, qısa və yoxlanılmış.
• Variantları əlavə edin. Müştərilər eyni sualı fərqli yazır: «çatdırılma var?», «evə gətirirsiniz?», «kuryer var?». Bu variantları bazaya daxil edin.
• Rəqəmləri tarixlə yeniləyin. Qiymət və şərtlər dəyişəndə bazanı eyni gün yeniləyin, məsul şəxs təyin edin.
• İki dili nəzərə alın. Bakıda müştərilərin bir hissəsi rus dilində yazır; əsas cavabların rus dilində də düzgün versiyası olsun.
• Bilinməyəni etiraf edin. Bazada olmayan hal üçün standart ötürmə cavabı yazın.

Bu iş birdəfəlik deyil: ilk aylarda hər həftə yeni suallar əlavə olunacaq, cavablar dəqiqləşəcək.

Haradan başlamalı

Əvvəl yuxarıdakı uyğunluq testinə dürüst cavab verin. Bot lazımdırsa, ən çox yazılan kanalda başlayın, Bakıda bu adətən Instagram Direct və ya WhatsApp olur, və ilk ay qeydləri hər həftə oxuyun. Bilik bazası və operatora ötürmə qaydası olmayan bot sadəcə cavab gecikməsinin yerinə başqa problem gətirir. Biznesinizə uyğun çatbot və avtomatlaşdırma həlli üçün AI həllər xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Əvvəlcə müştərilərin real dilini toplayın (WhatsApp, zəng, Instagram şərhləri), sonra Google təkliflərini və Keyword Planner-i həm düzgün, həm hərfsiz yazılışla yoxlayın. Sorğuları niyyətə görə qruplaşdırın, hər qrupa bir səhifə ayırın və saytda həmişə düzgün Azərbaycan əlifbası ilə yazın.

Niyə ə, ı, ş hərfləri problem yaradır

Bir çox istifadəçi telefonda Azərbaycan klaviaturası quraşdırmır və ya tələsik yazanda xüsusi hərfləri buraxır. Nəticədə eyni sorğunun bir neçə variantı yaranır:

Google bu variantların çoxunu düzgün forma ilə əlaqələndirə bilir, amma həmişə yox. Bəzən hərfsiz sorğuda nəticələr fərqli olur, məsələn, «sirket» sorğusunda türkcə nəticələr çıxa bilər, çünki türk dilində «şirket» sözü var. Ona görə hər əsas açar söz üçün variantların nəticələrini əl ilə yoxlamaq lazımdır.

Türk dili ilə qarışıqlıq

Azərbaycan və türk dilləri yaxındır və Google bəzən Azərbaycan sorğusuna Türkiyə saytlarını göstərir. Bunun qarşısını almaq üçün saytda lang="az" atributu düzgün qoyulmalı, mətn «hizmet», «için», «şirket» kimi türkcə sözlərdən təmizlənməlidir. Bakı ünvanı, +994 ilə başlayan telefon və AZN ilə qiymət də səhifədə görünsün, bunlar Google üçün saytın hansı ölkəyə aid olduğunu göstərən sadə siqnallardır.

Rus dilli sorğular

Bakıda bir çox sahədə (tibb, daşınmaz əmlak, təhsil, B2B xidmətlər) axtarışın əhəmiyyətli hissəsi rus dilində ola bilər. Bunu təxmin etmək yox, yoxlamaq lazımdır. Search Console-da mövcud sorğulara baxın, Keyword Planner-də isə həm Azərbaycan, həm rus dili üçün həcmləri müqayisə edin.

Rus dilində ciddi həcm varsa, ayrıca rus dili versiyası yaradın. Avtomatik tərcümə burada işləmir, rus dilli auditoriyanın öz ifadələri ilə yazılmış mətn lazımdır.

Açar söz araşdırması: addım-addım metod

1. Müştərinin real dilini toplayın

Ən dəqiq açar sözlər alətlərdə deyil, müştəri yazışmalarındadır. Son bir neçə ayın WhatsApp mesajlarını, Instagram şərhlərini və zəng qeydlərini nəzərdən keçirin. Müştərilər «qiyməti neçədir», «çatdırılma var?», «Sumqayıta göndərirsiz?» kimi suallar verir. Səhifələrinizin mövzuları elə bunlardır.

2. Toxum sözlər siyahısı yaradın

Biznesinizi təsvir edən 10–20 əsas söz yazın: məhsul, xidmət, problem, yer adları. Məsələn, mebel mağazası üçün: «yataq dəsti», «mətbəx mebeli», «sifarişlə mebel», «Bakıda mebel», «ucuz divan».

3. Google-un təkliflərini yığın

• Axtarış xanasına toxum sözü yazın və avtomatik tamamlamaya baxın.
• Sözün əvvəlinə və sonuna «necə», «qiyməti», «ən yaxşı», «Bakı» əlavə edin.
• Nəticə səhifəsinin altındakı əlaqəli axtarışları və «İnsanlar həmçinin soruşur» blokunu qeyd edin.
• Eyni işi hərfsiz yazılışla təkrarlayın.

4. Həcmi yoxlayın

Google Ads Keyword Planner pulsuzdur (Google Ads hesabı tələb olunur). Məkan olaraq Azərbaycanı, dil olaraq ayrı-ayrılıqda Azərbaycan və rus dilini seçin. Kiçik bazarda bir çox sorğu «0–10» aralığında görünə bilər. Bu, sorğunun lazımsız olduğu demək deyil. Uzun və konkret sorğular az axtarılsa da, yüksək konversiya verir.

5. Niyyətə görə qruplaşdırın

Hər sorğunun arxasında bir niyyət var:

«Divanı necə təmizləmək» yazan adam məlumat axtarır, ona bloq yazısı lazımdır. «Künc divan yoxsa düz divan» müqayisə sorğusudur və bələdçi səhifəsinə gedir. «Bakıda künc divan qiyməti» yazan isə artıq almağa hazırdır, onu kateqoriya və ya xidmət səhifəsi qarşılamalıdır. Brend adı ilə gələn sorğular ana səhifəyə və əlaqə səhifəsinə aiddir.

6. Açar söz xəritəsi qurun

Açar söz xəritəsi hər sorğu qrupunun hansı səhifəyə aid olduğunu göstərən cədvəldir. O, iki səhifənin eyni sorğu üçün bir-biri ilə rəqabət aparmasının (kannibalizasiya) qarşısını alır.

Açar sözü mətndə necə istifadə etmək

Açar söz tapıldıqdan sonra onu mətnə təbii şəkildə yerləşdirmək lazımdır:

• Başlıqda (title) və H1-də əsas açar söz olsun.
• Birinci abzasda suala birbaşa cavab verin və açar sözü işlədin.
• Alt başlıqlarda əlaqəli variantları istifadə edin.
• Meta təsvirdə (description) əsas açar sözü və aydın fayda yazın.
• URL qısa və latın hərfləri ilə olsun: /kunc-divan/, /künc-divan/ yox.

Açar sözü süni şəkildə təkrarlamaq köhnə üsuldur və bu gün zərər verir. Bloq yazısının ümumi quruluşunu SEO-ya uyğun bloq yazısının strukturu yazımızda ətraflı izah etmişik.

Hərfsiz variantları harada istifadə etmək olar

Saytın əsas mətnində düzgün əlifba vacibdir. Amma bəzi yerlərdə hərfsiz variantlara təbii yer var:

• Google Ads: reklam kampaniyalarında açar söz siyahısına həm düzgün, həm hərfsiz variantları əlavə edin, çünki burada hər variant ayrıca uyğunluq verir.
• Saytdaxili axtarış: saytınızın axtarışı «menzil» yazana «mənzil» nəticələrini göstərməlidir.
• Sual-cavab bölmələri: istifadəçinin öz sualını sitat kimi verməyə ehtiyac yoxdur, sadəcə məzmun bütün variantları əhatə etsin.

Google Ads üçün bu yanaşmanın ətraflı tətbiqi Google Ads axtarış kampaniyası yazımızdadır.

Nümunə hesablama

Hipotetik misal: «künc divan» sorğusu ayda 300, «kunc divan» isə 200 dəfə axtarılır. Əgər sizin səhifə yalnız düzgün formada görünürsə, potensial 500 axtarışın 300-nə müraciət edirsiniz. Hər iki variantda ilk üçlükdə olsanız və 8% CTR alsanız, ayda təxminən 40 ziyarətçi gələr. Rəqəm kiçik görünür, amma «qiyməti» sözü ilə gələn ziyarətçi artıq alış haqqında düşünür.

Ən çox gördüyümüz səhvlər

Ən geniş yayılanı yalnız ingilisdilli alətlərə baxmaqdır: onlar «menzil» kimi yerli yazılışları ya göstərmir, ya da sıfır həcmlə göstərir. İkincisi saytın özündə hərfsiz yazmaqdır. «Qiymet», «catdirilma» kimi sözlər axtarışda kömək etmir, amma saytı səliqəsiz göstərir. Bir sorğu üçün bir neçə səhifə açmaq, az axtarılan amma çox konkret sorğulara fikir verməmək və türkcə sözlərlə dolu avtomatik tərcümə də tez-tez rast gəlinən problemlərdir.

Haradan başlamalı

Alətdən əvvəl müştəri yazışmalarını açın. Hərfsiz yazılışları, rus dilli sorğuları və türk dili ilə qarışıqlığı nəzərə alan araşdırma rəqiblərin görmədiyi sorğuları üzə çıxarır. Bu metodu ümumi strategiyaya necə bağlamağı Azərbaycanda SEO bələdçimizdə oxuya bilərsiniz. Açar söz xəritəsini və kontent planını birlikdə qurmaq üçün SEO xidmətimizə baxın və ya əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Büdcə = hədəf satış sayı × icazə verilən maksimum satış xərci (CPA). Əvvəlcə 2–4 həftəlik test büdcəsi ilə real CPA-nı öyrənin, sonra büdcəni yalnız gəlirli kampaniyalarda tədricən artırın.

Niyə «nə qədər lazımdır?» sualı yanlış qoyulur

Bir çox biznes büdcəni təsadüfi seçir: «qonşu mağaza ayda 300 manat xərcləyir, biz də o qədər». Problem ondadır ki, sahə, məhsul qiyməti, rəqabət və satış prosesi fərqlidir. 30 AZN-lik məhsul satan mağaza ilə 30 000 AZN-lik mənzil satan şirkətin büdcə məntiqi tamamilə fərqli olmalıdır.

Düzgün sual budur: «Bir müştəri mənə maksimum nəyə başa gələ bilər ki, hələ də qazanım?»

Addım 1: icazə verilən maksimum CPA

CPA (cost per acquisition) bir satışın və ya müştərinin reklam xərcidir. Maksimum CPA-nı hesablamaq üçün:

1. Orta sifariş dəyərini tapın.
2. Məhsulun maya dəyərini, çatdırılma və digər xərcləri çıxın, xalis marjanı tapın.
3. Marjanın hansı hissəsini reklama verməyə hazır olduğunuzu qərara alın.

Əgər müştəri təkrar alış edirsə, CPA-nı yalnız ilk sifarişə yox, müştərinin ömürlük dəyərinə (LTV) görə də hesablamaq olar. Bu mövzunu ROAS, CAC və LTV yazısında ətraflı izah etmişik.

Nümunə hesablama: kosmetika mağazası

Hipotetik rəqəmlər:

• Orta sifariş: 70 AZN
• Maya dəyəri və çatdırılma: 40 AZN
• Xalis marja: 30 AZN
• Reklama verilə biləcək hissə: 15 AZN (marjanın yarısı)

Deməli, maksimum CPA = 15 AZN. Ayda 100 satış hədəfi üçün büdcə: 100 × 15 = 1 500 AZN.

Addım 2: huni ilə geri hesablama

CPA-nı hələ bilmirsinizsə, onu huninin hər mərhələsi üzrə təxmini qiymətləndirin:

Bu rəqəmlərlə hesab:

• 1 000 göstəriş = 3 AZN → 10 klik
• 10 klik → 1 müraciət
• 4 müraciət → 1 satış
• Deməli, 1 satış üçün 4 000 göstəriş lazımdır, yəni 4 × 3 = 12 AZN CPA.

Ayda 50 satış üçün təxmini büdcə 50 × 12 = 600 AZN olur. Əgər hesab maksimum CPA-dan yuxarı çıxırsa, ya huninin bir mərhələsini (kreativ, sayt, WhatsApp cavab sürəti) yaxşılaşdırmaq, ya da hədəfi azaltmaq lazımdır.

CPM, CTR və konversiya faizləri sahədən, mövsümdən və auditoriyadan çox asılıdır. Yuxarıdakı rəqəmlər yalnız metod üçündür, real rəqəmləri test mərhələsində öyrənəcəksiniz.

Addım 3: test büdcəsi

İlk kampaniyalar satışdan çox öyrənmək üçündür. Test büdcəsi sizə real CPM, CTR və CPA-nı, hansı kreativin işlədiyini və hansı auditoriyanın (yaş, şəhər, maraq) daha ucuz nəticə verdiyini göstərməlidir.

Praktik yanaşma:

1. 2–4 həftəlik müddət seçin.
2. 2–3 auditoriya və hər birində 3–4 kreativ sınayın.
3. Hər kreativin ən azı bir neçə min göstəriş toplamasına imkan verin.
4. Nəticəsi zəif olanları dayandırın, yaxşıları saxlayın.

Test büdcəsi kiçik olarsa, sistem kifayət qədər məlumat toplamır və qərarlar təsadüfi olur. Çox böyük olarsa, səhvlərin qiyməti artır. Kiçik bizneslər üçün aylıq marketinq bölgüsünü aylıq 500 AZN-lik marketinq planı yazısında göstərmişik.

Addım 4: büdcənin bölgüsü

Büdcəni bir kampaniyaya qoymaq əvəzinə məqsədlərə görə bölün:

• Yeni auditoriya (soyuq): büdcənin təxminən 60–70%-i. Sizi tanımayan insanlar.
• Retargetinq (isti): 20–30%. Saytı ziyarət edən, profilə baxan, video izləyən insanlar.
• Test: 10%. Yeni kreativ və auditoriyalar.

Retargetinq auditoriyası kiçik olur, amma çox vaxt ən ucuz satışı verir. Onu düzgün qurmaq üçün saytda Meta Pixel və Conversions API işləməlidir. Bax: Meta Pixel və Conversions API qurulumu.

Büdcəyə təsir edən amillər

• Mövsüm: bayramlar, Yeni il və Qara Cümə dövründə rəqabət artır, göstəriş bahalaşır.
• Coğrafiya: yalnız Bakı və ya bütün Azərbaycan. Auditoriya ölçüsü də, qiymət də dəyişir.
• Kreativ keyfiyyəti: zəif video eyni büdcə ilə daha az nəticə verir.
• Satış prosesi: WhatsApp-a gec cavab verilirsə, reklam müraciət gətirir, amma satış olmur.
• Sayt sürəti və mobil uyğunluq: yavaş açılan sayt klikləri boşa xərcləyir.

Büdcəni artırmaq qaydaları

Kampaniya işləyirsə, büdcəni ehtiyatla artırın:

1. Nəticənin ən azı bir neçə gün sabit olduğuna əmin olun.
2. Büdcəni bir dəfəyə 20–30%-dən çox artırmayın.
3. Artımdan sonra 2–3 gün nəticəyə baxın.
4. CPA hədəfdən yuxarı qalxırsa, yeni kreativ əlavə edin.

Tez-tez edilən səhvlər

Ən bahalı səhv kampaniyanı hər gün dəyişməkdir: sistem öyrənməyə macal tapmır və nəticələr həmişə qeyri-sabit qalır. Bundan başqa, bəyənmə və izləyici sayına baxıb satışı izləməmək, bütün büdcəni bir kreativə qoymaq və rəqibin büdcəsini kor-koranə kopyalamaq da tez-tez görünür.

Kreativ büdcəsini unutmayın

Reklam büdcəsi yalnız Meta-ya ödənən pul deyil. Yaxşı nəticə üçün mütəmadi yeni kreativ lazımdır: eyni video həftələrlə eyni auditoriyaya göstəriləndə insanlar ona öyrəşir, klik nisbəti düşür və hər nəticə bahalaşır. Ona görə planlaşdırarkən iki xərci ayrıca hesablayın:

• Media büdcəsi: reklam platformasına ödənən məbləğ.
• Kreativ büdcəsi: çəkiliş, montaj, dizayn və mətn, daxili komanda və ya agentlik tərəfindən.

Praktik qayda: hər ay ən azı bir neçə yeni video və ya vizual variant hazırlayın və zəif işləyənləri onlarla əvəz edin. Kiçik bizneslər üçün telefonla çəkilmiş səmimi videolar çox vaxt studiya çəkilişindən pis işləmir.

WhatsApp müraciətlərinin hesabı

Azərbaycanda Instagram reklamlarının böyük hissəsi sayta yox, Direct-ə və ya WhatsApp-a aparır. Bu halda reklam paneli yalnız «başlanmış söhbət» sayını göstərir, satışı isə göstərmir. Real CPA-nı tapmaq üçün sadə cədvəl aparın:

1. Hər gün reklamdan gələn yeni söhbətlərin sayını qeyd edin.
2. Bu söhbətlərdən neçəsinin sifarişə çevrildiyini yazın.
3. Həftəlik reklam xərcini sifariş sayına bölün.

Nümunə hesablama: söhbətdən satışa

Hipotetik rəqəmlərlə: həftəlik xərc 210 AZN, reklamdan 70 söhbət başlayıb (bir söhbət 3 AZN). Bunlardan 14-ü sifarişə çevrilib. Deməli, real CPA 210 / 14 = 15 AZN-dir. Əgər menecer cavab vaxtını qısaldıb çevrilməni 14-dən 21-ə qaldırsa, eyni büdcə ilə CPA 10 AZN-ə düşər. Bu nümunə göstərir ki, bəzən büdcəni artırmaqdansa satış prosesini yaxşılaşdırmaq daha sərfəlidir.

Qısası

Büdcəni marjadan başlayın: maksimum CPA-nı tapın, huni üzrə geri hesablayın, test ayında real rəqəmləri öyrənin, sonra yalnız gəlirli kampaniyaları böyüdün. Kampaniya qurulumu və optimallaşdırma üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın.

Büdcəni özünüz hesablamaq üçün pulsuz marketinq alətlərimizdən istifadə edin.

Qısa cavab: «Qırmızı satır, mavi etibar yaradır» kimi qaydalar yalnız ümumi istiqamətdir. Praktikada satışa kömək edən üç şeydir: brend rənginin ardıcıl istifadəsi, hərəkət elementlərinin güclü kontrastı və rəng qərarlarının öz auditoriyanızda testlə yoxlanması.

Rəng psixologiyası haqqında miflər və reallıq

İnternetdə «hər rəngin mənası» cədvəlləri çoxdur. Onlarda müəyyən həqiqət var, amma hamısı sadələşdirmədir. Yaşıl ərzaq brendində təbiilik, bankda isə sabitlik və pul assosiasiyası yarada bilər, yəni sektor çox şeyi dəyişir. Çalar da dəyişir: tünd yaşıl ilə neon yaşıl tamamilə fərqli xarakter daşıyır. Üstəlik eyni rəng müxtəlif mədəniyyətlərdə fərqli oxunur, hər insanın da rənglə bağlı öz xatirələri var.

Ona görə rəng mənalarını sabit qayda kimi yox, başlanğıc fərziyyə kimi qəbul edin.

Rənglərin ümumi assosiasiyaları

Aşağıdakı cədvəl marketinqdə geniş yayılmış assosiasiyaları göstərir. Bunlar zəmanət deyil, istiqamətdir.

Brend rəngini necə seçmək lazımdır

1. Brend xarakterindən başlayın

Brend platformanızda yazılmış xarakter sözlərini götürün: «etibarlı», «cəsarətli», «isti», «premium». Rəng bu xarakteri gücləndirməlidir. Bu barədə ətraflı brend kimliyi nədir yazısında oxuya bilərsiniz.

2. Rəqiblərin xəritəsini çıxarın

Sektorunuzdakı 10–15 rəqibin loqo və saytını bir səhifədə toplayın. Əgər hamısı mavidirsə, mavi seçmək sizi kütlədə əridəcək. Fərqlənmək üçün sektorun «gözlənilən» rəngindən uzaqlaşmaq və ya onun gözlənilməz çalarını seçmək olar.

3. Palitranı sistem kimi qurun

Bir rəng brend demək deyil. Praktik palitra belə görünə bilər:

• Əsas rəng: brendin «üzü», loqoda və başlıqlarda.
• Köməkçi rənglər (1–2): fonlar, bölmələr, illüstrasiyalar.
• Neytrallar: mətn, fon, xətlər üçün boz, krem və ya ağ çalarlar.
• Vurğu rəngi: yalnız düymə, qiymət etiketi, vacib bildiriş üçün.

4. Real materiallarda sınayın

Rəngi ekranda bəyənmək kifayət deyil. Onu Instagram profil şəklində, çap olunmuş vizit kartında, telefon ekranında günəş altında, tünd rejimdə yoxlayın. Ekranla çap arasında rəng fərqi ola bilər, ona görə CMYK kodlarını ayrıca təyin edin.

Rəng və konversiya: saytda nə işləyir

Saytda və landing page-də rəngin ən birbaşa təsiri hərəkət düyməsidir. Burada əsas qayda kontrastdır: düymə səhifədə ən çox seçilən element olmalıdır.

• Əgər sayt tünd yaşıl və krem tonlardadırsa, düymə üçün isti vurğu rəngi (məsələn, zəfəran) daha güclü seçilir.
• Əgər bütün sayt qırmızıdırsa, qırmızı düymə itəcək.
• Vurğu rəngini hər yerdə işlətsəniz, o artıq vurğu olmur.

Düymənin mətni də rəng qədər vacibdir, bu barədə mikrokopi yazımızda danışmışıq. Landing page-in digər elementləri isə konversiya edən landing page-in 12 elementi yazısındadır.

Əlçatanlıq və oxunaqlılıq

Rəng seçimində əlçatanlıq da nəzərə alınmalıdır. WCAG tövsiyələrinə görə adi mətn üçün mətnlə fon arasında kontrast nisbəti ən azı 4.5:1 olmalıdır, böyük mətn üçün isə 3:1. Açıq boz fonda açıq boz mətn gözəl görünə bilər, amma telefonda, günəş altında oxunmur. Bundan əlavə, rəngə həssaslığı zəif olan istifadəçilər üçün vacib məlumatı yalnız rənglə ötürməyin: xəta mesajında qırmızı rəngə əlavə olaraq ikon və mətn olsun.

Azərbaycan bazarında rəng seçimi

• Instagram lenti. Bir çox biznes üçün əsas vitrin lentdir. Brend rəngləri lentdə ardıcıl işlənəndə profil bir baxışda tanınır.
• Bayram kampaniyaları. Novruz və Yeni il ərəfəsində Bakı brendlərinin lenti tez-tez tanınmaz hala düşür, çünki palitra tamamilə dəyişdirilir. Bayram elementlərini brend palitrasının içində əlavə etmək daha yaxşı işləyir.
• Regionlar və çap. Regionlarda bannerlər və çap materialları hələ də vacib kanaldır. Çapda rəngin ekrandakı kimi çıxması üçün CMYK kodları və çap sınağı vacibdir.

Nümunə hesablama: rəng testinin məntiqi

Tutaq ki, landing page-ə ayda 4000 ziyarətçi gəlir. Mövcud düymə ilə konversiya 2% təşkil edir, yəni 80 müraciət. Yeni kontrast rəngli düymə ilə test aparırsınız və konversiya 2.5%-ə qalxır.

• Köhnə: 4000 × 0.02 = 80 müraciət.
• Yeni: 4000 × 0.025 = 100 müraciət.
• Fərq: ayda 20 əlavə müraciət.

Rəqəmlər hipotetikdir. Real nəticə üçün test kifayət qədər ziyarətçi ilə və eyni zamanda aparılmalıdır. Metodika üçün A/B test bələdçimizə baxın.

Rəng seçimində tez-tez edilən səhvlər

1. Rəngi yalnız şəxsi zövqə görə seçmək.
2. Palitrada çox rəng saxlamaq və heç birini əsas etməmək.
3. Vurğu rəngini hər yerdə işlətmək.
4. Kontrastı yoxlamamaq.
5. Çap üçün ayrıca rəng kodları təyin etməmək.
6. Hər kampaniyada brend rənglərini tamamilə dəyişmək.

Rəng palitrasını sənədləşdirmək

Rəng seçimi bitəndən sonra onu komandanın gündəlik istifadəsinə çevirmək lazımdır. Brendbukda hər rəng üçün bu məlumat olmalıdır:

Əlavə olaraq, rənglərin nisbətini də göstərin: məsələn, materialların təxminən 60%-i əsas rəng, 30%-i köməkçi və neytral rənglər, 10%-i vurğu rəngi. Bu, dizaynda tez-tez istifadə olunan praktik qaydadır və palitranın tarazlığını qoruyur.

Tünd rejim

Bir çox istifadəçi telefonda tünd rejimdən istifadə edir. Saytınızın və ya tətbiqinizin tünd rejim versiyası varsa, brend rənglərinin tünd fonda necə göründüyünü ayrıca yoxlayın. Açıq fonda yaxşı oxunan tünd yaşıl mətn tünd fonda itə bilər, orada krem və ya açıq çalarlar daha yaxşı işləyir.

Rəng cədvəlləri başlanğıc nöqtəsidir, son söz isə öz auditoriyanızda aparılan testindir. Rəng palitrası və vizual sistem üçün brendinq xidmətimizə baxın, saytınızın konversiyasını artırmaq istəyirsinizsə, bizə yazın.

Qısa cavab: Əvvəl biznes məqsədini müəyyən edin (satış, müraciət, rezervasiya), sonra bu məqsədə ən yaxın 1 əsas göstərici və onu izah edən 3–5 dəstəkləyici göstərici seçin. Qalan rəqəmlər yalnız problemi tapmaq üçündür, qərar üçün yox.

KPI ilə adi metrikanın fərqi

Metrika ölçülə bilən istənilən rəqəmdir: klik, baxış, sessiya. KPI (Key Performance Indicator) isə hədəfi olan və qərara təsir edən metrikadır. Məsələn, «Instagram-da 50 000 baxış» metrikadır. «Ay ərzində 120 müraciət, bir müraciət ən çox 12 AZN» isə KPI-dır.

Yaxşı KPI birbaşa və ya bir addımla gəlirə bağlıdır. Onun rəqəmlə yazılmış hədəfi olur, «daha çox» yox, «ayda 120». Və komanda onu yaxşılaşdırmaq üçün konkret nəsə edə bilir, yəni o sizin nəzarətinizdədir.

Huninin mərhələləri üzrə KPI-lar

Marketinq hunisini dörd mərhələyə bölmək rahatdır. Hər mərhələnin öz göstəriciləri var:

Bu cədvəlin məntiqi belədir: qərarı ən aşağı mərhələnin göstəricilərinə görə verirsiniz, yuxarı mərhələlərin göstəricilərinə isə problemi tapmaq üçün baxırsınız. Məsələn, satış azalıbsa, əvvəl müraciət sayına, sonra CTR-ə, sonra CPM-ə baxırsınız və problemin harada olduğunu görürsünüz.

Hər biznes üçün əsas 7 KPI

1. Müraciət sayı

Forma, zəng və ya WhatsApp mesajı, hansı kanaldan gəlirsə gəlsin, bir yerdə toplanmalıdır. Bakıda bir çox biznes müraciətləri Instagram Direct-də, WhatsApp-da və telefonda ayrı-ayrı qəbul edir, sonra ümumi rəqəmi bilmir. Sadə CRM və ya ən azı ortaq cədvəl bu problemi həll edir.

2. Müraciət qiyməti (CPL)

CPL = Reklam xərci / Müraciət sayı. Kanalları müqayisə etmək üçün ən sürətli göstəricidir, amma tək başına aldadıcı ola bilər: ucuz müraciət keyfiyyətsiz də ola bilər.

3. Müraciətdən satışa çevrilmə nisbəti

Çevrilmə nisbəti = Satış sayı / Müraciət sayı × 100. Bu göstərici həm reklamın keyfiyyətini, həm satış komandasının işini göstərir. Müraciət çoxdur, satış azdırsa, problem ya auditoriyadadır, ya da cavab sürətində.

4. Müştəri qazanma dəyəri (CAC)

CAC = Marketinq xərci / Yeni müştəri sayı. Burada yalnız reklam büdcəsi yox, agentlik haqqı, dizayn və kontent xərci də daxil edilməlidir.

5. ROAS

ROAS = Reklamdan gələn gəlir / Reklam xərci. 4 ROAS o deməkdir ki, hər 1 AZN reklam 4 AZN gəlir gətirib. Amma bu hələ mənfəət demək deyil, marja da nəzərə alınmalıdır. Bu üç göstəricinin əlaqəsini ROAS, CAC və LTV yazımızda ətraflı izah etmişik.

6. Orta çek

Orta çek = Ümumi gəlir / Sifariş sayı. Orta çeki artırmaq çox vaxt yeni müştəri tapmaqdan ucuz başa gəlir: dəst təklifləri, pulsuz çatdırılma həddi, əlavə məhsul tövsiyəsi.

7. Təkrar alış nisbəti

Təkrar alış nisbəti = Təkrar alan müştərilər / Bütün müştərilər × 100. Restoran, gözəllik salonu və e-ticarət üçün xüsusilə vacibdir, çünki ikinci satışın marketinq xərci çox aşağıdır.

«Gözəl rəqəmlər»: ehtiyatlı olun

Bəzi göstəricilər hesabatda yaxşı görünür, amma qərar üçün yararsızdır:

• İzləyici sayı: alınmış və ya qeyri-aktiv izləyicilər rəqəmi şişirdir.
• Baxış sayı: Reels-də 3 saniyəlik baxış da sayılır.
• Bəyənmə: satışla zəif əlaqəlidir.
• Sayt trafiki: müraciət gətirməyən trafik yalnız serverin yükünü artırır.

Bu rəqəmlər Reels və ya brend kampaniyasının effektini anlamaq üçün faydalıdır. Sadəcə onları əsas KPI kimi təqdim etməyin.

Nümunə hesablama: problemi tapmaq

Fərz edək ki, Bakıda bir diş klinikası iki ayı müqayisə edir (rəqəmlər hipotetikdir):

Hesab: 1 000 / 30 ≈ 33,3 AZN; 1 000 / 18 ≈ 55,6 AZN.

Reklam göstəriciləri (xərc, müraciət, CPL) dəyişməyib. Yəni problem reklamda yox, müraciətdən sonrakı mərhələdədir: cavab vermə sürəti, operatorun danışığı, qiymət təklifi. Yalnız CPL-ə baxan biri «hər şey qaydasındadır» deyərdi.

KPI sistemini qurmaq: addım-addım

1. Biznes məqsədini yazın. «Növbəti rübdə ayda 40 yeni müştəri».
2. Əsas KPI-ı seçin. Bu halda yeni müştəri sayı və CAC.
3. Hunini geriyə hesablayın. Çevrilmə nisbəti 25%-dirsə, 40 müştəri üçün 160 müraciət lazımdır.
4. Məlumat mənbələrini təyin edin. GA4, reklam kabineti, CRM. GA4 qurulumu üçün biznes sahibi üçün GA4 bələdçisinə baxın.
5. Mənbələri UTM ilə işarələyin. Hər kanalın töhfəsini ayrıca görmək üçün.
6. Bir səhifəlik hesabat hazırlayın. Həftəlik və aylıq göstəricilər ayrı.
7. Hər ay bir qərar verin. Hesabatın məqsədi rəqəm toplamaq deyil, büdcəni yenidən bölməkdir.

Hesabat necə görünməlidir

Yaxşı marketinq hesabatı bir səhifəyə sığır və üç suala cavab verir: nə baş verdi, niyə baş verdi, növbəti ay nə edəcəyik. Hər göstəricinin yanında hədəf və əvvəlki dövr göstərilməlidir. Rəngli qrafiklərdən çox, aydın cədvəl və iki-üç cümləlik şərh daha faydalıdır.

Biznes növünə görə əsas KPI

Hər biznesin «əsas göstəricisi» fərqlidir. Aşağıdakı siyahı başlanğıc nöqtəsidir:

• E-ticarət: sifariş sayı, ROAS, orta çek, səbəti tərk etmə nisbəti. Səbət itkisini azaltmaq üçün 9 üsul yazımıza baxın.
• Xidmət biznesi (klinika, təmir, hüquq): müraciət sayı, müraciətdən satışa çevrilmə, bir müştərinin qiyməti.
• Restoran və kafe: rezervasiya sayı, həftəiçi doluluq, təkrar ziyarət, Google rəylərinin sayı.
• B2B şirkətlər: keyfiyyətli müraciət (SQL), görüş sayı, kommersiya təklifindən müqaviləyə çevrilmə, satış dövrünün uzunluğu.
• Təhsil və kurslar: qeydiyyat, sınaq dərsinə gəliş, sınaqdan ödənişə keçid.

Aparıcı və gecikən göstəricilər

KPI-ları iki qrupa bölmək də faydalıdır. Gecikən göstəricilər (satış, gəlir, CAC) nəticəni göstərir, amma onları görəndə artıq gecdir, ay bitib. Aparıcı göstəricilər (CTR, müraciət sayı, cavab vermə sürəti, baxış sayı) isə nəticəni əvvəlcədən xəbər verir. Məsələn, həftənin ortasında müraciət sayı adi səviyyədən xeyli aşağı düşübsə, ay sonunu gözləmədən reklamı, kreativi və ya formanı yoxlamaq lazımdır.

Sağlam hesabatda hər iki qrup olur: həftəlik baxışda aparıcı göstəricilər, aylıq baxışda gecikən göstəricilər. Bu bölgü komandanı həm sürətli reaksiya verməyə, həm də tələsik qərarlardan qaçmağa öyrədir.

Haradan başlamalı

Bu həftə bir cədvəl açın və son üç ayın müraciət, satış və reklam xərcini yan-yana yazın. Çox vaxt ilk dəfə CAC-ı hesablayanda büdcə bölgüsü haqqında fikir dəyişir. Ölçmə planını, panelləri və aylıq hesabatı birlikdə qurmaq üçün analitika xidmətimizə baxın.

Reklam gəlirliliyini indi yoxlamaq istəyirsinizsə, pulsuz ROAS kalkulyatorumuzdan istifadə edin.

Qısa cavab: Ən yaxşı CRM komandanızın hər gün istifadə edəcəyi CRM-dir. Satış mərhələlərinizi yazın, əsas kanallarınızla (WhatsApp, Instagram, sayt formu, telefon) inteqrasiyanı yoxlayın, sınaq dövründə real müraciətlərlə test edin. Mürəkkəb funksiyalar yox, sadəlik və istifadə vərdişi qərar verir.

CRM olmayanda nə baş verir

Tanış mənzərə: müraciətlər menecerin şəxsi WhatsApp-ında, zənglər qeydə alınmır, «sabah zəng edərəm» deyilən müştəri unudulur, menecer işdən çıxanda onun bütün müştəri tarixçəsi də gedir. Rəhbər isə neçə müraciət gəldiyini, neçəsinin satışa çevrildiyini və reklamın işləyib-işləmədiyini bilmir.

CRM-də bütün müraciətlər bir yerə yığılır. Hər müştərinin tarixçəsi qalır: nə vaxt yazıb, nə soruşub, ona nə təklif olunub. «Sabah zəng edərəm» xatırlatmaya çevrilir, rəhbər satış hunisini bir ekranda görür, hansı reklamın satış gətirdiyini də nəhayət ölçmək mümkün olur.

Əvvəl prosesi yazın

Hər hansı sistemə baxmazdan əvvəl bu suallara cavab verin:

1. Müraciətlər hansı kanallardan gəlir? (Instagram, WhatsApp, telefon, sayt, ofis)
2. Müraciətdən satışa qədər hansı mərhələlər var?
3. Hər mərhələdə kim məsuliyyət daşıyır?
4. Rəhbər hansı hesabatları görmək istəyir?
5. Hansı sistemlərlə inteqrasiya lazımdır? (mühasibat, anbar, sayt)
6. Neçə istifadəçi olacaq və onların rolları nədir?

Məsələn, daşınmaz əmlak satan şirkətdə mərhələlər belə ola bilər: yeni müraciət → ilk zəng → obyektə baxış → təklif → beh → müqavilə. Mebel mağazasında isə: sorğu → ölçü → təklif → sifariş → istehsal → çatdırılma.

Vacib funksiyalar

Mütləq lazım olanlar

• Satış hunisi (pipeline). Müraciətləri mərhələlər üzrə vizual görmək.
• Kanal inteqrasiyası. Sayt formu, WhatsApp, Instagram mesajları avtomatik CRM-ə düşsün.
• Tapşırıq və xatırlatma. «Cümə günü zəng et» unudulmasın.
• Müştəri kartı. Bütün yazışma və qeydlər bir yerdə.
• Rollar və giriş hüquqları. Hər menecer yalnız lazım olanı görsün.
• Mobil tətbiq və ya mobil uyğun interfeys. Sahədə işləyən komanda üçün vacibdir.

Olsa yaxşıdır

Hesabat panelləri, mesaj şablonları, telefoniya inteqrasiyası, müraciətin növbəli menecerə avtomatik verilməsi və reklam mənbəyinin (UTM məlumatlarının) izlənməsi. Bunlarsız da başlamaq olar, amma bir neçə aydan sonra adətən lazım olur.

Reklam mənbəyini CRM-ə ötürmək üçün UTM parametrləri düzgün qurulmalıdır, əks halda hansı kampaniyanın satış gətirdiyini bilməyəcəksiniz.

Seçim meyarları: müqayisə cədvəli

Namizəd sistemləri bu cədvəl üzrə 1-dən 5-ə qiymətləndirin:

Hazır sistem, yoxsa fərdi həll

Hazır CRM standart satış prosesi olan bizneslər üçün sürətli başlanğıcdır: abunə olursunuz, mərhələləri qurursunuz, işləyirsiniz. Çatışmazlığı odur ki, sizə xas ehtiyaclara uyğunlaşdırmaq imkanı məhduddur.

Fərdi sistem prosesi qeyri-standart olan bizneslərə uyğundur, məsələn satışla yanaşı anbar, smeta, servis və ya filial idarəetməsini bir yerdə birləşdirmək lazımdırsa. Bunun da qiyməti var: hazırlanma vaxtı və sonrakı dəstəyin məsuliyyəti.

Əksər kiçik bizneslərə əvvəl hazır sistemlə başlamağı, prosesi sabitləşdirməyi, sonra lazım olarsa fərdi həllə keçməyi tövsiyə edirik.

Tətbiq: addım-addım

1. Məsul şəxs təyin edin. CRM-in «sahibi» olmalıdır.
2. Mərhələləri və sahələri qurun. Yalnız lazım olan sahələri saxlayın, artıq sahə komandanı yorur.
3. Kanalları qoşun. Sayt formu, mesajlaşma, telefon.
4. Köhnə məlumatı köçürün. Cədvəllərdəki aktiv müştəriləri təmizləyib idxal edin.
5. Komandanı öyrədin. Qısa təlimat və real nümunələrlə.
6. Qayda qoyun. «CRM-də yoxdursa, olmayıb» prinsipi.
7. İlk ay hər həftə yoxlayın. Nə işləmir, nə artıqdır?
8. Avtomatlaşdırma əlavə edin. Proses sabitləşəndən sonra.

Avtomatlaşdırmanı hansı ardıcıllıqla qurmaq barədə biznes proseslərinin avtomatlaşdırılması yazısına baxın.

Tipik səhvlər

• Funksiyaya görə seçmək. Ən çox funksiyası olan sistem ən yaxşısı deyil.
• Komandanı seçimə cəlb etməmək. İstifadə edəcək insanlar sınaqda iştirak etməlidir.
• Çox sahə və mərhələ. Hər müraciət üçün 20 sahə doldurmaq heç kimin işi deyil.
• İnteqrasiyasız qurulum. Müraciətlər yenə əl ilə köçürülürsə, səhv və itki davam edir.
• Məlumat təhlükəsizliyinə laqeyd yanaşmaq: hamının bildiyi bir parol, hər kəsə tam giriş.

Sınaq dövründə nəyi yoxlamalı

Əksər CRM-lərin sınaq dövrü olur. Onu demo videolara baxmağa yox, real işə sərf edin:

• Bir həftəlik real müraciətləri sistemə daxil edin
• Ən azı iki menecer gündəlik işini CRM-də aparsın
• Sayt formundan və mesajlaşmadan test müraciəti göndərib nə qədər tez düşdüyünü yoxlayın
• Rəhbər üçün lazım olan bir hesabatı qurmağa çalışın
• Məlumatı ixrac edin və faylın istifadəyə yararlı olduğunu yoxlayın
• Dəstəyə bir texniki sual yazın

Sınaqdan sonra komandadan soruşun: «Bu sistemlə işləmək əvvəlkindən asandırmı?» Cavab «yox»dursa, funksiyalar nə qədər çox olsa da, seçimi yenidən düşünün. Menecerlər bir ay sonra yenə WhatsApp-da və dəftərdə işləyirsə, CRM-in nə qədər güclü olmasının heç bir mənası qalmır.

CRM qurulumu, inteqrasiya və ya fərdi sistem üçün İT və avtomatlaşdırma xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Texniki SEO auditinə Google Search Console-dan başlayın: hansı səhifələr indeksdə deyil və niyə. Sonra robots.txt, sitemap, yönləndirmələr, sürət (Core Web Vitals), mobil görünüş və schema kodunu yoxlayın. Siyahını cədvələ köçürüb hər bəndi «qaydasındadır / düzəlməlidir» kimi işarələyin.

Lazım olan alətlər

Bu siyahının çox hissəsi pulsuz alətlərlə yoxlanılır:

• Google Search Console: indeksləmə, xətalar, sorğular.
• PageSpeed Insights: sürət və Core Web Vitals.
• Brauzer alətləri (DevTools): kod, şəbəkə, mobil görünüş.
• Crawler alətləri (məsələn, Screaming Frog-un pulsuz versiyası 500 URL-ə qədər): bütün səhifələrin başlıq, status kodu və linklərinin siyahısı.
• Schema Markup Validator və Rich Results Test: strukturlaşdırılmış data.

1. İndeksləmə və skan (1–8)

1. Sayt Google Search Console-a əlavə olunub və təsdiqlənib.
2. «Səhifələr» hesabatında vacib səhifələr «İndeksləndi» statusundadır.
3. robots.txt faylı vacib bölmələri bağlamır (məsələn, səhvən Disallow: / qalmayıb).
4. Test və ya hazırlıq mərhələsindən qalan noindex teqləri canlı saytda yoxdur.
5. sitemap.xml mövcuddur, yalnız indekslənməli səhifələri ehtiva edir və Search Console-a təqdim olunub.
6. 404 (tapılmadı) səhifələrinə daxili linklər yoxdur.
7. Silinmiş, amma trafik alan səhifələr 301 yönləndirmə ilə uyğun yeni səhifəyə yönləndirilib.
8. Yönləndirmə zəncirləri (A → B → C) yoxdur, hər yönləndirmə birbaşa son ünvana gedir.

2. Sayt strukturu və URL-lər (9–15)

9. Sayt yalnız bir versiyada açılır: https:// və ya www olan/olmayan variantlardan biri əsasdır, digərləri ona yönləndirilir.
10. URL-lər qısa, oxunaqlı və latın hərfləri ilədir (/xidmetler/seo/).
11. URL-lərdə böyük hərf, boşluq və lazımsız parametrlər yoxdur.
12. Hər vacib səhifəyə ana səhifədən ən çox 3 kliklə çatmaq olar.
13. Kateqoriya və xidmət səhifələri məntiqli iyerarxiyada qurulub.
14. Daxili linklərdə təsviri mətn istifadə olunur («buraya klik» yox).
15. Breadcrumb (çörək qırıntısı) naviqasiyası var, istifadəçi harada olduğunu görür.

3. Səhifə elementləri (16–23)

16. Hər səhifənin unikal title teqi var (təxminən 50–60 simvol).
17. Hər səhifənin unikal meta təsviri var (təxminən 140–160 simvol).
18. Hər səhifədə yalnız bir H1 başlıq var.
19. H2 və H3 başlıqları məzmunu məntiqli bölür.
20. Canonical teqi düzgün qoyulub, dublikat səhifələr əsas versiyaya işarə edir.
21. Şəkillərin alt mətni var və şəkli təsvir edir.
22. Səhifələrdə kifayət qədər mətn var, sayt yalnız şəkil və videodan ibarət deyil.
23. lang atributu düzgün göstərilib (lang="az").

4. Sürət və Core Web Vitals (24–30)

Core Web Vitals Google-un istifadəçi təcrübəsini ölçən üç göstəricisidir. Onların mənasını Core Web Vitals sadə dillə yazımızda izah etmişik.

24. LCP (ən böyük elementin yüklənmə vaxtı) 2,5 saniyədən azdır.
25. INP (klikə reaksiya vaxtı) 200 millisaniyədən azdır.
26. CLS (səhifənin «tullanması») 0,1-dən azdır.
27. Şəkillər müasir formatdadır (WebP və ya AVIF) və ölçüsü göstərildiyi yerə uyğundur.
28. Ekranın aşağısındakı şəkillər «lazy loading» ilə yüklənir.
29. Lazımsız JavaScript və CSS faylları silinib və ya gecikdirilib.
30. Server cavab vaxtı (TTFB) qısadır, hostinq auditoriyaya yaxın və ya CDN istifadə olunur.

Sürətin satışa təsirini saytın sürəti və satış yazımızda hesablamışıq.

5. Mobil uyğunluq (31–34)

31. Sayt telefonda üfüqi sürüşdürmə olmadan açılır.
32. Mətn ölçüsü böyütmədən oxunaqlıdır (adətən ən azı 16 piksel).
33. Düymələr və linklər barmaqla rahat basılır, bir-birinə çox yaxın deyil.
34. Mobil versiyada masaüstü ilə eyni əsas məzmun var, çünki Google əsasən mobil versiyanı indeksləyir.

6. Strukturlaşdırılmış data və çoxdillilik (35–37)

Strukturlaşdırılmış data (schema) səhifənin məzmununu Google və AI sistemləri üçün təsvir edən koddur.

35. Biznes üçün Organization və ya LocalBusiness schema-sı əlavə olunub.
36. Məqalələrdə Article, sual-cavab bölmələrində FAQPage, məhsullarda Product schema-sı istifadə olunur və xətasızdır.
37. Çoxdilli saytda hreflang teqləri hər dil versiyasını qarşılıqlı göstərir.

7. Təhlükəsizlik və etibar (38–40)

38. Bütün səhifələr HTTPS ilə açılır, SSL sertifikatının müddəti bitməyib.
39. «Qarışıq məzmun» xətası yoxdur: HTTPS səhifədə HTTP şəkil və ya skript yüklənmir.
40. Search Console-da təhlükəsizlik və ya əl ilə tətbiq olunan sanksiya xəbərdarlığı yoxdur.

Ümumi təhlükəsizlik addımları üçün sayt təhlükəsizliyi yazımıza baxa bilərsiniz.

Yoxlama nəticəsini necə prioritetləşdirmək

40 bəndin hamısı eyni dərəcədə vacib deyil. Tapılan problemləri bu cədvəl əsasında sıralayın:

Audit üçün addım-addım iş qaydası

1. Siyahını cədvələ köçürün: bənd, status, qeyd, məsul şəxs, son tarix.
2. Search Console və PageSpeed Insights ilə ilkin məlumatı toplayın.
3. Crawler aləti ilə bütün səhifələri skan edin.
4. Hər bəndi işarələyin və prioritet verin.
5. Kritik problemləri düzəldin, Search Console-da «Düzəlişi təsdiqlə» seçimindən istifadə edin.
6. Bir ay sonra yoxlamanı təkrarlayın.

Nümunə hesablama

Hipotetik vəziyyət: e-ticarət saytında 400 məhsul səhifəsi var, amma yalnız 250-si indeksdədir. Qalan 150 səhifənin hər biri ayda orta hesabla 10 axtarış göstərilməsi alsaydı, bu, ayda 1 500 göstərilmə deməkdir. 3% CTR ilə təxminən 45 əlavə ziyarətçi gəlir. Ziyarətçilərin 2%-i sifariş verirsə və orta çek 60 AZN-dirsə, aylıq itki təxminən 54 AZN-dir. Rəqəm kiçik görünür, amma indeksləmə problemi adətən zamanla daha çox səhifəyə yayılır və bir gün 150 yox, 300 səhifə olur.

Bu siyahını rübdə bir dəfə keçmək kifayətdir, saytda böyük dəyişiklikdən sonra isə növbədənkənar. Ümumi SEO strategiyası üçün Azərbaycanda SEO bələdçimizi oxuyun. Texniki auditi və düzəlişləri bizə həvalə etmək istəyirsinizsə, SEO xidmətimizlə tanış olun və ya pulsuz alətlərimizlə ilkin yoxlamadan başlayın.

Qısa cavab: Pixel brauzerdən, Conversions API serverdən hadisə göndərir. İkisini birlikdə qurun, hər hadisəyə eyni event_id verin, domeninizi Business Manager-də təsdiqləyin və Test Events ilə yoxlayın. Belə qurulanda həm hesabat dəqiqləşir, həm də alqoritm daha düzgün öyrənir.

Niyə yalnız Pixel kifayət etmir

Pixel ziyarətçinin brauzerində işləyir. Reklam bloklayıcıları, brauzerlərin izləmə məhdudiyyətləri, iOS cihazlarında məxfilik parametrləri və yavaş internet bəzi hadisələrin Meta-ya çatmamasına səbəb olur. Reklam paneli real satışdan az nəticə göstərir, alqoritm az məlumatla öyrənir və hədəfləmə zəifləyir. Siz isə bu natamam rəqəmlərə baxıb kampaniyalar haqqında qərar verirsiniz.

Conversions API eyni hadisələri sizin serverinizdən göndərir. Bu, brauzer məhdudiyyətlərindən asılı olmayan ikinci kanal yaradır.

Hansı hadisələri izləmək lazımdır

Meta-nın standart hadisələrindən biznesinizə uyğun olanları seçin:

Purchase hadisəsində məbləğ (value) və valyuta (currency, məsələn AZN) parametrlərini göndərin. Bu, ROAS hesablamaq üçün vacibdir.

Azərbaycanda çox müştəri saytdan birbaşa sifariş vermək əvəzinə WhatsApp düyməsinə basır. Bu düyməyə klikləri Contact və ya xüsusi hadisə kimi izləyin, əks halda saytınızın gətirdiyi müraciətləri görməyəcəksiniz. Mesajdan sifarişə qədər prosesi WhatsApp ilə satış hunisi yazısında izah etmişik.

Addım-addım qurulum

1. Business Manager və Pixel

1. Meta Business Suite-də biznes hesabınızın olduğuna əmin olun.
2. Events Manager-də yeni məlumat mənbəyi (dataset / Pixel) yaradın.
3. Pixel-i reklam hesabınıza bağlayın.

2. Domen təsdiqi

Business Manager-də domeninizi təsdiqləyin (DNS TXT qeydi və ya HTML faylı ilə). Bu, domeninizin hadisələrinə nəzarəti sizə verir və hadisə konfiqurasiyası üçün tələb olunur.

3. Pixel kodunun quraşdırılması

Bir neçə yol var:

• Hazır platforma inteqrasiyası: Shopify, WooCommerce və bənzər sistemlərdə rəsmi əlavələr.
• Google Tag Manager: kodu sayta toxunmadan idarə etmək üçün çevik yol.
• Birbaşa kod: proqramçı tərəfindən saytın şablonuna əlavə.

4. Conversions API

CAPI qurulumunun da bir neçə variantı var:

• Platformanın hazır inteqrasiyası (bəzi e-ticarət sistemlərində bir neçə kliklə).
• Meta-nın təklif etdiyi partnyor və ya bulud əsaslı həllər.
• Server-side Google Tag Manager.
• Öz serverinizdən birbaşa API çağırışı (fərdi saytlar üçün).

Server hadisələrində istifadəçi məlumatlarını (e-poçt, telefon) Meta-nın tələbinə uyğun olaraq heşlənmiş (SHA-256) formada göndərin. Telefon nömrəsini ölkə kodu ilə (994...) standart formata salın.

5. Deduplikasiya

Pixel və CAPI eyni hadisəni göndərəndə Meta onu iki dəfə saymamalıdır. Bunun üçün:

• Hər hadisəyə unikal event_id verin.
• Eyni event_id-ni həm brauzer, həm server hadisəsində göndərin.
• event_name hər iki mənbədə eyni olsun.

Deduplikasiya olmadan satışlarınız şişirdilmiş görünəcək və alqoritm yanlış öyrənəcək.

6. Yoxlama

• Events Manager → Test Events bölməsində saytda real addımları keçin.
• Meta Pixel Helper əlavəsi ilə səhifədə hadisələrə baxın.
• Events Manager-də hadisələrin uyğunluq keyfiyyəti (Event Match Quality) göstəricisini izləyin.
• Bir test sifarişi verin və Purchase hadisəsinin məbləğlə gəldiyini yoxlayın.

Məxfilik və hüquqi tərəf

Ziyarətçi məlumatlarını toplayarkən saytınızda aydın məxfilik siyasəti olmalıdır. Hansı məlumatların toplandığını və nə üçün istifadə olunduğunu izah edin. Avropa auditoriyası ilə işləyirsinizsə, cookie razılığı mexanizmi tələb oluna bilər. Həssas məlumatları (sağlamlıq, maliyyə detalları) heç vaxt hadisə parametrlərində göndərməyin.

Auditlərdə rast gəldiyimiz səhvlər

• Pixel kodu iki dəfə quraşdırılıb və hadisələr ikiqat sayılır.
• Purchase hadisəsinin «Təşəkkürlər» səhifəsi yenilənəndə təkrar göndərilməsi.
• Məbləğin göndərilməməsi və ya valyutanın səhv olması.
• CAPI qurulub, amma event_id ilə deduplikasiya edilməyib.
• Test hadisələrinin real məlumatlarla qarışması.
• Sayt yeniləndikdən sonra kodun silinməsi və bunun həftələrlə fərq edilməməsi.

Pixel məlumatları ilə nə etmək olar

Düzgün işləyən Pixel və CAPI sizə bunları verir:

• Konversiya üçün optimallaşdırma: alqoritm satış ehtimalı yüksək insanları axtarır.
• Retargetinq: saytı ziyarət edib almayanlara yenidən reklam.
• Oxşar auditoriyalar: alıcılarınıza bənzər yeni insanlar.
• Dəqiq hesabat: hansı kampaniya, kreativ və auditoriya gəlir gətirir.

Bu məlumatlar olmadan Instagram reklam büdcəsini düzgün hesablamaq da çətinləşir, çünki real CPA-nı bilmirsiniz. Meta məlumatlarını Google Analytics 4 ilə müqayisə etmək üçün GA4 bələdçimizə baxın.

Xüsusi konversiyalar və parametrlər

Standart hadisələr bir çox biznesə kifayət edir, amma bəzən daha dəqiq bölgü lazım olur. Məsələn, xidmət şirkəti fərqli xidmətlər üçün müraciətləri ayrıca görmək istəyir: «ev təmiri» və «ofis təmiri». Bunun üçün iki yol var:

• Hadisə parametrləri: Lead hadisəsinə content_name və ya content_category parametri əlavə edin.
• Xüsusi konversiyalar (custom conversions): Events Manager-də URL və ya parametr qaydası ilə ayrıca konversiya yaradın.

E-ticarət saytlarında ViewContent, AddToCart və Purchase hadisələrinə content_ids və məhsul kateqoriyasını göndərmək dinamik reklamlar və kataloq kampaniyaları üçün vacibdir. Məhsul ID-ləri kataloqdakı ID-lərlə eyni olmalıdır, əks halda Meta məhsulu tanımır.

Offline və CRM hadisələri

Bir çox Azərbaycan biznesində satış saytda yox, telefonda, WhatsApp-da və ya ofisdə bağlanır. Daşınmaz əmlak, avtomobil, tibb və təhsil sahələrində reklam müraciət gətirir, satış isə günlər və ya həftələr sonra baş verir. Bu halda Conversions API vasitəsilə CRM-dən hadisə göndərmək olar:

1. Saytda forma göndəriləndə Lead hadisəsi və müştərinin telefonu və ya e-poçtu (heşlənmiş) qeyd olunur.
2. Menecer CRM-də müştərini «görüşə gəldi» və ya «müqavilə bağlandı» statusuna keçirir.
3. Sistem bu statusu server hadisəsi kimi Meta-ya göndərir.

Bu, alqoritmə sadəcə forma dolduranları yox, real alıcıları öyrətməyə imkan verir. Nəticədə reklam keyfiyyətsiz müraciətlər əvəzinə daha ciddi müştərilərə göstərilir. CRM-in seçimi və qurulması üçün CRM sistemi seçimi yazısına baxın.

Pixel və CAPI bir dəfə qurulub unudulan şey deyil. Saytda hər böyük dəyişiklikdən sonra Test Events-i açıb bir sınaq sifarişi verin, beş dəqiqəlik yoxlama həftələrlə itən məlumatdan yaxşıdır. Qurulumu peşəkar şəkildə etmək üçün analitika xidmətimizə və rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın.

Pixel qurulumunuzun düzgün işlədiyini yoxlatmaq üçün bizə yazın.

Qısa cavab: Landing page bir sual verməlidir: «Bu təklif mənə lazımdırmı?» və istifadəçiyə dərhal «bəli» deməyə imkan yaratmalıdır. Başlıq 5 saniyədə nə təklif etdiyinizi izah etməli, səhifədə yalnız bir əsas hərəkət olmalı, səhifə isə telefonda tez açılmalıdır.

Landing page niyə ayrıca lazımdır

Reklam trafiki ana səhifəyə yönəldiləndə istifadəçi menyu, kateqoriyalar, bloq və «Haqqımızda» arasında itir. Landing page isə reklamda verilən vədin davamıdır: istifadəçi Instagram reklamında «Mətbəx mebeli 20 gündə» görürsə, açılan səhifə də məhz bundan danışmalıdır.

12 element

1. Reklamla uyğun gələn başlıq

Başlıq reklamın vədini təkrarlamalı və konkret olmalıdır. «Keyfiyyətli xidmət» heç nə demir. «Bakıda 24 saat ərzində kondisioner quraşdırılması» isə aydındır.

2. Tək hədəf

Bir səhifəyə bir hərəkət. Əgər səhifədə həm «Zəng et», həm «Kataloqu yüklə», həm «Bloqa abunə ol» varsa, istifadəçi seçim etməkdə çətinlik çəkir. Əsas hərəkəti seçin, digərlərini ya silin, ya da ikinci dərəcəli edin.

3. Görünən və aydın düymə

Düymə kontrast rəngdə olmalı və nəticəni bildirməlidir: «Göndər» əvəzinə «Pulsuz ölçü təyin et». Düymə mətni barədə ətraflı mikrokopi yazımızda, rəng seçimi barədə isə rəng psixologiyası yazımızda oxuya bilərsiniz.

4. Xüsusiyyət yox, fayda

«10 illik zəmanət» xüsusiyyətdir, «10 il təmir xərci düşünməyəcəksiniz» faydadır. Mətnin hər bölməsini «bu, müştəriyə nə verir?» sualı ilə yoxlayın. Satan mətn formulaları üçün reklam mətni yazmaq yazısına baxın.

5. Sosial sübut

Real müştəri rəyləri, görülmüş işlərin fotoları, əməkdaşlıq etdiyiniz şirkətlərin loqoları (icazə ilə), Google Biznes Profili reytinqi. Vacib qayda: yalnız real rəylər. Uydurma rəy aşkar olunanda etibar tamamilə itir.

6. Məhsulu göstərən vizual

Ümumi stok foto əvəzinə real məhsul, real komanda, real nəticə. «Əvvəl/sonra» fotoları, qısa video və ya məhsulun istifadə anı daha inandırıcıdır.

7. Qısa forma və ya alternativ əlaqə

Azərbaycanda istifadəçilərin çoxu forma doldurmaqdansa WhatsApp-a yazmağı və ya zəng etməyi üstün tutur. Ona görə formanın yanında WhatsApp düyməsi də olsun. Formada isə yalnız ad və telefon kifayətdir. Mesajdan sifarişə qədər prosesi WhatsApp satış hunisi yazısında izah etmişik.

8. Etirazlara cavab

Müştərinin başındakı sualları əvvəlcədən cavablandırın: qiymət nə qədərdir, çatdırılma var, regionlara xidmət edirsinizmi, zəmanət necədir. Bunun üçün qısa FAQ bölməsi kifayətdir.

9. Qərar üçün səbəb

Səbəb real olmalıdır: məhdud sayda yer, müəyyən tarixə qədər endirim, mövsüm. Hər gün sıfırdan başlayan saxta geri sayım saatını isə alıcılar tez tanıyır və etibar itir.

10. Sürət

Reklamdan gələn istifadəçi səhifənin açılmasını uzun gözləmir. Şəkilləri sıxın, müasir formatlardan (WebP, AVIF) istifadə edin, lazımsız skriptləri silin. Ətraflı: saytın sürəti və satış.

11. Mobil dizayn

Reklam trafikinin böyük hissəsi telefondan gəlir. Mobil versiyada düymə baş barmaqla rahat basılmalı, mətn böyütmədən oxunmalı, telefon nömrəsi klikləndikdə zəng açılmalıdır.

12. Ölçmə

Ölçülməyən landing page optimallaşdırıla bilməz. Forma göndərilməsi, zəng və WhatsApp klikləri hadisə kimi qeyd olunmalı, reklam linkləri UTM ilə işarələnməlidir.

Landing page strukturu: yuxarıdan aşağı

1. Birinci ekran: başlıq, alt başlıq, əsas düymə, vizual.
2. Problem: müştərinin hansı çətinliyi həll edirsiniz.
3. Həll və faydalar: 3–5 əsas fayda.
4. Necə işləyir: 3–4 addım.
5. Sosial sübut: rəylər, işlər, reytinq.
6. Qiymət və ya paketlər (mümkündürsə).
7. FAQ: etirazlara cavab.
8. Son çağırış: forma və WhatsApp düyməsi.

Yoxlama siyahısı

Nümunə hesablama: konversiyanın dəyəri

Tutaq ki, ayda reklama 600 AZN xərcləyirsiniz və bu, landing page-ə 3000 klik gətirir.

• Konversiya 1.5% olanda: 45 müraciət, bir müraciətin qiyməti təxminən 13.3 AZN.
• Konversiya 3% olanda: 90 müraciət, bir müraciətin qiyməti təxminən 6.7 AZN.

Rəqəmlər hipotetikdir. Göstərmək istədiyimiz odur ki, büdcəyə toxunmadan, yalnız səhifəni düzəltməklə müraciətin qiymətini iki dəfə azaltmaq mümkündür.

Landing page-də tez-tez edilən səhvlər

• Ana səhifəni landing page kimi istifadə etmək. Reklamdan gələn istifadəçi menyu və onlarla link arasında itir.
• Bir səhifədə bütün xidmətlər. Hər əsas xidmət və ya kampaniya üçün ayrıca səhifə daha yaxşı nəticə verir.
• Uzun forma. «Şirkətin adı», «vəzifə», «büdcə» kimi sahələr müraciətlərin sayını azaldır. Bu məlumatı ilk zəngdə soruşmaq olar.
• Qiymətin tamamilə gizlədilməsi. Dəqiq qiymət verilə bilmirsə, ən azı «... AZN-dən başlayan» aralığı göstərin.
• Yalnız masaüstü üçün dizayn. Kompüterdə gözəl görünən səhifə telefonda çox vaxt narahat olur.
• Test etmədən dəyişmək. Bir neçə elementi eyni anda dəyişəndə hansının təsir etdiyi bilinmir.

Landing page-i necə təkmilləşdirmək

Landing page bir dəfə hazırlanıb unudulmamalıdır. Sadə dövr tətbiq edin:

1. Ölçün. Ziyarətçi sayı, konversiya, mənbələr, cihazlar.
2. Fərziyyə qurun. Məsələn: «Başlıqda qiymət göstərsək, müraciət artacaq.»
3. Bir elementi dəyişin. Başlıq, düymə mətni, forma, vizual.
4. Test edin. Kifayət qədər trafik varsa, A/B test aparın. Metodika üçün A/B test bələdçimizə baxın.
5. Nəticəni qeyd edin. Uğurlu dəyişikliyi saxlayın, növbəti fərziyyəyə keçin.

Bundan əlavə, istifadəçi davranışını izləyən istilik xəritəsi (heatmap) alətləri insanların səhifədə harada dayandığını və harada çıxdığını göstərə bilər.

Yuxarıdakı cədvəli mövcud səhifənizə tətbiq edin və «xeyr» cavablarından ən asanını birinci düzəldin. Çox vaxt bu, formanı qısaltmaq və ya WhatsApp düyməsini birinci ekrana çıxarmaq olur. Satış üçün qurulmuş səhifə lazımdırsa, veb sayt xidmətimizlə tanış olun və ya əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: ROAS = Gəlir / Reklam xərci, CAC = Marketinq xərci / Yeni müştəri sayı, LTV = Orta çek × Alış sayı × Marja. Reklam o zaman gəlirlidir ki, ROAS zərərsizlik həddindən (1 / marja) yuxarı olsun və LTV CAC-dan ən azı bir neçə dəfə böyük olsun.

ROAS: reklamın qısamüddətli nəticəsi

ROAS (Return on Ad Spend) = Reklamdan gələn gəlir / Reklam xərci.

Əgər 1 000 AZN reklama 5 000 AZN satış gəlibsə, ROAS = 5 000 / 1 000 = 5. Bəzən faizlə də yazılır: 500%.

ROAS-ın üstünlüyü sürətidir, reklam kabinetində və GA4-də demək olar ki, dərhal görünür. Amma onun üç zəif yeri var:

• Mənfəəti göstərmir. 5 ROAS 10% marja ilə zərər ola bilər.
• Atribusiyadan asılıdır. Meta və Google eyni satışı özünə yaza bilər, ona görə kabinetlərin ROAS-larını toplamaq olmaz.
• Təkrar alışları görmür. Müştəri ikinci dəfə orqanik qayıdıbsa, bu gəlir ilk reklamın ROAS-ına düşmür.

Zərərsizlik ROAS-ı

Ən vacib düstur budur: Zərərsizlik ROAS-ı = 1 / Marja.

Marja 25% olan biznes üçün 3 ROAS «yaxşı görünür», amma əslində hər satışda zərərdir. Xidmət biznesi və rəqəmsal məhsul kimi yüksək marjalı sahələrdə isə 2 ROAS belə gəlirli ola bilər.

CAC: bir müştərinin qiyməti

CAC (Customer Acquisition Cost) = Müştəri qazanmağa çəkilən ümumi xərc / Yeni müştəri sayı.

Burada iki versiya ayırmaq faydalıdır:

• Reklam CAC-ı: yalnız reklam büdcəsi daxil edilir. Kampaniyaları müqayisə etmək üçün.
• Tam CAC: reklam + agentlik + kontent istehsalı + alətlər + satış komandasının marketinqə aid xərci. Biznes qərarları üçün.

CAC xüsusilə satışı telefonda və ya WhatsApp-da bağlanan bizneslərdə vacibdir: daşınmaz əmlak, tibbi xidmət, təhsil, mebel. Bu sahələrdə ROAS-ı reklam kabinetində görmək çətindir, amma CAC-ı CRM-dəki satış sayı ilə dəqiq hesablamaq olur.

LTV: müştərinin ömürlük dəyəri

LTV (Lifetime Value) bir müştərinin sizinlə bütün əməkdaşlıq dövründə gətirdiyi mənfəətdir. Sadə düstur:

LTV = Orta çek × Müştərinin orta alış sayı × Ümumi marja

Bəzi bizneslər LTV-ni gəlirlə hesablayır, amma CAC ilə müqayisə üçün mənfəətlə hesablamaq daha düzgündür, çünki CAC da mənfəətdən ödənir.

LTV-ni artırmağın yolları:

• Təkrar alışı stimullaşdırmaq (email, WhatsApp bülleteni, bonus kart)
• Orta çeki artırmaq (dəstlər, əlavə məhsul)
• Müştəri xidmətini yaxşılaşdırmaq, çünki narazı müştəri qayıtmır

Email ilə təkrar satış mövzusunu email marketinq yazımızda ayrıca açmışıq.

Nümunə hesablama: onlayn kosmetika mağazası

Aşağıdakı rəqəmlər hipotetikdir, metodu göstərmək üçündür.

Bir aylıq məlumat:

• Reklam xərci: 2 000 AZN
• Kontent və agentlik xərci: 1 000 AZN
• Reklamdan gələn gəlir: 8 000 AZN
• Yeni müştəri sayı: 100
• Ümumi marja: 40%
• Müştəri ildə orta hesabla 3 dəfə alış edir

Addım 1, ROAS: ROAS = 8 000 / 2 000 = 4

Addım 2, zərərsizlik ROAS-ı: 1 / 0,40 = 2,5. Faktiki ROAS (4) həddən yuxarıdır, yəni reklam öz xərcini çıxarır.

Addım 3, ilk satışdan mənfəət: Ümumi mənfəət = 8 000 × 0,40 = 3 200 AZN. Reklam xərcindən sonra: 3 200 − 2 000 = 1 200 AZN. Bütün marketinq xərcindən sonra: 3 200 − 3 000 = 200 AZN.

Addım 4, CAC: Reklam CAC-ı = 2 000 / 100 = 20 AZN. Tam CAC = 3 000 / 100 = 30 AZN.

Addım 5, orta çek və LTV: Orta çek = 8 000 / 100 = 80 AZN. LTV (1 il, mənfəətlə) = 80 × 3 × 0,40 = 96 AZN.

Addım 6, LTV/CAC nisbəti: 96 / 30 = 3,2.

Addım 7, geri qaytarma müddəti: İlk sifarişdən mənfəət = 80 × 0,40 = 32 AZN. Bu, tam CAC-dan (30 AZN) böyükdür, yəni müştəri qazanma xərci elə ilk sifarişdə qayıdır.

İlk ayın xalis nəticəsi cəmi 200 AZN görünür və burada çoxları dayanıb «reklam qazandırmır» deyir. Halbuki əsas dəyər sonrakı təkrar alışlardadır. Bu vəziyyətdə büdcəni artırmaq məntiqlidir, bir şərtlə ki, CAC sürətlə qalxmasın.

Üç göstəricini birlikdə necə oxumalı

Bir çox mütəxəssis LTV/CAC nisbəti üçün 3 civarını sağlam hədd kimi götürür, amma bu qayda deyil, başlanğıc nöqtəsidir. Pul axını zəif olan kiçik biznes üçün geri qaytarma müddəti çox vaxt nisbətdən daha vacibdir.

Tez-tez edilən səhvlər

1. Kabinetlərin ROAS-ını toplamaq. Meta 4, Google 3 göstərirsə, ümumi ROAS 7 deyil. Ümumi gəliri ümumi reklam xərcinə bölün (buna bəzən MER deyilir).
2. Qaytarmaları nəzərə almamaq. Geri qaytarılan sifarişlər gəlirdən çıxılmalıdır.
3. Çatdırılma və endirimi unutmaq. Pulsuz çatdırılma marjanı birbaşa azaldır.
4. LTV-ni nikbin hesablamaq. «Müştəri 5 il qalacaq» fərziyyəsi ilə hesablanmış LTV büdcəni şişirdir.
5. Ölçməni düzgün qurmamaq. UTM və konversiya izləməsi olmadan bu göstəricilər təxmindir. Əvvəl UTM parametrlərini və əsas marketinq KPI-larını qaydaya salın.

Satışı offline bağlanan bizneslər üçün

Bakıda bir çox biznes satışı saytda deyil, telefonda, WhatsApp-da və ya ofisdə bağlayır. Bu halda reklam kabinetindəki ROAS demək olar ki, həmişə sıfır və ya qeyri-dəqiq görünür. Həll yolu sadədir, amma intizam tələb edir:

1. Hər müraciəti mənbəyi ilə birlikdə CRM-ə və ya cədvələ yazın.
2. Satış bağlananda məbləği həmin müraciətin qarşısına qeyd edin.
3. Ay sonunda kanal üzrə gəliri cəmləyin və həmin kanalın reklam xərcinə bölün.

Məsələn (hipotetik): Instagram-dan gələn müraciətlərdən ay ərzində 6 000 AZN satış bağlanıb, Instagram reklam xərci 1 500 AZN olub. Yəni ROAS = 6 000 / 1 500 = 4. Bu rəqəm reklam kabinetində görünməsə də, biznes qərarı üçün daha etibarlıdır.

Büdcəni artırmaq üçün sadə qayda

Büdcəni artıranda CAC adətən dəyişməz qalmır: ən «ucuz» müştərilər artıq tapılıb, yeni auditoriyalar bir qədər baha başa gəlir. Ona görə büdcəni birdən iki dəfə deyil, tədricən (hər addımda 20–30%) artırın və hər addımdan sonra 1–2 həftə CAC-ı izləyin. CAC hələ də LTV-dən xeyli aşağıdırsa və ROAS zərərsizlik həddindən yuxarıdırsa, növbəti addımı atın. Əks halda əvvəlki səviyyəyə qayıdın və kreativ, təklif və ya auditoriya üzərində işləyin.

Qısası

ROAS bu günü, CAC müştərinin qiymətini, LTV gələcəyi göstərir. Hər birini ayrıca oxuyanda yanılmaq asandır, üçü birlikdə isə büdcəni artırmaq və ya dayandırmaq üçün kifayət qədər aydın şəkil verir. Reklam kampaniyalarını bu göstəricilərə görə idarə etmək üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxa bilərsiniz.

Öz rəqəmlərinizi yoxlamaq üçün pulsuz ROAS kalkulyatorunu sınayın.

Qısa cavab: Avtomatlaşdırmaya müraciətlərin ötürülməsi, bildirişlər, hesabatlar və məlumat köçürmə kimi təkrarlanan, sadə qaydalı işlərdən başlayın. Hər proses üçün vaxt itkisini və səhv riskini qiymətləndirin, ən yüksək təsirli və ən asan olanı birinci seçin. Kiçik başlayın, ölçün, sonra genişləndirin.

Avtomatlaşdırma nədir və nə deyil

Avtomatlaşdırma insanın əl ilə etdiyi təkrarlanan addımların sistem tərəfindən icrasıdır. Məsələn:

• Saytda forma doldurulanda müraciətin avtomatik CRM-ə düşməsi və menecerə bildiriş getməsi
• Sifariş təsdiqlənəndə müştəriyə avtomatik mesaj göndərilməsi
• Hər bazar ertəsi reklam nəticələrinin avtomatik hesabata yığılması
• Ödəniş daxil olanda mühasibatda qeyd yaranması

Strategiya, müştəri ilə münasibət və mürəkkəb qərarlar isə avtomatlaşdırılmır, onlar insanda qalır.

Hansı prosesi birinci seçmək

Avtomatlaşdırmaya uyğun prosesin əlamətləri

Yaxşı namizəd gündə və ya həftədə dəfələrlə təkrarlanan, qaydası «əgər X, onda Y» kimi yazıla bilən işdir. Çox vaxt bu, bir sistemdən digərinə məlumat köçürməkdir: WhatsApp-dan Excel-ə, emaildən CRM-ə. Səhvin baha başa gəldiyi yerlərə xüsusi baxın, itən müraciət, səhv qiymət, unudulan sifariş. İşçilərin sevmədiyi və həmişə gecikdirdiyi iş də adətən yaxşı namizəddir.

Uyğun olmayan prosesin əlamətləri

Hər dəfə fərqli qərar tələb edən, qaydaları hələ formalaşmayan, ayda bir-iki dəfə baş verən və ya əsasən insan münasibətinə söykənən prosesləri isə hələlik kənara qoyun.

Prioritet cədvəli

Proseslərinizi siyahıya alın və hər birini iki meyarla 1-dən 5-ə qiymətləndirin: təsir (vaxt qənaəti və səhv azalması) və asanlıq (texniki sadəlik).

Bu cədvəldəki rəqəmlər nümunədir. Öz proseslərinizi öz biznesinizin reallığına görə qiymətləndirin.

Başlanğıc üçün praktik nümunələr

Marketinq və satış

• Sayt, Instagram və WhatsApp müraciətlərinin bir CRM-ə toplanması (necə seçmək barədə CRM sistemi seçimi yazısında danışmışıq)
• Yeni müraciətə avtomatik salam mesajı və iş saatları məlumatı
• Müraciət 24 saat cavabsız qalanda rəhbərə xəbərdarlıq
• Səbəti tərk edən müştəriyə xatırlatma (ətraflı səbəti tərk edənləri geri qaytarmaq yazısında)

Əməliyyat

• Sifariş statusu dəyişəndə müştəriyə bildiriş
• Anbarda məhsul minimum həddə düşəndə təchizatçıya və ya məsul şəxsə bildiriş
• İşçi növbələri və tapşırıqlar üçün avtomatik xatırlatmalar

Hesabat

• Reklam, sayt və satış məlumatlarının bir panelə toplanması
• Hər həftə rəhbərə avtomatik xülasə

Addım-addım plan

1. Prosesləri siyahıya alın. Komanda ilə oturub təkrarlanan işləri yazın.
2. Bir prosesi seçin. Prioritet cədvəlinə görə.
3. Hazırkı vəziyyəti təsvir edin. Kim, nə vaxt, hansı alətlə, hansı addımları edir.
4. Hazırkı göstəriciləri ölçün. Vaxt, səhv sayı, gecikmələr.
5. Prosesi sadələşdirin. Lazımsız addımları silin. Bəzən problem elə burada həll olunur.
6. Aləti seçin. Hazır inteqrasiya, vizual avtomatlaşdırma platforması və ya fərdi həll.
7. Test edin. Real ssenarilərlə, o cümlədən səhv hallarla: boş forma, yanlış nömrə.
8. Komandaya izah edin. Nə dəyişdi, kim nəyə cavabdehdir.
9. Ölçün və müqayisə edin. İki-dörd həftə sonra.
10. Növbəti prosesə keçin.

Nümunə hesablama

Hipotetik vəziyyət: menecer hər gün sayt formundan gələn 20 müraciəti əl ilə cədvələ köçürür və hər birinə 3 dəqiqə sərf edir. Gündə 60 dəqiqə edir, ayda 22 iş günü ilə 22 saat. Avtomatlaşdırma bu işi tam aradan qaldırarsa, ayda 22 saat satışa və müştəri ilə ünsiyyətə yönəldilə bilər. Üstəlik köçürmə zamanı nömrə səhvi kimi itkilər də azalır. Öz biznesinizdə eyni hesabı real rəqəmlərlə aparın.

AI avtomatlaşdırmada

Süni intellekt klassik avtomatlaşdırmanı genişləndirir: mesajın mövzusunu təyin edib düzgün şöbəyə yönəltmək, uzun yazışmadan xülasə çıxarmaq, müştəri sualına ilkin cavab hazırlamaq. Amma AI addımlarını mütləq insan yoxlaması ilə qurun, xüsusən müştəriyə gedən mesajlarda. Daha çox ssenari üçün: süni intellekt marketinqdə: 15 real istifadə ssenarisi.

Tipik səhvlər

• Hər şeyi birdən avtomatlaşdırmaq. Axırda heç kimin tam anlamadığı bir sistem alınır.
• Pis prosesi avtomatlaşdırmaq. Əvvəl sadələşdirin.
• Səhv halları nəzərə almamaq. İnteqrasiya dayananda kim xəbər tutacaq?
• Sahibsiz avtomatlaşdırma. Hər ssenarinin məsul şəxsi olmalıdır.
• Sənədləşdirməmək. Hər ssenarinin nə etdiyini iki-üç cümlə ilə yazıb saxlayın.
• Təhlükəsizliyi unutmaq. İnteqrasiya açarları və girişlər qorunmalıdır.

Prosesin xəritəsini necə çəkməli

Avtomatlaşdırmadan əvvəl prosesi sadə formada təsvir edin. Ən asanı hər addımı bir sətirdə yazmaqdır:

Proses: Saytdan gələn müraciət
1. Müştəri saytda formu doldurur
2. Forma məlumatı email-ə düşür
3. Menecer email-i oxuyur (gecikmə: 1–4 saat)
4. Menecer məlumatı cədvələ köçürür
5. Menecer müştəriyə zəng edir
6. Nəticə cədvəldə qeyd olunur (bəzən unudulur)

Bu təsvirdə problemlər dərhal görünür: 3-cü addımda gecikmə, 4-cü addımda əl ilə köçürmə, 6-cı addımda unudulma. Avtomatlaşdırılmış versiyada forma birbaşa CRM-ə düşür, menecerə dərhal bildiriş gedir, zəng nəticəsi CRM-də məcburi sahə olur. Sonra komandaya nəyin dəyişdiyini izah edəndə də eyni xəritəni göstərmək kifayət edir.

İlk avtomatlaşdırma kiçik olsun, bir proses, bir-iki həftəlik iş. O işləyib vaxt qənaətini rəqəmlə görəndən sonra növbətiyə keçmək həm komanda, həm də rəhbər üçün asan olur. Proseslərinizi birlikdə təhlil edib ilk avtomatlaşdırmanı qurmaq üçün İT və avtomatlaşdırma xidmətimizə baxın və ya bizə yazın.

Qısa cavab: LCP sürəti, INP reaksiyanı, CLS sabitliyi ölçür. Üçünü PageSpeed Insights və Google Search Console-da pulsuz ölçə bilərsiniz. Ən çox kömək edən addımlar: şəkilləri sıxmaq və düzgün ölçüdə vermək, lazımsız skriptləri azaltmaq və şəkil, reklam, banner üçün əvvəlcədən yer ayırmaq.

Üç göstərici bir baxışda

Google bu həddləri istifadəçilərin 75%-lik hissəsi üzrə qiymətləndirir. Yəni ziyarətçilərinizin ən azı dörddə üçü yaxşı təcrübə yaşamalıdır.

LCP: əsas məzmun nə qədər tez görünür

LCP (Largest Contentful Paint) ekranda ən böyük elementin (adətən əsas şəklin, banner-in və ya böyük başlığın) tam göründüyü anı ölçür. İstifadəçi üçün bu, «sayt açıldı» hissidir.

LCP-ni nə pisləşdirir

• Ölçüsü bir neçə meqabayt olan şəkillər (çox vaxt telefondan birbaşa yüklənmiş fotolar).
• Yavaş hostinq və ya serverin uzaqda yerləşməsi.
• Əsas şəklin JavaScript ilə gec yüklənməsi.
• Çoxlu xarici şrift və stil faylları.

LCP-ni necə yaxşılaşdırmaq

1. Əsas şəkli WebP və ya AVIF formatına çevirin və ekrana uyğun ölçüdə verin.
2. Əsas şəkilə fetchpriority="high" atributu əlavə edin, ona «lazy loading» tətbiq etməyin.
3. CDN istifadə edin ki, fayllar istifadəçiyə yaxın serverdən göndərilsin.
4. Şriftləri öz serverinizdən yükləyin və sayını azaldın.

INP: sayt klikə nə qədər tez cavab verir

INP (Interaction to Next Paint) 2024-cü ildə köhnə FID göstəricisini əvəz edib. O, istifadəçi düyməyə basanda, menyu açanda və ya formaya yazanda saytın görünən reaksiya verməsinə qədər keçən vaxtı ölçür. Səhifədəki bütün qarşılıqlı əlaqələr nəzərə alınır, ən pis nəticələrdən biri qiymət kimi götürülür.

INP-ni nə pisləşdirir

• Ağır JavaScript, xüsusən çoxlu plaginləri olan WordPress saytlarında.
• Üçüncü tərəf skriptləri: çat vidjetləri, reklam pikselləri, analitika alətləri.
• Klikdən sonra brauzerin bütün səhifəni yenidən hesablaması.

INP-ni necə yaxşılaşdırmaq

• İstifadə olunmayan plaginləri və skriptləri silin.
• Çat vidjeti kimi vacib olmayan skriptləri səhifə yükləndikdən sonra işə salın.
• Uzun JavaScript tapşırıqlarını kiçik hissələrə bölün (bu proqramçı işidir).
• Google Tag Manager-də lazımsız teqləri təmizləyin.

Bakıda bir çox biznes saytına WhatsApp düyməsi, Instagram lenti, bir neçə piksel və onlayn çat eyni anda qoşulur. Hər biri ayrılıqda kiçik görünür, birlikdə isə telefonda ciddi gecikmə yaradır.

CLS: səhifə yüklənəndə yerindən oynayırmı

CLS (Cumulative Layout Shift) səhifə yüklənərkən elementlərin gözlənilmədən sürüşməsini ölçür. Tanış vəziyyət: düyməni basmaq istəyirsiniz, bu an yuxarıda banner yüklənir və siz başqa linkə klikləyirsiniz. Adamı əsəbləşdirir, bəzən də səhv sifarişlə bitir.

CLS-i nə pisləşdirir

• Ölçüsü (en və hündürlük) göstərilməyən şəkillər və videolar.
• Gec yüklənən banner, kampaniya zolağı və ya kuki bildirişi.
• Xüsusi şriftin yüklənərkən mətnin ölçüsünü dəyişməsi.

CLS-i necə yaxşılaşdırmaq

1. Bütün şəkil və videolara width və height atributları verin.
2. Banner və reklam blokları üçün əvvəlcədən sabit yer ayırın.
3. Kuki bildirişini və bildiriş zolaqlarını məzmunun üstündə, onu itələmədən göstərin.
4. Şriftlər üçün font-display: swap və uyğun ehtiyat şrift seçin.

Core Web Vitals-ı necə ölçmək

Burada iki növ məlumat var və onlar tez-tez qarışdırılır. Laboratoriya məlumatını PageSpeed Insights və Lighthouse süni şəraitdə bir testlə verir, problemi tapmaq üçün yaxşıdır. Sahə məlumatı isə Chrome istifadəçilərindən toplanan real nəticələrdir və Google qiymətləndirmədə məhz ona baxır. Onu PageSpeed Insights-ın yuxarı hissəsində və Search Console-un «Core Web Vitals» hesabatında görəcəksiniz.

Kiçik saytlarda real məlumat olmaya bilər, çünki trafik az olanda Google kifayət qədər məlumat toplamır. Bu halda laboratoriya nəticəsinə və real telefonda öz testinizə əsaslanın.

Addım-addım yoxlama

1. pagespeed.web.dev ünvanında saytınızın ünvanını yazın.
2. «Mobil» nəticəsinə baxın, masaüstü adətən daha yaxşı çıxır.
3. Yuxarıda real istifadəçi məlumatları varsa, üç göstəricinin rəngini qeyd edin.
4. Aşağıdakı «Diaqnostika» bölməsində ən böyük problemləri yazın.
5. Ana səhifə, kateqoriya səhifəsi və məhsul/xidmət səhifəsini ayrıca yoxlayın, nəticələr fərqli olur.

Nümunə hesablama

Hipotetik misal: məhsul səhifənizin əsas şəkli 3 MB-dır. Onu WebP formatına çevirib 200 KB-a endirsəniz, 2,8 MB az məlumat yüklənir. Saniyədə təxminən 1 MB real sürətli mobil internetdə bu, təxminən 2–3 saniyə qənaət deməkdir və LCP «zəif» zonadan «yaxşı» zonaya keçə bilər. Praktikada ən böyük qazanc çox vaxt elə belə sadə dəyişikliklərdən gəlir.

Platformaya görə tez qazanılan nəticələr

Saytınızın hansı platformada qurulduğundan asılı olaraq ilk addımlar fərqlənir:

Hansı platforma olursa olsun, dəyişiklikdən əvvəl və sonra eyni səhifəni ölçün və nəticəni qeyd edin, beləliklə hansı addımın həqiqətən kömək etdiyini görəcəksiniz.

Biznes üçün niyə vacibdir

Core Web Vitals yalnız Google üçün deyil. Yavaş və «tullanan» sayt istifadəçini itirir: reklam üçün ödənilmiş klik saytda nəticə vermədən geri qayıdır. Sürətin satışa təsirini ətraflı saytın sürəti və satış yazımızda hesablamışıq. Sürət texniki SEO-nun bir hissəsidir, tam siyahı üçün 40 bəndlik texniki SEO yoxlama siyahısına baxın.

Sürət işində tez-tez edilən səhvlər

Ən çox gördüyümüz səhv yalnız masaüstü nəticəyə baxmaqdır, halbuki müştərilərin çoxu sayta telefondan girir. İkincisi xal naminə vacib funksiyaları silib əsas problemi, yəni ağır şəkilləri yerində saxlamaqdır. Bir də hər yeni marketinq aləti üçün skripti düşünmədən sayta əlavə etmək və ucuz, yüklənmiş paylaşımlı hostinqdə qalmaq. Hostinq barədə domen və hostinq seçimi yazımızda danışmışıq.

Üç qısaltmanın arxasında sadə tələblər dayanır: sayt tez açılsın, klikə tez cavab versin və yüklənəndə yerindən oynamasın. Sürətli və mobilə uyğun sayt qurmaq istəyirsinizsə, veb sayt xidmətimizə baxın və ya mövcud saytınızın vəziyyətini pulsuz alətlərimizlə yoxlayın.

Qısa cavab: Axtarış kampaniyası niyyətə əsaslanır: insan axtarır, siz cavab verirsiniz. Uğurun açarı düzgün açar sözlər, dar mövzulu reklam qrupları, uyğun landing səhifə, işləyən konversiya izləməsi və mütəmadi mənfi açar söz təmizliyidir.

Başlamazdan əvvəl: hazırlıq

Kampaniyanı açmazdan əvvəl üç şeyi hazırlayın:

1. Məqsəd: nəyi ölçəcəksiniz? Zəngi, WhatsApp müraciətini, formanı, yoxsa onlayn satışı?
2. Landing səhifə: reklamın apardığı səhifə axtarılan şeyə birbaşa cavab verməlidir. Bütün reklamı ana səhifəyə yönləndirmək çox vaxt pulu küləyə vermək deməkdir.
3. Konversiya izləməsi: Google Ads konversiya teqi və ya Google Analytics 4 ilə inteqrasiya. Bunsuz hansı açar sözün satış gətirdiyini bilməyəcəksiniz.

Səhifə yavaş açılırsa, ödənilmiş klik də boşa gedir. Bu barədə saytın sürəti və satış yazısına baxın.

Addım 1: açar söz araşdırması

Google Ads-in Açar söz planlayıcısı (Keyword Planner) axtarış həcmi və təxmini klik qiyməti göstərir. Açar sözləri niyyətə görə qruplaşdırın:

• Kommersiya niyyəti: «kondisioner təmiri bakı», «ofis mebeli qiymət», «iphone ekran dəyişmə».
• Müqayisə niyyəti: «ən yaxşı kombi», «hansı noutbuk almalı».
• Məlumat niyyəti: «kondisioner niyə su axıdır». Belə sorğu reklam üçün adətən zəifdir, bloq yazısı üçün yaxşıdır.

Azərbaycan dilində axtarışların bir hissəsi ə, ı, ş hərfləri olmadan yazılır: «kondisioner temiri», «mebel qiymeti». Bu variantları da nəzərə alın. Ətraflı: Azərbaycan dilində açar söz araşdırması.

Addım 2: uyğunluq növləri

Google Ads-də açar sözün axtarışa nə qədər dəqiq uyğun gəlməli olduğunu uyğunluq növü (match type) müəyyən edir:

Başlanğıcda fraza və dəqiq uyğunluqla işləmək nəzarəti asanlaşdırır. Geniş uyğunluq konversiya məlumatı toplandıqdan sonra daha yaxşı işləyir.

Addım 3: kampaniya strukturu

Sadə və aydın struktur qurun:

• Kampaniya: büdcə, coğrafiya, dil və təklif strategiyası bu səviyyədədir.
• Reklam qrupu: bir mövzu üzrə 5–15 yaxın açar söz.
• Reklam: həmin mövzuya uyğun mətn.

Nümunə: avtomobil servisi üçün

• Kampaniya: «Servis | Bakı | AZ»
  • Reklam qrupu: Mühərrik təmiri
  • Reklam qrupu: Yağ dəyişmə
  • Reklam qrupu: Diaqnostika
  • Reklam qrupu: Əyləc sistemi

Hər reklam qrupunun öz landing səhifəsi olsa, nəticə daha yaxşı olar.

Addım 4: kampaniya parametrləri

• Şəbəkə: başlanğıcda yalnız Google Axtarış seçin. Display şəbəkəsini söndürün, əks halda büdcə keyfiyyətsiz trafikə gedə bilər.
• Coğrafiya: Bakı, Sumqayıt və ya bütün Azərbaycan. Yer seçimində «hədəf yerdə olan insanlar» variantını seçmək daha dəqiqdir.
• Dil: auditoriyanın istifadə etdiyi dillər.
• Cədvəl: zəngləri qəbul edə bildiyiniz saatlar.
• Təklif strategiyası: başlanğıcda kliklərin maksimallaşdırılması və ya manual CPC. Konversiya məlumatı yığıldıqdan sonra «konversiyaların maksimallaşdırılması» və ya hədəf CPA.

Addım 5: reklam mətni

Responsive axtarış reklamlarında (RSA) bir neçə başlıq və təsvir yazırsınız, Google onları birləşdirib sınayır. Başlıq limiti 30 simvol, təsvir limiti 90 simvoldur.

Yaxşı reklam mətni:

1. Açar sözü başlıqda təkrarlayır.
2. Konkret üstünlük göstərir: «Eyni gün xidmət», «Pulsuz diaqnostika».
3. Etibar yaradır: zəmanət, iş təcrübəsi, çatdırılma şərtləri.
4. Aydın çağırış verir: «İndi zəng edin», «Qiyməti öyrənin».

Uzantıları (indi «assets») əlavə edin: sayt linkləri, zəng düyməsi, yer, əlavə məlumat mətni. Bunlar reklamı böyüdür və klik nisbətini artırır. Mətn formulaları üçün: satan reklam mətni.

Addım 6: mənfi açar sözlər

Mənfi açar sözlər reklamın lazımsız axtarışlarda göstərilməsinin qarşısını alır. İlk siyahı:

• «pulsuz», «yükləmək», «iş elanı», «vakansiya», «kurs», «necə etmək»
• rəqib brend adları (əgər onlara reklam vermək istəmirsinizsə)
• xidmət göstərmədiyiniz şəhər və ya məhsullar

Kampaniya işə düşəndən sonra axtarış terminləri hesabatına müntəzəm baxın və uyğunsuz axtarışları mənfi siyahıya əlavə edin.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, stomatologiya klinikası aylıq 900 AZN büdcə ilə başlayır. Hipotetik rəqəmlərlə: orta klik 1,5 AZN olarsa, ayda 600 klik alınır. Saytda və zəngdə 8% konversiya ilə 48 müraciət gəlir. Müraciətlərin 40%-i qəbula gəlirsə, 19 yeni pasiyent alınır. Bir pasiyentin orta ilk ödənişi 150 AZN olarsa, ilk ay gəliri təxminən 2 850 AZN olar. Bu rəqəmlər yalnız hesablama məntiqini göstərir.

İlk ayda nəyə baxmalı

• Axtarış terminləri: reklam hansı sorğularda göstərilir?
• Klik nisbəti (CTR): mətn axtarışa uyğundurmu?
• Keyfiyyət balı: açar söz, reklam və səhifə uyğunluğu.
• Konversiya qiyməti: hansı reklam qrupu ən ucuz müraciət gətirir?
• Zəng və WhatsApp müraciətlərinin real satışa çevrilməsi.

Landing səhifəsi və keyfiyyət balı

Google hər açar söz üçün keyfiyyət balı hesablayır. Bu bal üç amildən formalaşır: gözlənilən klik nisbəti, reklamın axtarışa uyğunluğu və landing səhifənin təcrübəsi. Yüksək keyfiyyət balı eyni mövqe üçün daha az ödəməyə imkan verir, yəni səhifəyə qoyulan iş birbaşa reklam xərcinə təsir edir.

Yaxşı landing səhifə üçün yoxlama siyahısı:

• Başlıq reklamdakı vədlə eynidir: «Kondisioner təmiri Bakıda, eyni gün».
• Qiymət və ya qiymət aralığı görünür.
• Zəng və WhatsApp düymələri ekranın yuxarısındadır, mobil telefonda rahat basılır.
• Etibar elementləri: zəmanət, ünvan, iş saatları, real iş fotoları.
• Forma qısadır: ad və telefon kifayətdir.
• Səhifə mobil şəbəkədə sürətlə açılır.

Zəng və WhatsApp müraciətlərinin izlənməsi

Yerli xidmətlərdə müraciətlərin çoxu zəng və WhatsApp ilə gəlir. Bunları izləmək üçün:

1. Reklamdakı zəng uzantısı üçün Google-un zəng konversiyasını aktivləşdirin.
2. Saytdakı telefon nömrəsinə klikləri konversiya kimi qeyd edin.
3. WhatsApp düyməsinə klikləri ayrıca hadisə kimi izləyin.
4. Konversiyaların hamısını «əsas» etməyin, yalnız real dəyəri olanları seçin.

Ölçmənin GA4 ilə necə birləşdiyini Google Analytics 4 bələdçisi yazısında izah etmişik.

Qısası

Axtarış kampaniyası artıq axtaran adamı tutur, ona görə ən «isti» müraciətlər adətən buradan gəlir. Bizim auditlərdə ən çox rast gəldiyimiz problemlər isə sadədir: konversiya izlənmir, bir reklam qrupunda əlli açar söz var və mənfi siyahı heç vaxt açılmayıb. Daha avtomatlaşdırılmış kampaniyalar barədə Performance Max yazısını da oxuyun. Peşəkar qurulum və idarəetmə üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın.

Google Ads hesabınızın auditi üçün əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Yaxşı mikrokopi istifadəçinin üç sualına cavab verir: «Nə edirəm?», «Nə olacaq?» və «Səhv etsəm nə olacaq?». Konkret fellər, aydın nəticə, insani xəta mesajları və narahatlığı azaldan qısa qeydlər formaları tamamlanan edir.

Mikrokopi harada olur

Mikrokopi saytın hər yerindədir, sadəcə layihədə çox vaxt «sonra yazarıq» deyilib axıra saxlanılır. Düymələr və linklər, forma sahələrinin adları, placeholder-lər və sahə altındakı ipucları, xəta və uğur mesajları, boş səbət və «nəticə tapılmadı» ekranları, yüklənmə mesajları, bildirişlərin, e-poçt və SMS-lərin mövzuları, hətta 404 səhifəsi. Bunların hamısını kimsə yazmalıdır və adətən proqramçı son gecə yazır.

Düymə mətni: ən güclü iki söz

Düymə mətni üçün sadə düstur var: fel + nəticə.

Düymənin yanında qısa narahatlıq azaldıcı qeyd də işləyir: «Ödəniş çatdırılma zamanı», «Spam göndərmirik», «15 dəqiqə ərzində zəng edəcəyik».

Forma mikrokopisi

Sahə adları

Sahənin adı placeholder-ə yazılmamalıdır, çünki istifadəçi yazmağa başlayanda ad itir. Adı sahənin üstündə saxlayın, placeholder-də isə nümunə göstərin.

• Sahə adı: «Telefon nömrəsi»
• Nümunə: «050 123 45 67»

Nə üçün soruşduğunuzu izah edin

İstifadəçi şəxsi məlumat verməkdən çəkinir. Qısa izah bunu asanlaşdırır:

• «Telefon nömrəsi: sifarişi təsdiqləmək üçün zəng edəcəyik.»
• «Ünvan: kuryer üçün. Bakı və Sumqayıt daxilində çatdırırıq.»

Formatı əvvəlcədən göstərin

Telefon nömrəsi Azərbaycanda müxtəlif formada yazılır: 050, +994 50, 99450. Ya istənilən formatı qəbul edin, ya da nümunə ilə göstərin. Ən yaxşısı formatı sistemin özünün normallaşdırmasıdır.

Xəta mesajları: günahlandırmadan kömək edin

Xəta mesajı istifadəçini qınamamalı, nəyin səhv olduğunu və necə düzəldiləcəyini deməlidir.

Xəta mesajını sahənin yanında göstərin, səhifənin yuxarısında yox. Və istifadəçinin yazdığı məlumatı silməyin.

Uğur mesajları və növbəti addım

«Uğurla göndərildi» cümləsi istifadəçini qeyri-müəyyənlikdə qoyur. Daha yaxşısı növbəti addımı bildirməkdir:

• «Müraciətiniz qəbul olundu. Menecerimiz iş saatlarında 30 dəqiqə ərzində zəng edəcək.»
• «Sifariş № 1045 qəbul olundu. Təfərrüatları WhatsApp-a göndərdik.»

Boş ekranlar

Boş səbət və ya «nəticə tapılmadı» ekranı ölü nöqtə olmamalıdır.

• Boş səbət: «Səbətiniz hələ boşdur. Bu həftənin yeniliklərinə baxın.» + düymə.
• Axtarış: «"Kondisoner" üzrə nəticə tapılmadı. "Kondisioner" yazmağı yoxlayın və ya bizə WhatsApp-da yazın.»

Axtarışda Azərbaycan hərfləri ilə bağlı problem də var: istifadəçilər tez-tez ə əvəzinə e, ş əvəzinə s yazır. Saytın axtarışı bu variantları tanımalıdır. Bu mövzunu açar söz araşdırması yazımızda da qeyd etmişik.

Mikrokopi yazmaq üçün addımlar

1. Bütün mikrokopini toplayın. Saytın hər ekranından düymə, sahə, xəta və bildiriş mətnlərini bir cədvələ köçürün.
2. Tonu müəyyən edin. «Siz» müraciəti, rəsmi və ya səmimi ton brendin ümumi tonuna uyğun olmalıdır.
3. Hər mətni üç sualla yoxlayın. Nə edirəm? Nə olacaq? Səhv etsəm nə olacaq?
4. Terminləri vahidləşdirin. Bir yerdə «səbət», başqa yerdə «kart» yazmayın.
5. Qısaldın. Hər sözü çıxarın, mənası itmirsə, çıxarılmalı idi.
6. Mobildə yoxlayın. Uzun düymə mətni telefonda iki sətrə düşə bilər.
7. Test edin. Ən vacib düymələr üçün A/B test aparın.

Nümunə hesablama

Tutaq ki, sifariş formasını ayda 1000 nəfər açır və 300 nəfər tamamlayır (30%). Sahə ipucları və aydın xəta mesajları əlavə ediləndən sonra tamamlama 33%-ə yüksəlir. Bu, ayda 30 əlavə sifariş deməkdir. Orta sifariş 50 AZN olarsa, ayda təxminən 1500 AZN əlavə dövriyyə yaranır. Rəqəmlər hipotetikdir, real təsiri yalnız test göstərə bilər. Bunun üçün A/B test bələdçimizə baxın.

Mikrokopi və landing page

Mikrokopi landing page-in ayrılmaz hissəsidir: başlıq vəd verir, mikrokopi isə son addımı asanlaşdırır. Digər vacib elementləri konversiya edən landing page-in 12 elementi yazısında topladıq.

Mikrokopidə tez-tez edilən səhvlər

• Texniki dil. «Sorğu emal edilə bilmədi (xəta 500)» istifadəçiyə heç nə demir. Əvəzində: «Nəsə alınmadı. Bir dəqiqə sonra yenidən cəhd edin və ya bizə WhatsApp-da yazın.»
• Tərcümə dili. Rus və ya ingilis dilindən hərfi tərcümə olunmuş mətnlər qeyri-təbii səslənir. Mətnləri birbaşa Azərbaycan dilində düşünərək yazın.
• Qarışıq müraciət. Bir ekranda «siz», digərində «sən» işlətmək.
• Hərf səhvləri. ə əvəzinə e, ı əvəzinə i yazılmış düymələr saytın keyfiyyətinə şübhə yaradır.
• Həddindən artıq zarafat. Xəta mesajında zarafat istifadəçi əsəbi olanda yersiz görünə bilər.
• Eyni düymə, fərqli mənalar. «Davam et» düyməsi bir yerdə ödənişə, başqa yerdə növbəti səhifəyə aparırsa, istifadəçi çaşır.

Mikrokopi lüğəti hazırlayın

Komanda böyüdükcə və sayta yeni səhifələr əlavə olunduqca mikrokopi dağılmağa başlayır. Bunun qarşısını almaq üçün sadə lüğət yaradın: əsas terminlər, düymə mətnləri, standart xəta və uğur mesajları. Bu sənəd brendbukun verbal hissəsinə əlavə oluna bilər. Brendin verbal qatı barədə brend kimliyi nədir yazısında ətraflı danışmışıq.

Haradan başlamalı

Saytınızın ən vacib formasını telefonda açın, bilərəkdən səhv nömrə yazın və «Göndər»ə basın. Gördüyünüz xəta mesajı və ondan sonrakı ekran müştərinin də gördüyüdür. Mikrokopi auditinə çox vaxt elə buradan başlayırıq. Saytınızın mətnlərini və istifadəçi təcrübəsini yenidən qurmaq üçün veb sayt xidmətimizə baxın və ya Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Əvvəl mövcud müştərilərinizi analiz edin, 5–10 müştəri ilə qısa müsahibə aparın, satış komandasından ən çox verilən sualları toplayın. Sonra bu məlumatları bir səhifəlik persona şablonuna yazın və reklam mətni, hədəfləmə, sayt strukturu üçün əsas götürün.

Niyə «hamı bizim müştərimizdir» işləmir

Bakıda bir çox biznes sahibi auditoriyanı soruşanda «hamı» cavabını verir. Problem ondadır ki, reklam büdcəsi məhduddur, mesaj isə hər kəsə eyni təsir etmir. 22 yaşlı tələbə ilə 40 yaşlı ailə başçısı eyni məhsulu tamamilə fərqli səbəblərlə alır.

Auditoriya dəqiq olanda reklam mətnini müştərinin öz dili ilə yazmaq olur, büdcə almaq ehtimalı az olan adamlara getmir, təklif də onun real narahatlığına cavab verir.

Hədəf auditoriyanın dörd qatı

Auditoriyanı təsvir edərkən dörd qat məlumat toplayın:

Reklam platformaları əsasən birinci və ikinci qatı hədəfləyə bilir. Üçüncü və dördüncü qat isə reklam mətninə, kreativə və satış skriptinə təsir edir. Yəni persona təkcə hədəfləmə ayarları üçün yox, şirkətin müştəri ilə bütün danışığı üçün lazımdır.

Məlumat mənbələri: personanı uydurmayın

Persona komandanın təxminləri ilə deyil, real məlumatla qurulmalıdır. Ən faydalı mənbələr:

1. Mövcud müştəri bazası. CRM-də və ya satış cədvəlində ən çox gəlir gətirən müştərilərə baxın: kimdir, nə alıb, haradan gəlib.
2. Satış komandası və operatorlar. Ən çox verilən 10 sualı və ən çox eşidilən etirazı yazdırın.
3. Müştəri müsahibələri. 5–10 müştəri ilə 15 dəqiqəlik telefon söhbəti çox vaxt aylarla aparılan analitikadan daha çox şey öyrədir.
4. Analitika. GA4-də yaş qrupu, cihaz, şəhər və trafik mənbələri. Qurulum üçün Google Analytics 4 bələdçisinə baxın.
5. Sosial media şərhləri və Direct mesajlar. Həm sizin, həm rəqiblərin səhifələrində insanlar nəyi soruşur, nədən şikayət edir.
6. Rəqib analizi. Rəqiblər kimə danışır və kimi boş buraxır? Bu barədə rəqib analizi metodumuzda ətraflı yazmışıq.

Müştəri müsahibəsi üçün 8 sual

Müsahibəni satış təklifinə çevirməyin. Məqsəd öyrənməkdir. Bu sualları istifadə edin:

1. Bizim məhsula ehtiyac nə vaxt və hansı vəziyyətdə yarandı?
2. Bizi tapmazdan əvvəl hansı həlləri sınamısınız?
3. Seçim edərkən hansı variantları müqayisə etdiniz?
4. Qərar verməyinizə ən çox nə təsir etdi?
5. Alışdan əvvəl sizi nə narahat edirdi?
6. Qərarı kiminlə birlikdə verdiniz?
7. Məlumatı harada axtarırdınız: Google-da, Instagram-da, tanışlardan?
8. Bizi bir dostunuza necə təsvir edərdiniz?

Cavabları müştərinin öz sözləri ilə qeyd edin. «Qiymət baha idi» yox, «əvvəl düşündüm ki, bu qədər pula başqa yerdə iki dənə alaram». Belə cümlə reklam mətnində hazır başlıqdır.

Persona şablonu

Hər persona bir səhifəyə sığmalıdır. Aşağıdakı sahələr kifayətdir:

• Ad və qısa təsvir: şərti ad, məsələn «Təmir edən Leyla», 34 yaş, Bakı, iki uşaq anası, ofisdə işləyir.
• Məqsəd: yeni mənzili 3 ay ərzində yaşamağa hazır etmək.
• Əsas problem: ustalara etibar etmir, vaxtı azdır.
• Qorxular və etirazlar: «büdcəni aşacaq», «vaxtında bitməyəcək».
• Qərar prosesi: Instagram-da nümunələrə baxır, həyat yoldaşı ilə məsləhətləşir, 3–4 şirkətdən qiymət alır.
• Kanallar: Instagram, WhatsApp, tanış tövsiyəsi.
• Ona nə deməliyik: sabit smeta, mərhələli ödəniş, real iş fotoları.
• Nə deməməliyik: «ən ucuz qiymət». O, ucuzluğu riskli hesab edir.

Bu nümunə şərtidir və metodu göstərmək üçündür. Sizin personanız müştərilərinizin real cavablarından yaranmalıdır.

Personanı reklama tətbiq etmək

Hədəfləmə

Meta və Google-da personanın demoqrafik və coğrafi məlumatlarını birbaşa ayarlara köçürün. Maraqlar əsasında daraltmaq əvəzinə, bu gün çox vaxt geniş auditoriya ilə güclü kreativin birləşməsi daha yaxşı nəticə verir: alqoritm kreativə reaksiya verən insanları özü tapır. Ona görə personanın ən vacib rolu kreativdədir.

Reklam mətni və kreativ

Hər persona üçün ayrı mesaj bucağı hazırlayın. Məsələn, eyni təmir şirkəti üçün:

• Leyla üçün: «Sabit smeta: razılaşdığımız qiymət dəyişmir.»
• İnvestor persona üçün: «Kirayə üçün mənzili 45 gündə hazır edirik.»

Reklam mətni formulaları üçün satan reklam mətni yazımıza baxa bilərsiniz.

Sayt və satış skripti

Personanın əsas etirazlarına saytda cavab verin: FAQ bölməsi, zəmanət şərtləri, real iş nümunələri. Operatorlar üçün də eyni etirazlara hazır cavablar yazın.

Personanın düzgünlüyünü yoxlamaq

Persona fərziyyədir və test olunmalıdır. Sadə yoxlama üsulu: iki persona üçün iki fərqli reklam bucağını eyni büdcə ilə 2 həftə işlədin və müraciət qiymətini, müraciətdən satışa çevrilməni müqayisə edin. Hansı bucaq daha keyfiyyətli müştəri gətirirsə, o persona əsasdır.

B2B bizneslərdə persona: qərarı bir nəfər vermir

Şirkətlərə satış edirsinizsə (proqram təminatı, avadanlıq, təchizat, xidmət), persona bir insan deyil, bir neçə rol olur. Adətən üç rol ayırmaq faydalıdır:

• İstifadəçi: məhsuldan gündəlik istifadə edəcək işçi. Onun üçün rahatlıq və vaxt qənaəti vacibdir.
• Qərar verən: direktor və ya şöbə rəhbəri. Onun üçün nəticə, risk və geri qaytarma müddəti vacibdir.
• Maliyyə təsdiqi: mühasib və ya maliyyə direktoru. Onun üçün qiymət, ödəniş şərtləri və sənədləşmə vacibdir.

Hər rol üçün ayrı mesaj və material hazırlayın: istifadəçiyə qısa video təlimat, qərar verənə nəticə hesablaması, maliyyə şöbəsinə aydın kommersiya təklifi. B2B kanalları üçün LinkedIn ilə B2B marketinq yazımız faydalı ola bilər.

Persona yaratmaq: addım-addım xülasə

1. Son 6–12 ayın ən dəyərli 20–30 müştərisini seçin.
2. Onların ümumi xüsusiyyətlərini cədvəldə qruplaşdırın.
3. Satış komandasından tez-tez verilən sualları və etirazları toplayın.
4. 5–10 müştəri ilə 15 dəqiqəlik müsahibə aparın.
5. Məlumatları 2–3 personaya bölün və hər biri üçün bir səhifəlik şablon doldurun.
6. Hər persona üçün bir reklam bucağı hazırlayın və test edin.
7. Nəticəyə görə personanı düzəldin və komanda ilə paylaşın.

Hədəf auditoriya kimə satdığınızı, persona isə ona nə və necə deməli olduğunuzu göstərir. Bunun üçün böyük araşdırma lazım deyil: beş-on telefon söhbəti və bir səhifəlik şablon reklamın, saytın və satış komandasının eyni adamla eyni dildə danışması üçün kifayətdir. Personaya əsaslanan kontent strategiyası barədə sosial media xidmətimizin səhifəsində oxuya, auditoriyanızı birlikdə müəyyən etmək üçün bizə yaza bilərsiniz.

Qısa cavab: Birinci ay əsası qurun: məqsəd, persona, mövzu sütunları, kanallar və şablonlar. İkinci ay ardıcıl dərc edin və məlumat toplayın. Üçüncü ay nəticələri təhlil edib işləyən formatları gücləndirin, işləməyənləri dayandırın.

Strategiya olmadan nə baş verir

Bir çox biznesin sosial media hesabı belə görünür: bir həftə hər gün post, sonra iki həftə sükut, bayram təbrikləri, təsadüfi məhsul şəkilləri. Auditoriya böyümür, satış gəlmir və komanda «kontent işləmir» qənaətinə gəlir. Halbuki problem kontentdə deyil, onun arxasında heç bir plan olmamasındadır.

Strategiyanın beş komponenti

1. Biznes məqsədi. Kontent nəyə xidmət edir? Müraciət, onlayn satış, brend tanınması, işçi cəlbi?
2. Hədəf auditoriya. Kimə danışırsınız, onların hansı sualları və problemləri var? Persona qurmaq üçün hədəf auditoriya və persona yazısına baxın.
3. Mövzu sütunları. Brendin daimi danışdığı 3–5 əsas mövzu.
4. Kanallar. Sayt bloqu, Instagram, TikTok, YouTube, LinkedIn, email. Hamısı yox, yalnız sizə uyğun olanlar.
5. Ölçmə. Hər məqsəd üçün bir-iki əsas göstərici.

Mövzu sütunları: nümunə

Bakıda fəaliyyət göstərən bir mətbəx mebeli istehsalçısı üçün sütunlar belə ola bilər:

Hər sütun auditoriyanın real sualına cavab verməli və biznes məqsədinə bağlanmalıdır.

90 günlük plan

1-ci ay: əsası qurmaq

1-ci həftə: təhlil

• Biznes məqsədini və əsas göstəricini müəyyən edin
• Mövcud kontentin auditi: nə işləyib, nə işləməyib
• Rəqiblərin kontentinə baxış (metod üçün rəqib analizi)

2-ci həftə: auditoriya və mövzular

• 1–2 persona yazın
• Müştərilərin real suallarını toplayın: satış komandasından, mesajlardan, şərhlərdən
• Mövzu sütunlarını təsdiqləyin

3-cü həftə: kanallar və formatlar

• 2–3 əsas kanal seçin
• Hər kanal üçün tezlik müəyyən edin: məsələn, Instagram-da həftədə 3 post, bloqda ayda 2 yazı
• Vizual və mətn şablonları hazırlayın

4-cü həftə: təqvim və istehsal

• İkinci ay üçün kontent təqvimi
• İlk 2 həftənin kontentini əvvəlcədən hazırlayın
• Ölçmə alətlərini qurun: analitika, UTM linkləri

2-ci ay: ardıcıl icra

5–8-ci həftələr

• Təqvimə uyğun dərc edin, ardıcıllığı pozmayın
• Hər həftə 30 dəqiqə nəticələrə baxın, amma tələsik qərar verməyin
• Şərhlərə və mesajlara tez cavab verin, bu da kontentin bir hissəsidir
• Hər həftə ən azı bir faydalı, bir etibar, bir təklif kontenti
• Bloq yazılarını sosial mediada qısa formatlara çevirin

Planı tez hazırlamaq üçün AI-dan necə istifadə etmək barədə: AI ilə kontent planı.

3-cü ay: təhlil və optimallaşdırma

9-cu həftə: təhlil

• Hansı sütun və format ən yaxşı nəticə verib?
• Hansı kontent mesaj və müraciət gətirib?
• Bloq yazılarından hansılar axtarışda görünməyə başlayıb?

10–11-ci həftələr: gücləndirmə

• Ən yaxşı formatları daha çox istehsal edin
• Ən yaxşı postları reklamla gücləndirin
• Zəif sütunları dəyişin və ya çıxarın

12–13-cü həftələr: növbəti rüb

• Nəticələrin yazılı xülasəsi
• Növbəti 90 gün üçün yenilənmiş strategiya və məqsəd

Ölçmə: hansı göstəriciyə baxmalı

Bütün göstəriciləri izləməyə çalışmayın. Məqsədə uyğun bir-iki göstərici seçin və hər ay eyni qaydada müqayisə edin. Ətraflı: marketinqdə hansı KPI-lara baxmalı.

Kiçik komanda üçün məsləhətlər

• Bir dəfə yaradın, çox yerdə istifadə edin. Bir bloq yazısı 3–5 sosial media postuna, bir video bir neçə qısa klipə çevrilə bilər.
• Toplu istehsal. Ayda bir çəkiliş günü, həftədə bir mətn yazma vaxtı.
• Şablonlar. Vizual dizayn və mətn strukturu üçün hazır şablonlar vaxta qənaət edir.
• Ardıcıllıq mükəmməllikdən vacibdir. Orta keyfiyyətli, amma hər həftə çıxan kontent ayda bir dəfə çıxan «mükəmməl» postdan çox nəticə verir.

Tipik səhvlər

• Yalnız özünüz haqqında danışmaq. Auditoriya öz problemlərinin həllini axtarır.
• Bütün kanallarda olmaq. Resurs azdırsa, iki kanalda güclü olun.
• Ölçmədən davam etmək. 90 günün sonunda nəyin işlədiyini bilmirsinizsə, strategiya yoxdur.
• Erkən imtina. İlk iki həftəyə nəticə gözləmək realist deyil.

Strategiya sənədinin şablonu

Bütün strategiyanı bir səhifədə saxlayın ki, komandada hər kəs eyni istiqamətdə işləsin:

Biznes məqsədi (90 gün): [məs. saytdan ayda X müraciət]
Əsas göstərici: [bir rəqəm]
Persona: [ad, yaş, problem, əsas sual]
Mövzu sütunları: [3–5 sütun]
Kanallar və tezlik: [kanal: həftədə neçə]
Formatlar: [Reels, karusel, bloq, email]
Məsuliyyət: [kim yazır, kim çəkir, kim təsdiqləyir]
Ölçmə günü: [hər ayın ilk bazar ertəsi]

Bu sənəd hər rübün sonunda yenilənir və yeni əməkdaş üçün ən sürətli giriş materialıdır.

Doxsan gün bu işdə qısa müddətdir, ilk ayın sonunda böyük rəqəmlər gözləməyin. Üçüncü ayın sonunda isə hansı sütunun işlədiyini, hansının vaxt itkisi olduğunu artıq rəqəmlə biləcəksiniz. Strategiyanı və istehsalı birlikdə qurmaq üçün kontent və video xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: AI axtarışında görünmək üçün səhifənin əvvəlində suala qısa, dəqiq cavab yazın, sual-cavab və cədvəl kimi strukturlardan istifadə edin, schema kodu əlavə edin və brendiniz haqqında məlumatın internetdə ardıcıl olmasını təmin edin. GEO SEO-nu əvəz etmir, onun üzərində qurulur.

AI axtarış sistemləri necə işləyir

Sadələşdirilmiş şəkildə proses belədir:

1. İstifadəçi sual verir: «Bakıda kiçik ofis üçün hansı internet provayderi yaxşıdır?»
2. Sistem sualı bir neçə axtarış sorğusuna bölür və internetdən uyğun səhifələri tapır.
3. Tapılan səhifələrdən ən uyğun hissələri seçir.
4. Bu hissələr əsasında cavab yaradır və bəzi mənbələrə istinad (link) verir.

Buradan iki nəticə çıxır. Birincisi, sistem sizin səhifəni tapa bilməlidir, deməli, klassik SEO hələ də əsasdır. İkincisi, sistem səhifənizdən konkret parçanı asanlıqla «kəsib götürə» bilməlidir, deməli, mətn aydın bloklara bölünməlidir.

SEO və GEO: nə dəyişir, nə dəyişmir

Kontent: «cavab əvvəl» prinsipi

AI sistemləri sualın cavabını axtarır. Uzun girişdən sonra gizlədilmiş cavab çox vaxt seçilmir.

Yazı qaydaları

Birinci abzas cavabdır. Sual «nə qədər» ilə başlayırsa, ilk cümlədə rəqəm və ya aralıq olsun. Hər abzasda bir fikir saxlayın ki, sistem onu ayrıca kəsib götürəndə də mənası itməsin. Başlıqları istifadəçinin öz sualı kimi yazmaq olar: «LCP nədir?», «Qiymət nədən asılıdır?».

Müqayisəni cədvələ, addımları nömrəli siyahıya salın. Ümumi sözlər əvəzinə konkret yazın: qiymət aralığı, müddət, şərt. Bir də dil məsələsi var: Azərbaycan dilində suallara düzgün cavab verən mənbə hələ azdır, səliqəli yazılmış Azərbaycan dilli səhifə burada özü üstünlükdür.

Bu prinsipləri tətbiq etməyin ətraflı qaydası SEO-ya uyğun bloq yazısının strukturu yazımızdadır.

Nümunə: zəif və güclü giriş

Zəif: «Müasir dünyada rəqəmsal texnologiyalar sürətlə inkişaf edir və hər biznes üçün sayt vacibdir...»

Güclü: «Bakıda sadə korporativ saytın hazırlanması adətən bir neçə həftə çəkir və qiyməti səhifə sayı, dizayn və funksiyalardan asılıdır. Aşağıda hər amili ayrıca izah edirik.»

İkinci variant suala dərhal cavab verir və AI sistemi üçün hazır parçadır.

Texniki tərəf: AI botları saytı oxuya bilirmi

1. robots.txt-ni yoxlayın. AI şirkətlərinin botları (məsələn, OpenAI-nin OAI-SearchBot və GPTBot, Google-un Google-Extended nəzarəti) ayrıca adlarla işləyir. Onları səhvən bağlamadığınızdan əmin olun, və ya şüurlu qərar verin.
2. Əsas məzmun HTML-də olsun. Yalnız JavaScript ilə yüklənən mətni bəzi botlar görməyə bilər.
3. Schema kodu əlavə edin. Organization, LocalBusiness, Article, FAQPage, Product schema-ları məzmunun mənasını maşınlar üçün aydınlaşdırır.
4. Sürət və əlçatanlıq. Yavaş və xətalı saytlar hər iki axtarış növündə zərər çəkir. Tam texniki siyahı üçün 40 bəndlik texniki SEO yoxlama siyahısına baxın.

Etibar və brend siqnalları

AI sistemləri bir mənbəyə deyil, çoxuna baxır. Brendiniz haqqında məlumat müxtəlif yerlərdə ziddiyyətlidirsə, cavab da qeyri-dəqiq ola bilər.

• Ardıcıl məlumat: şirkət adı, ünvan, telefon, xidmətlər saytda, Google Biznes Profilində, Instagram-da və kataloqlarda eyni olsun. Google Biznes Profilinin qurulması haqqında ayrıca bələdçimiz var.
• «Haqqımızda» səhifəsi: kim olduğunuz, nə vaxtdan fəaliyyət göstərdiyiniz, harada yerləşdiyiniz, komanda.
• Müəllif məlumatı: ekspert məqalələrində müəllifin adı və təcrübəsi.
• Xarici istinadlar: sektor portallarında, yerli mediada, tərəfdaş saytlarında sizin haqqınızda yazılar.
• Rəylər: real müştəri rəyləri həm insanlar, həm sistemlər üçün siqnaldır.

GEO üçün addım-addım plan

1. Müştərilərin ən çox verdiyi 20 sualı toplayın.
2. Bu sualları ChatGPT, Gemini və Google-da özünüz soruşun və hansı mənbələrin göstərildiyini, brendinizin xatırlanıb-xatırlanmadığını qeyd edin.
3. Hər sual üçün saytda dəqiq cavab verən səhifə və ya bölmə olduğunu yoxlayın; yoxdursa, yaradın.
4. Mövcud səhifələrin girişlərini «cavab əvvəl» prinsipi ilə yenidən yazın.
5. Sual-cavab bölmələri və schema əlavə edin.
6. Brend məlumatlarını bütün platformalarda eyniləşdirin.
7. Hər ay eyni sualları təkrar yoxlayıb nəticəni qeyd edin.

Bakıdakı bizneslər üçün nümunələr

GEO prinsiplərini konkret sahələrə tətbiq etmək asandır:

• Stomatologiya klinikası: «Bakıda implant neçəyə başa gəlir?» sualına cavab verən səhifədə qiymətin nədən asılı olduğu, aralıq və müalicə mərhələləri cədvəldə göstərilir.
• Mebel mağazası: «Künc divan necə seçilir?» bələdçisində ölçü, material və otaq sahəsi üzrə müqayisə cədvəli olur.
• Logistika şirkəti: «Çindən Bakıya yük neçə günə gəlir?» sualına marşrut növləri üzrə müddət aralıqları və gömrük addımları yazılır.
• Restoran: menyu, iş saatları, ünvan və rezerv qaydası həm saytda, həm Google Biznes Profilində eyni formada verilir.

Hər nümunədə məntiq eynidir: istifadəçinin real sualı, qısa birbaşa cavab, sonra strukturlaşdırılmış təfərrüat.

Nəticəni necə ölçmək

GEO-nu ölçmək klassik SEO-dan çətindir, amma mümkündür:

• GA4: chatgpt.com, perplexity.ai, gemini.google.com, copilot.microsoft.com mənbələrindən gələn sessiyalar üçün ayrıca kanal qrupu yaradın.
• Əl ilə monitorinq: əsas sualların siyahısını aylıq yoxlayın və brendinizin xatırlanıb-xatırlanmadığını cədvələ yazın.
• Müştəri sorğusu: yeni müştəridən «bizi necə tapdınız?» soruşanda AI variantını da əlavə edin.

Nümunə hesablama

Hipotetik misal: siz 20 əsas sualı izləyirsiniz. İlk ay brendiniz 2 cavabda xatırlanır (10%). Səhifələri yenidən yazıb, schema əlavə etdikdən üç ay sonra bu rəqəm 7-yə (35%) çatır. Bu göstərici mövqe kimi dəqiq deyil, amma istiqamətin düzgün olub-olmadığını göstərir.

Haradan başlamalı

AI axtarışı SEO-nu ləğv etmir, sadəcə zəif yazılmış səhifəni daha tez kənara atır. Azərbaycan dilində suala düz cavab verən səhifə hələ azdır və bu boşluq uzun qalmayacaq. Müştərilərinizin WhatsApp-da ən çox soruşduğu on sualla başlayın, hər birinə saytda ayrıca, aydın cavab yazın. Bu işi ümumi strategiyaya bağlamaq üçün Azərbaycanda SEO bələdçimizi oxuyun. GEO və AI alətləri ilə bağlı layihələr üçün AI həllər xidmətimizə baxın və ya birbaşa bizə yazın.

Qısa cavab: Performance Max güclü məlumat üzərində işləyən avtomatlaşdırmadır. Əgər hesabınızda düzgün konversiya izləməsi, sabit konversiya axını və yaxşı kreativlər varsa, o, miqyas verir. Bunlar yoxdursa, əvvəlcə axtarış kampaniyası ilə başlamaq daha təhlükəsizdir.

Performance Max necə işləyir

Siz sistemə məqsəd (məsələn, satış və ya müraciət), büdcə, kreativ materiallar (başlıqlar, təsvirlər, şəkillər, videolar, loqolar) və «auditoriya siqnalları» verirsiniz. Reklamın hansı kanalda göstəriləcəyini, hansı kreativ birləşməsinin işlədiləcəyini və hansı istifadəçiyə nə qədər təklif veriləcəyini isə Google-un alqoritmi özü seçir. Siz nəyi istədiyinizi deyirsiniz, necə edəcəyinə sistem qərar verir.

Kampaniya daxilində asset group (material qrupu) adlanan bloklar yaradılır. Hər asset group müəyyən məhsul kateqoriyasına və ya xidmətə uyğun materiallar toplusudur.

Nə vaxt işləyir

Performance Max-ın yaxşı nəticə verməsi üçün şərtlər:

1. Etibarlı konversiya izləməsi. Satış, forma, zəng düzgün sayılmalıdır. Konversiya dəyəri (value) göndərilirsə, daha yaxşı.
2. Kifayət qədər konversiya. Sistem məlumatla öyrənir. Ayda çox az konversiya varsa, öyrənmə yavaş və qeyri-sabit olur.
3. Aydın məqsəd. Bir kampaniyaya bir məqsəd. Satış və bülletenə abunə eyni kampaniyada optimallaşdırılmamalıdır.
4. Keyfiyyətli materiallar. Müxtəlif ölçülü şəkillər, ən azı bir yaxşı video, aydın başlıqlar.
5. E-ticarətdə Merchant Center. Məhsul lenti (feed) düzgün, şəkillər keyfiyyətli, qiymətlər aktual olmalıdır.
6. Kifayət qədər büdcə. Çox kiçik büdcə ilə sistem bütün kanallarda sınaq aparmağa imkan tapmır.

Nə vaxt büdcəni yandırır

Aşağıdakı hallarda PMax adətən zəif nəticə verir:

• Konversiya kimi yanlış hadisə seçilib. Məsələn, «səhifəyə baxış» və ya «düyməyə klik» konversiya sayılırsa, sistem bu ucuz hərəkətləri optimallaşdırır.
• Yeni hesab, sıfır tarixçə. Alqoritmin öyrənəcəyi məlumat yoxdur.
• Zəif landing səhifə. Sistem trafik gətirir, amma səhifə satmır.
• Brend trafikinin «oğurlanması». PMax brend axtarışlarında göstərilib, onsuz da gələcək müştərini «özünə yaza» bilər və nəticə real olduğundan yaxşı görünər.
• Qeyri-müəyyən xidmət. Çox geniş və ya izahı çətin xidmətlərdə sistem uyğunsuz auditoriyaya çıxa bilər.

Düzgün qurulum qaydaları

1. Konversiyaları təmizləyin

Google Ads-də yalnız biznes üçün real dəyəri olan hərəkətləri «əsas» (primary) konversiya kimi işarələyin. Qalanlarını «ikinci dərəcəli» (secondary) edin ki, optimallaşdırmaya təsir etməsin. Saytınızda GA4 qurulubsa, hadisələrin düzgün getdiyinə əmin olun (Google Analytics 4 bələdçisi).

2. Asset group-ları məntiqlə bölün

Bütün məhsulları bir qrupa yığmayın. Kateqoriyaya, qiymət seqmentinə və ya auditoriyaya görə ayırın: «Qadın geyimi», «Kişi ayaqqabısı», «Uşaq məhsulları». Hər qrupa uyğun şəkil və mətnlər verin.

3. Auditoriya siqnalları verin

Auditoriya siqnalı hədəfləmə deyil, sistemə «haradan başlamaq» işarəsidir. Ən yaxşı siqnallar:

• Müştəri siyahınız (Customer Match).
• Saytı ziyarət edənlər.
• Rəqib və ya kateqoriya ilə bağlı axtarış terminləri.

4. Brend axtarışını nəzarətdə saxlayın

Brend adınız üçün ayrıca axtarış kampaniyası saxlayın. Mümkün olduqda PMax-da brend istisnalarından istifadə edin ki, nəticələr real yeni müştəri gətirib-gətirmədiyini göstərsin.

5. Kreativləri keyfiyyətli hazırlayın

Video əlavə etməsəniz, sistem şəkillərdən avtomatik video yığır və bu video adətən zəif olur. Qısa, şaquli və üfüqi variantlı bir video belə vəziyyəti yaxşılaşdırır.

6. Səbirli olun

İlk həftələr öyrənmə dövrüdür. Bu müddətdə büdcəni və hədəfi tez-tez dəyişməyin. Qərarları kifayət qədər məlumat yığıldıqdan sonra verin.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, onlayn ev əşyaları mağazası ayda 1 500 AZN ilə PMax işlədir. Hipotetik rəqəmlərlə: kampaniya 60 satış gətirir, orta sifariş 75 AZN-dir, gəlir 4 500 AZN, ROAS 3. İlk baxışda yaxşıdır. Amma hesabatda görürsünüz ki, satışların 20-si brend axtarışından gəlib, yəni onsuz da sizi axtaran müştərilərdən. Onları çıxsaq, yeni müştəri gəliri 3 000 AZN, real ROAS isə 2 olur. Marjanız 40%-dirsə, 3 000 AZN gəlirin 1 200 AZN-i marjadır və bu, 1 500 AZN xərci ödəmir. Bu nümunə göstərir ki, PMax nəticəsinə brend trafikindən ayrıca baxmaq lazımdır. ROAS və marja hesabı üçün: ROAS, CAC və LTV.

Yoxlama siyahısı

Performance Max-ı işə salmazdan əvvəl:

• Əsas konversiyalar real satış və ya keyfiyyətli müraciətdir
• Konversiya dəyəri göndərilir
• Merchant Center lenti xətasızdır (e-ticarət üçün)
• Hər asset group üçün ayrıca şəkil, video və mətn var
• Brend axtarışı ayrıca kampaniyada nəzarətdədir
• Landing səhifələr sürətli və mobil üçün uyğundur
• Büdcə öyrənmə üçün kifayət edir

Hesabatları necə oxumaq

Performance Max nəticələrinə yalnız ümumi ROAS ilə baxmaq yanıldıcı ola bilər. Hər həftə bu hesabatlara baxın:

• Kanal üzrə bölgü: büdcənin nə qədəri Axtarış, YouTube, Display və digər kanallara gedir? Əgər xərcin böyük hissəsi Display-ə gedir, satış isə azdırsa, kreativləri və konversiya qurulumunu yoxlayın.
• Axtarış kateqoriyaları (insights): reklam hansı axtarış mövzularında göstərilir? Uyğunsuz mövzular varsa, hesab səviyyəsində mənfi açar sözlərdən və istisnalardan istifadə edin.
• Asset göstəriciləri: hansı başlıq, şəkil və video daha yaxşı işləyir? Zəif qiymətləndirilən materialları yeniləri ilə əvəz edin.
• Məhsul üzrə nəticələr: e-ticarətdə hansı məhsullar xərc yığır, amma satmır?

Axtarış kampaniyası ilə birlikdə işlətmək

Bir hesabda Performance Max və axtarış kampaniyası eyni vaxtda işləyə bilər. Ümumi qayda budur: axtarış kampaniyasında dəqiq uyğunluqla olan açar söz istifadəçinin sorğusuna tam uyğun gəlirsə, adətən prioritet axtarış kampaniyasına verilir. Bu, sizə ən vacib açar sözlərdə nəzarəti saxlamağa imkan verir.

Praktik bölgü belə ola bilər:

1. Brend axtarış kampaniyası: şirkət adı və brend məhsulları üçün.
2. Əsas açar sözlər üçün axtarış kampaniyası: ən gəlirli və ən dəqiq sorğular.
3. Performance Max: yeni auditoriya, YouTube, Display və məhsul lenti vasitəsilə miqyas.

Büdcəni bölərkən əvvəlcə axtarış kampaniyalarının tələbini ödəyin, qalan hissəni PMax-a verin və nəticələri ayrıca müqayisə edin.

PMax-a nə sehrli düymə, nə də tələ kimi baxmaq lazım deyil. Ona verdiyiniz məlumat yaxşıdırsa, nəticə də yaxşı olur, izləmə zəifdirsə, büdcə ucuz trafikə gedir. Yeni hesablarda əvvəlcə Google Ads axtarış kampaniyası ilə başlayın, məlumat toplandıqdan sonra PMax-ı əlavə edin. Kampaniyaların strateji idarəsi üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın.

Hesabınızda PMax-ın real töhfəsini yoxlatmaq üçün əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Əvvəlcə nə satdığınızı, kimə satdığınızı və məhsulu necə çatdıracağınızı dəqiqləşdirin. Sonra qeydiyyat və bank müqaviləsini həll edin, uyğun platforma seçin, ödəniş, çatdırılma və WhatsApp əlaqəsini qurun və saytı mobil, sürətli, SEO-ya hazır şəkildə işə salın.

Addım 1. Biznes modelini və çeşidi dəqiqləşdirin

Sayt texniki məsələdir, amma ondan əvvəl bir neçə biznes sualı həll olunmalıdır. Nə satırsınız: öz istehsalınızı, idxal malını, yoxsa başqasının məhsulunu? Çeşid nə qədərdir? 20 məhsulla 5000 məhsulun saytı tamamilə fərqli qurulur. Son istehlakçıya satırsınız, yoxsa şirkətlərə? Yalnız Bakıya, yoxsa bütün Azərbaycana?

Və ən az düşünülən sual: çatdırılma, ödəniş komissiyası və reklam xərcindən sonra əlinizdə nə qalır? Bu cavablar olmadan seçilən platforma çox vaxt bir ildən sonra yenidən dəyişdirilir.

Addım 2. Hüquqi və maliyyə hazırlığı

Bu bölmə ümumi istiqamətdir, hüquqi məsləhət deyil. Tələblər zamanla dəyişə bildiyi üçün hər addımı mühasib və ya hüquqşünasla dəqiqləşdirin.

• Qeydiyyat: fərdi sahibkar və ya hüquqi şəxs kimi.
• Vergi uçotu: seçilmiş vergi rejimi və onlayn satışın uçotu.
• Bank hesabı və internet-ekvayrinq: kartla onlayn ödəniş qəbulu üçün bankla müqavilə.
• Kassa və çek tələbləri: onlayn satışda çekin necə veriləcəyini dəqiqləşdirin.
• Saytda hüquqi səhifələr: istifadə şərtləri, qaytarma qaydaları, məxfilik siyasəti, əlaqə məlumatları.

Addım 3. Platforma seçimi

Domen və hostinq seçimi üçün .az, .com və digərləri yazımıza baxın.

Addım 4. Ödəniş üsulları

Azərbaycanda alıcı hələ də tək bir ödəniş üsuluna bağlı deyil, ona görə saytda bir neçə variant olmalıdır:

• Onlayn kartla ödəniş: bankın internet-ekvayrinqi vasitəsilə.
• Qapıda ödəniş: nağd və ya kuryerdə POS terminal. Bir çox alıcı, xüsusən ilk sifarişdə, bu üsulu seçir.
• Hissə-hissə ödəniş: bankların taksit kartları ilə. Texnika və mebel kimi bahalı məhsullarda bu, çox vaxt alışın şərtidir.
• Bank köçürməsi: B2B satışlarda.

Addım 5. Çatdırılma və logistika

• Bakı daxilində: öz kuryeriniz və ya kuryer xidməti ilə əməkdaşlıq.
• Regionlara: poçt və ya kargo xidmətləri. Qiyməti və müddəti saytda açıq yazın.
• Götürmə məntəqəsi: mağaza və ya ofisdən götürmə seçimi.
• Qaytarma: prosesi əvvəlcədən yazın və saytda göstərin.

Çatdırılma qiyməti səbətə sürpriz kimi çıxanda alıcı tez-tez sifarişi yarımçıq qoyur. Bu barədə səbəti tərk edənləri geri qaytarmaq yazısında ətraflı danışmışıq.

Addım 6. Saytın strukturu və məzmunu

1. Kateqoriyalar: müştərinin axtardığı məntiqlə, sizin anbar məntiqinizlə yox.
2. Məhsul səhifələri: keyfiyyətli fotolar, aydın qiymət, stok vəziyyəti, ölçü cədvəli, çatdırılma məlumatı. Ətraflı: məhsul səhifəsi üçün SEO və satan mətn.
3. Axtarış: Azərbaycan hərfləri olmadan yazılan sözləri də tanımalıdır.
4. Səbət və ödəniş: mümkün qədər az addım, qeydiyyatsız sifariş imkanı.
5. WhatsApp düyməsi: sual verib sifariş etmək istəyənlər üçün.
6. Etibar elementləri: əlaqə ünvanı, telefon, qaytarma qaydası, real rəylər.

Addım 7. Texniki hazırlıq

• Mobil versiya: alıcıların çoxu telefondan alış edir.
• Sürət: şəkillər sıxılmış, lazımsız skriptlər silinmiş olmalıdır.
• SSL sertifikatı: ödəniş səhifəsi üçün mütləqdir. Digər təhlükəsizlik tədbirləri üçün sayt təhlükəsizliyi: 10 vacib addım yazısına baxın.
• Analitika: Google Analytics 4, Meta Pixel, alış hadisələri.
• SEO əsasları: hər səhifə üçün başlıq və təsvir, sayt xəritəsi, təmiz URL-lər.

Addım 8. İşə salma və ilk satışlar

1. Saytı test edin: real sifariş verin, ödənişi keçirin, kuryeri çağırın.
2. Instagram və Facebook kataloqunu saytla əlaqələndirin.
3. Mövcud müştərilərinizə WhatsApp vasitəsilə saytı təqdim edin.
4. Kiçik büdcə ilə reklam kampaniyası açın və nəticələri ölçün.
5. Google Biznes Profilini yeniləyin və sayt linkini əlavə edin.

Nümunə hesablama: vahid iqtisadiyyat

Tutaq ki, məhsulun satış qiyməti 60 AZN, maya dəyəri 30 AZN-dir.

• Çatdırılma xərci (sizin üzərinizdə): 4 AZN
• Onlayn ödəniş komissiyası (hipotetik 2%): 1.2 AZN
• Qablaşdırma: 1 AZN
• Bir sifarişə düşən reklam xərci: 10 AZN

Qalan mənfəət: 60 − 30 − 4 − 1.2 − 1 − 10 = 13.8 AZN. Rəqəmlər hipotetikdir. Öz hesabınızı işə başlamazdan əvvəl aparın və reklam xərci 10 AZN-dən 15-ə qalxanda nə qaldığına baxın, mənzərə tez dəyişir.

Tez-tez edilən səhvlər

• Çeşidi sınamadan böyük sayt. İlk mərhələdə ən çox satılan məhsullarla başlayıb tələbatı yoxlamaq daha məqsədəuyğundur.
• Pis fotolar. Telefonda zəif işıqda çəkilmiş fotolar məhsulun dəyərini aşağı salır. Vahid fonda, eyni ölçüdə, bir neçə bucaqdan çəkilmiş fotolar etibar yaradır.
• Stokun yenilənməməsi. Saytda «var» görünən məhsul anbarda yoxdursa, müştəri itirilir. Anbar uçotu ilə sayt arasında əlaqə qurun.
• Yalnız sayta güvənmək. Sayt avtomatik trafik gətirmir. SEO, reklam və sosial media olmadan ən yaxşı sayt da boş qalır.
• Qiymətlərin gizlədilməsi. «Qiymət üçün yazın» yanaşması Instagram-da işləyə bilər, amma saytda alıcını rəqibə yönəldir.

İşə salmadan əvvəl yoxlama siyahısı

İlk aylarda nəyə baxmalı

İlk aylarda beş rəqəm kifayətdir: ziyarətçilərin neçə faizi alış edir, satış hansı kanaldan gəlir (reklam, Instagram, Google), bir sifarişin cəlb edilməsi neçəyə başa gəlir, səbətə əlavə edib alışı tamamlamayanlar nə qədərdir və neçə müştəri ikinci dəfə alır. Büdcəni hara yönəltmək və saytda nəyi düzəltmək lazım olduğunu bu rəqəmlər göstərəcək.

Onlayn mağazanızı qurmaq üçün e-ticarət xidmətimizlə tanış olun və ya layihənizi müzakirə etmək üçün Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: 3–5 əsas rəqib seçin, onların təklifini, qiymətini, saytını, axtarışdakı mövqeyini, reklamlarını və sosial mediasını eyni cədvəldə müqayisə edin. Axırda nəticəni üç qərara çevirin: nəyi gücləndiririk, nəyi dəyişirik, hansı boşluğu tuturuq.

Rəqib analizinə başlamazdan əvvəl

Analizin məqsədini bir cümlə ilə yazın. Məsələn: «Instagram reklamlarımızın müraciət qiyməti artıb, rəqiblərin hansı təkliflə çıxdığını anlamaq istəyirik» və ya «Yeni filial açırıq, həmin rayonda kimlər var». Məqsədsiz analiz sonu görünməyən bir məlumat yığınına çevrilir.

Lazım olanlar:

• Ortaq cədvəl (Google Sheets)
• Brauzerdə gizli rejim (axtarış nəticələrinin şəxsiləşməməsi üçün)
• Meta Reklam Kitabxanası və Google Ads Transparency Center
• Google axtarışı və Google Xəritələr

Addım 1. Rəqibləri müəyyən edin

Rəqiblər üç növdür:

• Birbaşa rəqiblər: eyni məhsulu eyni auditoriyaya satanlar.
• Dolayı rəqiblər: eyni problemi başqa yolla həll edənlər. Restoran üçün çatdırılma xidmətləri, fitnes zalı üçün evdə məşq tətbiqləri.
• Axtarış rəqibləri: sizin açar sözlərinizlə Google-da görünən saytlar. Bəzən bunlar media saytları, tap.az kimi elan platformaları və ya aqreqatorlar olur.

Rəqibləri tapmaq üçün müştərinin edəcəyini edin: Google-da əsas xidmətinizi və «Bakı» sözünü axtarın, Google Xəritələrdə rayonunuza baxın, Instagram-da müvafiq açar sözləri yoxlayın və müştərilərinizdən «bizdən əvvəl kimə baxmışdınız» deyə soruşun. Sonra 3–5 əsas rəqib seçin.

Addım 2. Təklif və qiyməti müqayisə edin

Hər rəqib üçün qeyd edin:

• Əsas məhsul və ya xidmət
• Qiymət səviyyəsi (ucuz, orta, premium) və açıq qiymət göstərirlərmi
• Zəmanət, çatdırılma, ödəniş şərtləri (hissə-hissə ödəniş, kart, nağd)
• Əsas vədi, yəni bir cümləlik «niyə biz»

Bu mərhələdə çox vaxt bir şey üzə çıxır: rəqiblərin hamısı eyni sözləri işlədir, «keyfiyyətli», «sərfəli», «peşəkar». Hamının dediyi söz heç kimi fərqləndirmir.

Addım 3. Sayt və istifadəçi təcrübəsini yoxlayın

Rəqibin saytını telefonda açın və müştəri kimi davranın:

• Sayt neçə saniyəyə açılır?
• Qiymət və əlaqə məlumatına neçə klikə çatmaq olur?
• WhatsApp düyməsi, onlayn sifariş və ya rezervasiya var?
• Real fotolar, iş nümunələri, rəylər var?

Sürəti obyektiv ölçmək üçün Google PageSpeed Insights-dan istifadə edin. Sayt sürətinin satışa təsirini ayrıca yazımızda izah etmişik.

Addım 4. Axtarışda mövqeyi yoxlayın

Biznesiniz üçün ən vacib 10–15 axtarış sorğusunu yazın və gizli rejimdə Google-da yoxlayın. Hər sorğu üçün qeyd edin: kim reklamla, kim orqanik nəticədə, kim xəritə blokunda görünür.

Əlavə yoxlamalar:

• Rəqibin Google Biznes Profili doldurulubmu, neçə rəyi var və cavab verirmi
• Bloqu və ya faydalı məqalələri varmı
• Azərbaycan dilində kontent keyfiyyəti necədir

Azərbaycan dilində axtarışın xüsusiyyətləri üçün açar söz araşdırması yazımıza baxın.

Addım 5. Reklamlarını araşdırın

Meta Reklam Kitabxanasında rəqibin səhifəsinin adını yazın, ölkə olaraq Azərbaycanı seçin. Burada görəcəksiniz:

• Hazırda neçə aktiv reklamı var
• Hansı formatdan istifadə edir: video, karusel, statik şəkil
• Hansı təkliflə çıxır: endirim, pulsuz konsultasiya, hədiyyə
• Reklam nə vaxtdan aktivdir

Uzun müddət (məsələn, bir neçə ay) aktiv qalan reklam adətən işləyən reklamdır, çünki işləməyən reklamı uzun müddət saxlamazlar. Bu, dəqiq sübut deyil, amma güclü siqnaldır.

Google Ads Transparency Center-də isə rəqibin Google axtarış və YouTube reklamlarını görə bilərsiniz.

Addım 6. Sosial medianı analiz edin

Son 30 gün üzrə qeyd edin:

Direct-ə cavab sürətini yoxlamaq üçün sadə sual göndərin. Bu, rəqibin satış prosesinin real gücünü göstərir. Bakı bazarında bir çox müştəri ilk sürətli və aydın cavab verən şirkəti seçir.

Şərhlərə xüsusi diqqət yetirin: müştərilər rəqibdən nədən şikayət edir? Hər şikayət sizin üçün potensial üstünlükdür.

Addım 7. Nəticəni qərara çevirin

Toplanmış məlumatı sadə SWOT formatında yekunlaşdırın:

• Güclü tərəflərimiz: rəqiblərdən daha yaxşı etdiyimiz
• Zəif tərəflərimiz: rəqiblərin bizdən yaxşı etdiyi
• İmkanlar: heç kimin tutmadığı boşluqlar
• Təhlükələr: rəqiblərin yeni addımları, qiymət müharibəsi

Sonra konkret üç qərar yazın. Nümunə (hipotetik): Bakıda bir kafe analiz nəticəsində görür ki, rayondakı üç rəqibdən heç biri Google Xəritələrdə menyu və qiymət paylaşmır və heç biri səhər yeməyi təklifini reklam etmir. Qərarlar: Google Biznes Profilinə tam menyu əlavə etmək, səhər yeməyi üçün ayrıca Instagram kampaniyası, rəylərə hər gün cavab vermək.

Analiz cədvəlinin şablonu

Bütün addımların nəticəsini bir cədvəldə toplamaq müqayisəni asanlaşdırır. Sətirlər meyarlar, sütunlar rəqiblərdir:

Hər xanaya qısa və yoxlanıla bilən qeyd yazın: «PageSpeed mobil 38», «Google-da 112 rəy, cavab yoxdur», «3 aktiv reklam, hamısı endirim». Təxmin və şəxsi fikir ayrıca «şərh» sütununda olsun. Bir neçə ay sonra eyni cədvəli yeniləyəndə rəqiblərin hansı istiqamətdə dəyişdiyini dərhal görəcəksiniz.

Müştərinin gözü ilə yoxlama

Ən dəyərli məlumat çox vaxt rəqəmlərdə deyil, təcrübədədir. Rəqibə müştəri kimi müraciət edin: zəng edin, WhatsApp-da qiymət soruşun, mümkündürsə xidmətdən istifadə edin. Qeyd edin: cavab nə qədər çəkdi, operator nə soruşdu, qiymət aydın deyildimi, sizə yenidən zəng etdilərmi. Bu təcrübə sizin satış prosesinizdə nəyi yaxşılaşdıra biləcəyinizi də göstərir. Rəqiblərin buraxdığı boşluqları öz hədəf auditoriya personanızla müqayisə edin, ən güclü fərqlənmə çox vaxt bu kəsişmədə tapılır.

Rəqib analizində 5 səhv

1. Çox rəqib seçmək. 15 rəqibi analiz etmək heç birini dərindən anlamamaq deməkdir.
2. Yalnız böyük brendlərə baxmaq. Sizin real rəqibiniz çox vaxt qonşu küçədəki kiçik biznesdir.
3. Kopyalamaq. Rəqibin reklamını təkrarlamaq sizi onun kölgəsinə salır.
4. Rəqəmləri təxmin etmək. Rəqibin satışını və büdcəsini bilmirsiniz, ona görə təxmini fakt kimi yazmayın.
5. Analizi rəfdə saxlamaq. Qərara çevrilməyən analiz vaxt itkisidir.

Bütün bu iş üçün pulsuz reklam kitabxanaları, Google, telefon və bir cədvəl kifayətdir. Analizin nəticəsini axtarış strategiyasına çevirmək istəyirsinizsə, SEO xidmətimizə baxa bilərsiniz.

Rəqib analizini peşəkar komanda ilə aparmaq üçün Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Hər qısa video üç hissədən ibarətdir: hook (ilk 1–3 saniyə), dəyər (əsas məzmun) və çağırış. Problem-həll, əvvəl-sonra, siyahı, mif-həqiqət, arxa plan və sual-cavab şablonları əksər bizneslər üçün işləyir. Ssenarini əvvəlcədən yazın, toplu çəkin, nəticəyə görə formatları seçin.

Qısa video niyə işləyir

Qısa video bir neçə saniyədə məhsulu hərəkətdə, insanı səslə və emosiyanı görüntü ilə göstərir. Statik şəkildən fərqli olaraq o, «necə işləyir?», «kim edir?», «nəticə nədir?» suallarına dərhal cavab verir. Alqoritm baxımından da qısa video yeni auditoriyaya çatmağın əsas yollarından biridir, ətraflı Instagram Reels alqoritmi yazısında.

Qısa videonun quruluşu

Müddətlər təxminidir, sabit qayda deyil. Hər saniyənin bir işi olsun, boş saniyəni montajda kəsin.

Hook nümunələri

İlk cümlə və ilk kadr videonun taleyini müəyyən edir. Biznes üçün işləyən hook növləri:

• Səhv göstərmək: «Kondisioner alanda hamının etdiyi səhv»
• Nəticə ilə başlamaq: «Bu mətbəx 4 kvadrat metrdir. İnanmırsınız?»
• Sual: «Mənzil təmirinə nə qədər büdcə lazımdır?»
• Rəqəm və siyahı: «Toydan əvvəl dəqiqləşdirməli 3 şey»
• Mif: «Diş ağartmaq dişi zədələyir? Qısa cavab»
• Gizli proses: «Sifarişiniz anbardan çıxana qədər nə baş verir»

6 ssenari şablonu

1. Problem → həll

Hook: «[Auditoriyanın problemi]? Bunu sınayın.»
Kadr 1: problemi göstərin (2–3 saniyə)
Kadr 2–3: həll addımları, məhsul hərəkətdə
Kadr 4: nəticə
Çağırış: «Ətraflı məlumat üçün bizə yazın.»
Ekran mətni: problem və həll, hər biri 3–5 söz

Nümunə, avtomobil aksesuarları mağazası üçün: «Telefon maşında düşür? Bu tutacaq 10 saniyəyə qurulur.»

2. Əvvəl → sonra

Hook: «Əvvəl» kadrı və sual: «Necə dəyişdi?»
Kadr 1: əvvəlki vəziyyət
Keçid: sürətli montaj və ya proses fraqmentləri
Kadr 2: sonrakı vəziyyət
Çağırış: «Sizinki üçün ölçü təyin edək?»

Təmir, təmizlik, dizayn, gözəllik və mebel üçün ideal formatdır. Müştərinin real layihəsini yalnız razılığı ilə göstərin.

3. Siyahı (Top 3)

Hook: «[Mövzu] üçün 3 məsləhət»
Kadr 1: 1-ci məsləhət + vizual nümunə
Kadr 2: 2-ci məsləhət
Kadr 3: 3-cü məsləhət (ən güclüsü sona)
Çağırış: «Saxlayın ki, lazım olanda tapasınız.»

4. Mif → həqiqət

Hook: «Mif: [geniş yayılmış yanlış fikir]»
Kadr 1: mifi səsləndirin
Kadr 2: «Həqiqət:» və qısa izah
Kadr 3: praktik nəticə
Çağırış: «Başqa sualınız varsa, şərhdə yazın.»

Tibb, hüquq, maliyyə və texniki xidmətlər üçün ekspertliyi göstərir. İddiaları dəqiq və təsdiqlənmiş saxlayın.

5. Arxa plan (pərdə arxası)

Hook: «Sifarişiniz necə hazırlanır?»
Kadr 1–4: prosesin addımları, qısa və ritmik
Səs: komandadan bir nəfərin qısa şərhi
Çağırış: «Siz də sifariş edin, keçid profildədir.»

Restoran, istehsal, logistika və e-ticarət üçün etibar yaradır.

6. Sual → cavab

Hook: müştərinin real sualı ekranda
Kadr 1: mütəxəssis kameraya cavab verir (15–30 saniyə)
Kadr 2: vizual nümunə və ya qısa demo
Çağırış: «Növbəti sualınızı gözləyirik.»

Mesajlarda və şərhlərdə gələn suallar bu format üçün tükənməz mənbədir.

İstehsal: addım-addım

1. Ayda bir ssenari günü. 8–12 video üçün ssenarini bir oturuşda yazın. AI ilə ideya toplamaq üçün: AI ilə kontent planı.
2. Kadr siyahısı. Hər video üçün lazım olan kadrları qeyd edin.
3. Toplu çəkiliş. Bir gündə bütün videoları çəkin, paltar və fonu dəyişərək.
4. İşıq və səs. Pəncərə işığı və ya sadə işıq, yaxın mikrofon.
5. Şaquli format. 9:16, mühüm elementlər kadrın mərkəzində.
6. Subtitr. Çox izləyici səssiz baxır, ona görə mətn mütləqdir.
7. Montaj. Boş saniyələri kəsin, ritmi saxlayın.
8. Dərc və ölçmə. Baxış müddəti, saxlanma, paylaşma və mesajlara baxın.

Ən çox edilən səhvlər

Biznes videolarında ən çox görünən səhv loqo animasiyası ilə başlamaqdır: ilk saniyə hook-a lazımdır, brendə yox. İkincisi bir videoya üç-dörd mesaj yığmaqdır, halbuki bir videoda bir fikir kifayətdir.

Subtitrsiz video səssiz izləyicini itirir, çağırışsız son isə izləyicini nə edəcəyini bilmədən buraxır. Trendi kor-koranə təkrarlamaq da işləmir, əgər o sizin mesajınıza uyğun deyilsə. Və nəhayət, ölçmədən çəkmək: hansı şablonun işlədiyini bilməyəndə eyni zəif formatı aylarla təkrarlayırsınız.

Sahələr üzrə ssenari ideyaları

Şablonları öz sahənizə necə tətbiq etmək olar:

• Restoran: arxa plan («Səhər 7-də mətbəximizdə nə baş verir»), siyahı («Ailə ilə gəlmək üçün 3 səbəb»).
• Daşınmaz əmlak: əvvəl-sonra (təmirdən əvvəl və sonra mənzil), sual-cavab («İpoteka ilə almaq üçün nə lazımdır?»).
• Stomatologiya: mif-həqiqət («Diş fırçası nə qədər tez-tez dəyişdirilməlidir?»), arxa plan (sterilizasiya prosesi).
• E-ticarət: problem-həll (məhsul real istifadədə), sual-cavab («Ölçünü necə seçməli?»).
• B2B xidmət: sual-cavab (müştərilərin ən çox verdiyi sual), siyahı («Müqavilə imzalamazdan əvvəl yoxlanmalı 3 şey»).

Hər sahədə ən yaxşı ideya mənbəyi müştərilərin real suallarıdır. Satış komandasından və mesajlardan həftəlik sual siyahısı toplayın.

Hansı göstəricilərə baxmalı

• Orta baxış müddəti: ssenarinin diqqəti saxlayıb-saxlamadığını göstərir
• İlk saniyələrdən sonra qalanların payı: hook-un gücü
• Saxlanma və paylaşma: kontentin dəyəri
• Profilə keçid və mesajlar: biznes nəticəsi

Yuxarıdakı şablonlarla bir aylıq video planını bir günə yazmaq və bir günə çəkmək olur. Ay sonunda hər şablonun orta baxış müddətinə baxın, ikisi adətən digərlərindən açıq-aydın yaxşı işləyir, növbəti ay onlara üstünlük verin. Qısa videoların ssenarisi, çəkilişi və montajı üçün kontent və video xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Yazını bir əsas suala həsr edin, cavabı ilk abzasda verin, sonra təfərrüatları alt başlıqlarla açın. Başlıq 60, meta təsvir 160 simvola qədər olsun, hər yazıda 2–4 daxili link və sonda sual-cavab bölməsi yerləşdirin. Mətni oxucu üçün yazın, açar sözü təbii işlədin.

Yazıya başlamazdan əvvəl: bir yazıya bir sual

Ən çox rast gəldiyimiz səhv bir yazıda hər şeyi danışmağa çalışmaqdır. Hər bloq yazısı bir əsas suala cavab verməlidir: «Instagram reklamına nə qədər büdcə lazımdır?», «Domen necə seçilir?». Əlaqəli suallar alt başlıq ola bilər, amma mövzu dağılmamalıdır.

Yazmazdan əvvəl üç sualı cavablandırın:

1. Oxucu kimdir? Biznes sahibi, marketoloq, tələbə?
2. Hansı sorğu ilə gəlir? Əsas açar söz və onun variantları. Azərbaycan dilinə xas tələlər üçün açar söz araşdırması yazımıza baxın.
3. Yazını oxuyandan sonra nə edə bilməlidir? Nəsə hesablamaq, seçmək və ya qurmaq.

SEO bloq yazısının şablonu

Aşağıdakı ardıcıllıq əksər bələdçi və izah yazıları üçün işləyir:

Başlıq və meta təsvir

Title teqi

Title axtarış nəticəsində mavi rəngli başlıqdır. Əsas açar söz orada olmalıdır, mümkünsə əvvəldə. Konkret fayda vəd edən sözlər («addım-addım», «hesablama metodu», «12 sual») klikə kömək edir. 60 simvoldan uzun title-ı Google kəsə bilər.

Nümunə: «Instagram reklam büdcəsi: hesablama metodu». Qısadır, konkretdir, açar söz əvvəldədir.

Meta təsvir

Meta təsvir sıralamaya birbaşa təsir etmir, amma klik etdirir. Ona görə reklam mətni kimi yazın: problem, həll, fayda. Google bəzən təsviri özü dəyişir, amma yaxşı yazılmış təsvir çox vaxt saxlanılır.

Giriş: cavab əvvəl

Oxucular və AI sistemləri cavabı tez tapmaq istəyir. Giriş abzası sualı təkrarlamamalı, onu cavablandırmalıdır.

• Zəif: «Bu yazıda domen seçimi haqqında danışacağıq. Domen çox vacibdir.»
• Güclü: «Azərbaycan bazarında işləyən biznes üçün .az domeni yerli etibar, .com isə beynəlxalq tanınma verir; ən yaxşı yol çox vaxt hər ikisini qeydiyyatdan keçirməkdir.»

AI axtarışında görünmək üçün də eyni yanaşma işləyir, ətraflı GEO bələdçimizdə.

Əsas hissə: H2 və H3 strukturu

Başlıqlar yazının skeletidir. Oxucu əvvəlcə başlıqlara baxır və lazım olan bölməyə keçir.

Başlıq qaydaları

1. H2 əsas bölmədir, H3 onun alt hissəsi. Səviyyələri atlamayın (H2-dən sonra birbaşa H4 yox).
2. Başlıq bölmənin məzmununu dəqiq desin: «Üstünlüklər» yox, «.az domeninin üstünlükləri».
3. Bəzi başlıqları sual formasında yazın. Bu, istifadəçi sorğularına uyğun gəlir.
4. Hər 200–300 sözdən bir alt başlıq oxunuşu asanlaşdırır.

Abzaslar və mətn

• Qısa abzaslar: 2–4 cümlə. Telefonda uzun abzas divar kimi görünür.
• Qısa cümlələr və aktiv fel: «Biz yoxlayırıq», «yoxlama aparılır» yox.
• Jarqonu izah edin: CTR, CPC kimi terminləri ilk dəfə qısa açıqlayın.
• Konkret nümunələr: Bakıdakı kafe, regionda kiçik mağaza, AZN ilə qiymətlər.

Daxili linklər

Daxili linklər oxucunu əlaqəli məzmuna aparır və Google-a saytın strukturunu göstərir.

• Hər yazıda 2–4 əlaqəli yazıya və 1–2 xidmət səhifəsinə link verin.
• Link mətni təsviri olsun: «texniki SEO yoxlama siyahısı», «buraya klik» yox.
• Yeni yazı paylaşanda köhnə yazılardan da ona link əlavə edin.
• Eyni səhifəyə bir yazıda bir dəfə link vermək kifayətdir.

Şəkillər və vizuallar

• Hər şəkil məzmuna nəsə əlavə etsin: ekran görüntüsü, sxem, nümunə.
• Fayl adı mənalı olsun: meta-pixel-qurulum.webp, IMG_4532.jpg yox.
• alt mətni şəkli təsvir etsin. Bu həm görmə məhdudiyyəti olan istifadəçilərə, həm də axtarışa lazımdır.
• Şəkilləri sıxın, ağır şəkillər sürəti aşağı salır. Bu barədə Core Web Vitals yazımızda danışmışıq.

FAQ bölməsi və schema

Yazının sonunda 3–5 qısa sual-cavab əlavə edin. Bunlar əsas mətndə tam açılmayan, amma oxucuların tez-tez verdiyi suallardır. FAQPage və Article schema kodu məzmunu axtarış sistemləri üçün strukturlaşdırır.

Paylaşmadan əvvəl yoxlama siyahısı

1. Başlıq və meta təsvir limitlər daxilindədir və açar sözü ehtiva edir.
2. Giriş abzası suala birbaşa cavab verir.
3. Bir H1, məntiqli H2/H3 ardıcıllığı var.
4. Ən azı bir siyahı və ya cədvəl var.
5. 2–4 daxili link və 1–2 xidmət linki əlavə olunub.
6. Faktlar və rəqəmlər yoxlanılıb, uydurma statistika yoxdur.
7. Şəkillər sıxılıb və alt mətni yazılıb.
8. Mətn telefonda oxunub və yoxlanılıb.
9. Orfoqrafiya: ə, ı, ğ, ş, ç, ö, ü hərfləri düzgündür.

Nümunə hesablama

Hipotetik misal: yazınız ayda 1 500 dəfə göstərilir, CTR 1,5%-dir, yəni ayda 22–23 klik. Başlığı və meta təsviri yenidən yazıb CTR-i 3%-ə qaldırsanız, mövqe dəyişmədən klik sayı ayda təxminən 45-ə çatır. Cəmi iki sətir mətn dəyişib.

Qısası

Burada gizli texnika yoxdur, iş intizamdadır. Hər yazını bir suala həsr edin, cavabı əvvəldə verin, yuxarıdakı yoxlama siyahısını dərcdən əvvəl hər dəfə keçin. Müntəzəm kontent planı və yazıların hazırlanması üçün kontent və video xidmətimizlə tanış olun və ya Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Böyük izləyici sayı satış demək deyil. Auditoriyası sizin bazara uyğun, aktiv və etibarlı influenser seçin, əməkdaşlığın məqsədini və formatını yazılı razılaşdırın, hər bloqer üçün ayrıca promo kod və link verib satışı ölçün.

Məqsəddən başlayın

İnfluenser ilə danışmazdan əvvəl məqsədi aydınlaşdırın:

• Tanınma: yeni brend və ya yeni filial haqqında insanlar xəbər tutsun.
• Satış: konkret məhsul, aksiya, endirim kodu.
• Kontent: brend üçün səmimi video və fotolar (sonra reklamda istifadə üçün).
• Etibar: yeni kateqoriyada «tanınmış üz» tövsiyəsi.

Məqsəd ölçmə metodunu və influenser tipini müəyyən edir. Tanınma üçün izlənmə və əhatə, satış üçün promo kod istifadəsi və gəlir əsas göstəricidir.

İnfluenser tipləri

Azərbaycan bazarında bir çox biznes üçün xərc və nəticə baxımından ən balanslı seçim mikro influenserlərdir, məsələn Bakıda yemək, ana-uşaq, avtomobil, gözəllik və ya texnologiya mövzusunda yazan bloqerlər. Regionlarda, məsələn Gəncə, Lənkəran, Şəki və ya Quba-Qusar istiqamətində yerli bloqerlər yerli auditoriyaya daha yaxşı çatır.

Düzgün influenseri necə seçmək

Addım-addım yoxlama

1. Mövzu uyğunluğu: bloqerin paylaşımları sizin sahənizlə əlaqəlidirmi?
2. Auditoriya coğrafiyası: izləyicilərin əksəriyyəti Azərbaycandadırmı? Statistikanın ekran görüntüsünü istəyin.
3. Yaş və cins bölgüsü: sizin müştəri portretinə uyğundurmu?
4. Real aktivlik: son paylaşımlarda şərhlər mənalıdırmı, yoxsa «super», «əla» tipli təkrar şərhlər?
5. Stories izlənmələri: izləyici sayına nisbətdə mütəmadi izlənmə varmı?
6. Reels izlənmələri: postdan-posta sabit izlənmə, yoxsa bir-iki təsadüfi «partlayış»?
7. Əvvəlki reklamlar: çox tez-tez reklam edirsə, auditoriya reklama «kor» ola bilər.
8. Reputasiya: qalmaqal, aldadıcı reklam tarixçəsi varmı?

Saxta izləyici əlamətləri

• Qısa müddətdə kəskin izləyici artımı.
• İzləyici sayına görə çox az bəyənmə və şərh.
• Şərhlərin eyni tipdə, mövzu ilə əlaqəsiz olması.
• Auditoriyanın böyük hissəsinin başqa ölkələrdən olması (əgər bloqer yerli mövzuda yazırsa).

Hədəf auditoriyanızı aydın təsvir etməyiniz seçimi asanlaşdırır. Bax: hədəf auditoriya və persona.

Əməkdaşlığın formatı

Ən çox istifadə olunan formatlar:

• Stories seriyası: sürətli, birbaşa link və promo kod üçün rahat.
• Reels: daha uzun ömürlü, yeni auditoriyaya yayıla bilər.
• Post/karusel: məhsul təsviri və müqayisə üçün.
• Canlı yayım: sual-cavab, məhsul nümayişi.
• Uzunmüddətli əməkdaşlıq: bir neçə ay ərzində müntəzəm paylaşımlar. Etibar üçün ən güclü format budur.

Bir dəfəlik reklam çox vaxt zəif təsir edir. Auditoriya eyni məhsulu bloqerdən bir neçə dəfə görəndə daha çox inanır.

Brif və müqavilə

İnfluenserə qısa, aydın brif verin:

• Məhsul və onun əsas üstünlüyü (1–2 cümlə)
• Mütləq deyilməli olanlar: qiymət, promo kod, çatdırılma şərti
• Deyilməməli olanlar: rəqib adları, yanlış vədlər
• Format, say və paylaşım tarixi
• Link, promo kod və «Ödənişli tərəfdaşlıq» etiketi

Yazılı razılaşmada qeyd edin: ödəniş şərtləri, paylaşımın silinməmə müddəti, kontentin brend tərəfindən reklamda istifadə hüququ və statistikanın təqdim edilməsi.

Bloqerə mətn diktə etməyin, öz dili ilə danışanda auditoriya ona daha çox inanır. Amma əsas mesajlar dəqiq olmalıdır.

Nəticəni ölçmək

Ölçmə üçün bir neçə vasitəni birlikdə istifadə edin:

• Fərdi promo kod: hər influenser üçün ayrı kod (məsələn, LEYLA10).
• UTM link: sayt trafiki üçün, Google Analytics-də mənbəni görürsünüz.
• Ayrıca WhatsApp mesaj şablonu: link mesajı hazır mətnlə açır, məsələn «Salam, Aytacın səhifəsindən gəlirəm».
• Statistikanın ekran görüntüləri: əhatə, izlənmə, link klikləri.
• Müraciət zamanı sual: «Bizi haradan tapdınız?»

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, ev tekstili mağazası mikro influenserə 400 AZN ödəyir. Hipotetik rəqəmlərlə: Stories seriyası 8 000 nəfərə çatır, 240 nəfər linkə klikləyir, promo kodla 18 sifariş gəlir, orta sifariş 55 AZN-dir. Gəlir 990 AZN olur. Marja 45%-dirsə, xalis marja təxminən 445 AZN-dir, yəni xərci az fərqlə ödəyir. Amma bu müştərilərdən bəziləri təkrar alış edəcəksə, əməkdaşlıq gəlirli ola bilər. Hesabın digər tərəfi isə influenserin yaratdığı kontentdir: icazə ilə onu sonradan reklam kreativi kimi istifadə etmək əlavə dəyər verir.

Bloqerlə işdə tez-tez edilən səhvlər

Ən tipik ssenari belədir: bloqer izləyici sayına görə seçilir, statistika istənilmədən ödəniş edilir, bütün büdcə bir böyük hesaba gedir və heç bir promo kod və ya link verilmir. Bloqer auditoriyasına yad, rəsmi reklam dili ilə danışır. Paylaşımdan sonra isə Direct-ə və WhatsApp-a gələn mesajlara cavab verən adam olmur və isti müraciətlərin yarısı soyuyur.

Qiymət və büdcə necə planlaşdırılır

İnfluenser qiymətləri bazarda standartlaşmayıb: eyni ölçülü iki hesab tamamilə fərqli məbləğ istəyə bilər. Qiyməti qiymətləndirmək üçün izləyici sayına yox, gözlənilən nəticəyə baxın:

• Bloqerin son Stories-lərinin orta izlənməsi nə qədərdir?
• Əvvəlki reklamlarında link klikləri və ya promo kod istifadəsi barədə statistika göstərə bilirmi?
• Qiymətə hansı formatlar daxildir: Stories sayı, Reels, post, kontentin istifadə hüququ?

Büdcəni bir böyük bloqerə yığmaq əvəzinə bir neçə mikro influenserlə sınaq kampaniyası aparmaq riski azaldır. Məsələn, eyni məbləği üç-dörd bloqer arasında bölüb, hər birinə ayrıca promo kod verin və ən yaxşı nəticə verənlə uzunmüddətli əməkdaşlıq qurun. Barter əməkdaşlığı (məhsul və ya xidmət müqabilində paylaşım) nano və mikro bloqerlərlə işləyə bilər, amma şərtləri yenə də yazılı razılaşdırın.

Əməkdaşlıqdan sonra nə etməli

Paylaşım bitdikdən sonra iş bitmir:

1. Bloqerdən 3–7 gün ərzində statistikanın ekran görüntülərini alın.
2. Promo kod və UTM nəticələrini cədvələ yazın.
3. Gələn müraciətlərin satışa çevrilmə faizini hesablayın.
4. Kontentin icazəli hissələrini reklam kreativi kimi sınayın.
5. Bloqerə nəticə barədə qısa rəy verin. Bu, növbəti əməkdaşlığı asanlaşdırır.

Bütün əməkdaşlıqların nəticəsini bir cədvəldə saxlamaq vaxt keçdikcə sizə «öz influenser bazanızı» verir: kimin auditoriyası alır, kiminki yalnız bəyənir.

İnfluenser kontentini ümumi plana daxil etmək üçün sosial media kontent təqvimi yazısına, UTM qurulumu üçün UTM parametrləri bələdçisinə baxın. İnfluenser kampaniyalarının seçimi və idarəsi üçün sosial media xidmətimiz var.

UTM linklərini tez yaratmaq üçün pulsuz alətlərimizdən istifadə edin.

Qısa cavab: Çatdırılma qiymətini əvvəlcədən göstərin, qeydiyyatsız sifarişə icazə verin, qapıda ödəniş və taksit təklif edin, sonra isə razılıq verən müştərilərə WhatsApp və ya e-poçt xatırlatması göndərin və retargeting reklamla qayıdış imkanı yaradın.

Səbət niyə tərk edilir

Ən tipik səbəb çatdırılma qiymətinin yalnız son addımda görünməsidir. Ondan sonra məcburi qeydiyyat və telefonda doldurulması əzab olan uzun forma gəlir. Bəzən alıcıya uyğun ödəniş üsulu yoxdur, bəzən sayt sadəcə etibarlı görünmür: nə əlaqə məlumatı var, nə qaytarma qaydası. Çatdırılmanın nə vaxt olacağı aydın deyilsə, alıcı yenə dayanır. Bir hissə isə heç almaq fikrində olmayıb, sadəcə qiymət müqayisə edir və bu normaldır.

Öz saytınızda səbəbi tapmaq üçün huniyə baxın: səbətə əlavə → ödənişə başlama → alış. Hansı keçiddə itki böyükdürsə, oradan başlayın. Hadisələrin qurulması üçün Google Analytics 4 bələdçimizə baxın.

Qarşısını alan üsullar

1. Çatdırılma qiymətini və müddətini əvvəlcədən göstərin

Məhsul səhifəsində və səbətdə yazın: «Bakı daxilində 1 gün, 3 AZN. 50 AZN-dən yuxarı sifarişdə pulsuz. Regionlara 2–4 gün.» Sürpriz xərc səbəti tərk etməyin ən tipik səbəblərindəndir.

2. Qeydiyyatsız sifarişə icazə verin

İlk alış edən müştəridən hesab açmağı tələb etməyin. Ad, telefon və ünvan kifayətdir. Hesab yaratmağı alışdan sonra təklif edin: «Növbəti sifariş üçün məlumatlarınızı yadda saxlayaq?»

3. Ödəniş formasını qısaldın

Hər sahəni sual altına alın. Telefonu bir dəfə soruşun, şəhəri siyahıdan seçdirin, ünvan üçün bir sahə saxlayın. Sahə ipucları və aydın xəta mesajları da kömək edir, bu barədə mikrokopi yazımızda ətraflı danışmışıq.

4. Yerli ödəniş vərdişlərinə uyğun seçimlər

Azərbaycanda alıcıların bir hissəsi onlayn kartla ödəməyə hələ də ehtiyatla yanaşır. Qapıda nağd və ya POS ilə ödəniş, bahalı məhsullarda isə taksit kartları ilə hissə-hissə ödəniş təklif edin.

5. Etibar siqnallarını gücləndirin

• Ödəniş səhifəsində təhlükəsiz bağlantı və bank loqoları.
• Telefon nömrəsi və WhatsApp əlaqəsi.
• Qaytarma qaydasının qısa xülasəsi.
• Real müştəri rəyləri.

6. Səbətdə sual verməyə imkan yaradın

Bəzən müştəri bir sual üçün dayanır: «Bu ölçü mənə olarmı?», «Sabah çatdırarsınız?» Səbət səhifəsində WhatsApp düyməsi bu sualı satışa çevirə bilər.

Geri qaytaran üsullar

7. WhatsApp xatırlatması

Müştəri nömrəsini verib və mesaj almağa razılıq bildiribsə, bir neçə saat sonra qısa mesaj göndərin:

«Salam, Aysel xanım. Səbətinizdə «Qara dəri çanta» qalıb. Sualınız varsa, bura yaza bilərsiniz. Sifarişi tamamlamaq üçün link: ...»

Qaydalar: bir xatırlatma, maksimum iki. Hər mesajda imtina imkanı. Avtomatlaşdırma üçün WhatsApp Business API lazımdır. WhatsApp-da satış prosesinin tam quruluşu WhatsApp satış hunisi yazısındadır.

8. E-poçt ardıcıllığı

E-poçt ünvanı olan müştərilər üçün klassik ardıcıllıq:

Endirimi ilk mesajda verməyin: müştərilər səbəti qəsdən tərk etməyi öyrənə bilər. E-poçtun ümumi effektivliyi barədə email marketinq yazımıza baxın.

9. Retargeting reklam

Meta və Google reklamlarında səbətə əlavə edib alış etməyən istifadəçilər üçün ayrıca auditoriya yaradın. Dinamik reklamlar onlara məhz baxdıqları məhsulu göstərir. Bunun üçün Meta Pixel və Conversions API düzgün qurulmalıdır.

• Auditoriya: son 7–14 gündə səbətə əlavə edib alış etməyənlər.
• Alış edənləri auditoriyadan çıxarın.
• Tezliyi məhdudlaşdırın, eyni reklamı gündə dəfələrlə göstərməyin.

Prioritet planı

1. Huni məlumatlarını analitikada qurun.
2. Çatdırılma qiymətini və müddətini hər yerdə göstərin.
3. Qeydiyyatsız sifarişi aktivləşdirin.
4. Qapıda ödəniş və taksit seçimlərini yoxlayın.
5. Səbətə WhatsApp düyməsi əlavə edin.
6. Retargeting auditoriyalarını qurun.
7. Razılıq əsasında WhatsApp və e-poçt xatırlatmalarını işə salın.

Nümunə hesablama

Tutaq ki, ayda 600 istifadəçi səbətə məhsul əlavə edir, 120-si alışı tamamlayır. Deməli, 480 səbət tərk edilir. Bu səbətlərin cəmi 5%-ni geri qaytarmaq ayda 24 əlavə sifariş deməkdir. Orta sifariş 45 AZN olarsa, bu, ayda təxminən 1080 AZN əlavə dövriyyədir. Rəqəmlər hipotetikdir, öz saytınızın rəqəmləri ilə hesablayın.

Xatırlatma mesajlarında tez-tez edilən səhvlər

• Həddindən artıq mesaj. Gündə bir neçə xatırlatma müştərini qıcıqlandırır və bloklanmaya səbəb olur.
• Razılıqsız göndərmə. Müştəri mesaj almağa razılıq verməyibsə, xatırlatma brendə zərər verir və platforma qaydalarını poza bilər.
• Şəxsiləşdirmənin olmaması. «Hörmətli müştəri, səbətinizdə məhsul qalıb» mesajı ümumi və soyuqdur. Məhsulun adı, şəkli və birbaşa link göstərin.
• Avtomatik endirim. Hər tərk edilmiş səbətə endirim vermək marjanı azaldır və pis vərdiş yaradır.
• Alış edənə xatırlatma. Sistem alışı tanımırsa, artıq sifariş vermiş müştəriyə «səbətinizi unutmusunuz» mesajı gedir. Bu, inteqrasiya səhvidir və vaxtında düzəldilməlidir.

Mobil ödəniş təcrübəsi

Azərbaycanda onlayn alışların böyük hissəsi telefondan edilir. Ona görə ödəniş prosesini ilk növbədə mobil cihazda sınayın:

1. Düymələr baş barmaqla rahat basılırmı?
2. Telefon sahəsində rəqəm klaviaturası açılırmı?
3. Ünvan sahəsi kiçik ekranda rahat doldurulurmu?
4. Ödəniş səhifəsinə keçid zamanı səhifə uzun yüklənmirmi?
5. Ödənişdən sonra istifadəçi təsdiq səhifəsinə qayıdırmı?

Saytın sürəti də burada həlledicidir: yavaş açılan ödəniş səhifəsi alıcıda etibarsızlıq hissi yaradır. Ətraflı saytın sürəti və satış yazısındadır.

Hansı üsuldan başlamaq: prioritet cədvəli

Təsir dərəcələri ümumi istiqamətdir, real nəticə saytınızın auditoriyasından və mövcud vəziyyətindən asılıdır. Bir dəyişiklik edin, iki-üç həftə nəticəni ölçün, sonra növbətisinə keçin. Eyni anda hər şeyi dəyişəndə hansının işlədiyini bilməyəcəksiniz.

Xatırlatma mesajları işin ikinci yarısıdır. Birinci yarı səbətin özüdür: sürpriz xərc, məcburi qeydiyyat və uyğun ödəniş üsulunun olmaması aradan qalxmayınca, ən yaxşı WhatsApp mesajı da az şey dəyişir. Onlayn mağazanızın satış hunisini optimallaşdırmaq üçün e-ticarət xidmətimizə baxın və ya əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Büdcənin təxminən 70%-ni bir əsas reklam kanalına (Instagram və ya Google), 15–20%-ni kontent istehsalına, qalanını sınaq və ehtiyata ayırın. Google Biznes Profili, WhatsApp Business və müştəri rəyləri kimi pulsuz kanalları mütləq qurun və hər həftə müraciət sayını yazın.

Başlamazdan əvvəl: 3 hazırlıq

Pul xərcləməzdən əvvəl bu üç şey qaydasında olmalıdır, yoxsa reklam büdcəsi boşa gedəcək:

1. Aydın təklif. Bir cümlə ilə: nə satırsınız, kimə və niyə sizdən almalıdırlar. «Keyfiyyətli xidmət» təklif deyil. «Yasamalda kondisioner təmiri, eyni gün gəliş, 6 ay zəmanət» təklifdir.
2. Müraciət qəbulu. WhatsApp Business hesabı, hazır cavablar, iş saatları. Kiçik biznesdə pulu ən çox yandıran şey müraciətə gec cavabdır. Ətraflı: WhatsApp ilə satış hunisi.
3. Ölçmə. Ən azı sadə cədvəl: tarix, müraciətin mənbəyi, nəticə (satış oldu / olmadı). Saytınız varsa, linklərə UTM əlavə edin.

500 AZN-in bölgüsü

Aşağıdakı bölgü nümunədir. Biznesinizin növünə görə dəyişə bilər, amma məntiq eynidir: bir əsas kanal, az istehsal xərci, kiçik sınaq büdcəsi.

Yoxlama: 350 + 80 + 50 + 20 = 500 AZN; 70% + 16% + 10% + 4% = 100%.

Əsas kanalı necə seçmək

• Google axtarış reklamı: müştəri problemi artıq bilir və həll axtarır: təmir, tibbi xidmət, kurs, hüquqi xidmət. Sıfırdan quruluş üçün Google Ads axtarış kampaniyası bələdçisinə baxın.
• Instagram reklamı: məhsul vizualdır və ya ehtiyac reklamı görəndə yaranır: geyim, kosmetika, kafe, dekor, hədiyyə.

Hər ikisini 175 AZN-lə sınamaq əvəzinə bir kanalı 350 AZN-lə düzgün sınamaq daha çox məlumat verir.

Pulsuz kanallar: büdcəyə daxil deyil, amma vacibdir

Bu kanallar pul tələb etmir, yalnız vaxt tələb edir. Kiçik biznes üçün çox vaxt reklamdan az nəticə vermirlər:

• Google Biznes Profili. Ünvan, iş saatları, fotolar, xidmətlər, həftəlik yeniləmə. «Yaxınlıqda» axtarışlarda görünmək üçün əsasdır. Bax: Google Biznes Profili ilə Bakıda yerli axtarış.
• Müştəri rəyləri. Hər razı müştəridən Google rəyi istəyin. Hazır qısa link göndərin.
• WhatsApp statusu və kanal. Mövcud müştərilərə yeni məhsul və təkliflər.
• Instagram orqanik kontent. Həftədə 3 post və ya Reels, sonra onlar reklam üçün də material olur.
• Tərəfdaşlıq. Qonşu bizneslərlə qarşılıqlı tövsiyə: məsələn, gül mağazası və tort sexi.

Aylıq iş qrafiki

1-ci həftə: hazırlıq

• Təklifi və əsas mesajı yazın.
• Yarım günlük foto/video çəkiliş edin: məhsul, proses, komanda, müştəri ilə iş anı.
• Google Biznes Profilini tam doldurun.
• Reklam kampaniyasını qurun: bir kampaniya, bir-iki auditoriya, 3–4 kreativ.

2-ci həftə: başlanğıc

• Reklamı işə salın, gündəlik büdcə: 350 AZN / 30 gün ≈ 11,7 AZN.
• Hər gün müraciətləri cədvələ yazın.
• Həftədə 3 orqanik post paylaşın.
• Reklamı ilk 5–7 gündə tez-tez dəyişməyin.

3-cü həftə: təhlil və sınaq

• Hansı kreativ ən ucuz müraciət gətirir? Zəif olanı dayandırın.
• 50 AZN-lik sınaq kampaniyası ilə yeni təklif və ya auditoriya yoxlayın.
• Müştərilərdən rəy toplayın.

4-cü həftə: gücləndirmə və yekun

• Ən yaxşı reklama 20 AZN ehtiyatı əlavə edin.
• Ay üzrə nəticələri hesablayın.
• Növbəti ay üçün bir dəyişiklik qərarı verin.

Nümunə hesablama: ay sonunda nəyə baxmalı

Fərz edək ki, Bakıda kondisioner təmiri xidməti bu planı tətbiq edib (rəqəmlər hipotetikdir):

• Reklam xərci (əsas + sınaq + ehtiyat): 350 + 50 + 20 = 420 AZN
• Reklamdan gələn müraciət: 42
• Satışa çevrilən müraciət: 14
• Orta sifariş: 90 AZN
• Xidmətin marjası: 50%

Hesablamalar:

• Müraciət qiyməti = 420 / 42 = 10 AZN
• Çevrilmə nisbəti = 14 / 42 × 100 ≈ 33%
• Bir müştərinin reklam xərci = 420 / 14 = 30 AZN
• Gəlir = 14 × 90 = 1 260 AZN
• ROAS = 1 260 / 420 = 3
• Zərərsizlik ROAS-ı = 1 / 0,50 = 2
• Ümumi mənfəət = 1 260 × 0,50 = 630 AZN; bütün 500 AZN-lik büdcədən sonra: 630 − 500 = 130 AZN

Yəni ROAS zərərsizlik həddindən yuxarıdır və plan ilk aydan büdcəni çıxarıb. Bu müştərilərin bir hissəsi gələcəkdə təkrar müraciət edəcəksə, real dəyər daha yüksəkdir. Bu göstəricilərin əlaqəsini ROAS, CAC və LTV yazımızda ətraflı izah etmişik.

Kiçik büdcədə ən çox edilən səhvlər

Birincisi «Postu gücləndir» düyməsidir. Instagram-da «Boost» rahatdır, amma çox vaxt bəyənmə və profil ziyarəti üçün optimallaşır. Müraciət məqsədli kampaniyanı Ads Manager-də qurun.

İkincisi büdcəni çox kanala səpələməkdir: 100 AZN-lik beş kampaniyadan heç biri aydın nəticə vermir. Kampaniyanı hər gün dəyişmək də eyni effekti verir, alqoritm öyrənməyə macal tapmır.

Və nəhayət satış tərəfi: Direct-ə bir saatdan gec verilən cavab müştərini rəqibə göndərir, nəticəni cədvələ yazmayanda isə növbəti ay eyni səhv təkrarlanır.

Kreativ hazırlığı: 80 AZN-dən maksimum

Kontent istehsalına ayrılan 80 AZN azdır, ona görə bir çəkilişdən bütün ay üçün material çıxarmaq lazımdır. Çəkilişdən əvvəl siyahı hazırlayın:

• 3–4 qısa video (10–20 saniyə): məhsulun istifadəsi, xidmət prosesi, «əvvəl və sonra»
• 10–15 foto: məhsul, komanda, iş yeri, müştəri ilə ünsiyyət (icazə ilə)
• 1 qısa video, sahibin kameraya danışdığı: «Biz kimik və niyə bizi seçməlisiniz»

Bu materiallardan həm reklam kreativləri, həm orqanik postlar, həm də Google Biznes Profili üçün fotolar çıxır. Telefonla çəkiliş də kifayət edir. Yaxşı işıq və sabit kadr peşəkar avadanlıqdan daha çox iş görür.

Həftəlik hesabat: 10 dəqiqəlik cədvəl

Hər bazar ertəsi bu sütunları doldurun: həftə, reklam xərci, müraciət sayı, satış sayı, gəlir, ən yaxşı kreativ, qeyd. Dörd həftədən sonra bu sadə cədvəl sizə hansı günlərdə müraciətin çox olduğunu, hansı kreativin işlədiyini və müraciətdən satışa çevrilmənin necə dəyişdiyini göstərəcək. Saytınız varsa, mənbələri ayırmaq üçün linklərə UTM parametrləri əlavə edin.

Büdcəni nə vaxt artırmaq

Əgər iki ardıcıl ay ərzində ROAS zərərsizlik həddindən yuxarıdırsa və müraciətləri vaxtında emal edə bilirsinizsə, büdcəni hər ay 20–30% artırın. Birdən iki dəfə artırmaq çox vaxt müraciət qiymətini qaldırır. Büdcə 1 500–2 000 AZN-ə çatanda ikinci kanalı əlavə etmək və ya peşəkar dəstək götürmək məntiqli olur.

500 AZN kiçik büdcədir və onu səpələmək asandır. Bir kanalda cəmləyin, pulsuz kanalları doldurun və hər bazar ertəsi cədvəli yeniləyin. Büdcəniz böyüdükcə kampaniyaları peşəkar səviyyədə idarə etmək üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxa bilərsiniz.

Ay sonunda öz nəticənizi hesablamaq üçün pulsuz ROAS kalkulyatorundan istifadə edin.

Qısa cavab: Email marketinq siyahı sizin olduğu üçün dəyərlidir: alqoritmdən asılı deyilsiniz. Ən çox nəticəni avtomatik məktublar verir: xoş gəldin, səbəti tərk edən, sifariş sonrası və yenidən aktivləşdirmə. Razılıqla toplanmış kiçik siyahı alınmış böyük siyahıdan qat-qat dəyərlidir.

Email niyə hələ də dəyərlidir

Sosial mediada auditoriyanız platformaya məxsusdur: alqoritm dəyişəndə əhatə azalır, hesab bloklananda əlaqə itir. Email siyahısı isə sizə məxsusdur.

Email uzun və strukturlu məlumat üçün də uyğundur: kommersiya təklifi, kataloq, hesabat. Avtomatlaşdırma ilə məktub düz lazım olan anda gedir. B2B tərəfdə qərar verən adamlar iş yazışmasını hələ də çox vaxt email-də aparır. Və hər məktubun nəticəsini ölçmək olur.

Email kimlər üçün işləyir

Azərbaycanda gündəlik müştəri ünsiyyəti çox vaxt WhatsApp-da gedir. Email onu əvəz etmir, tamamlayır: təsdiq, sənəd, uzun məlumat və avtomatik ardıcıllıqlar üçün. WhatsApp tərəfini WhatsApp ilə satış hunisi yazısında izah etmişik.

Siyahını necə qurmalı

Razılıq əsas şərtdir

Yalnız email-ini özü könüllü verən insanlara məktub göndərin. Hər məktubda aydın «abunədən çıx» linki olmalıdır. Satın alınmış və ya başqa yerdən köçürülmüş siyahılar spam şikayətlərinə, göndərmə reputasiyasının zədələnməsinə və brendə etibarın itməsinə səbəb olur.

Siyahı toplama yolları

Ən sadəsi saytda konkret vəd verən formadır, məsələn «Yeni məhsullar və təkliflər haqqında birinci siz bilin». Pulsuz bələdçi, yoxlama siyahısı və ya şablon müqabilində email istəmək B2B-də yaxşı işləyir. Sifariş zamanı abunə seçimi də əlavə edin, amma işarəni əvvəlcədən qoymayın. Tədbir və vebinar qeydiyyatları, mağazada və ya ofisdə doldurulan razılıq formu da siyahını böyüdür.

Başlanğıc üçün 5 avtomatik məktub

1. Xoş gəldin məktubu

Abunədən dərhal sonra: təşəkkür, nə gözləməli olduğunu izah, ən faydalı materiallara keçid.

2. Səbəti tərk edən məktub

Məhsulu səbətə atıb almayan müştəriyə xatırlatma: məhsulun şəkli, qısa üstünlük, birbaşa səbətə keçid. Digər üsullar: səbəti tərk edənləri geri qaytarmaq.

3. Sifariş sonrası məktub

Təsdiq, çatdırılma məlumatı, istifadə məsləhəti, bir neçə gün sonra rəy xahişi.

4. Yenidən aktivləşdirmə

Uzun müddət aktiv olmayan abunəçilərə: «Hələ maraqlanırsınız?» Cavab verməyənləri siyahıdan təmizləmək çatdırılmanı yaxşılaşdırır.

5. Mütəmadi bülleten

Ayda bir-iki dəfə faydalı məzmun, yeniliklər və bir əsas təklif.

Yaxşı məktubun quruluşu

Mövzu sətri: konkret fayda, 6–9 söz
  Nümunə: «Kiçik mətbəx üçün 5 saxlama həlli»
Önizləmə mətni: mövzunu tamamlayan bir cümlə
Salam: adla müraciət (varsa)
Əsas mesaj: bir fikir, qısa abzaslar
Vizual: bir əsas şəkil, mobil üçün yüngül
Çağırış: bir aydın düymə
  Nümunə: «Kataloqa baxın»
Alt hissə: əlaqə, ünvan, abunədən çıx linki

Düymə və mövzu sətrindəki sözlərin təsiri haqqında: mikrokopi və UX yazısı.

Texniki əsaslar

• Domen doğrulaması. SPF, DKIM və DMARC qeydləri qurulmalıdır, əks halda məktublar spama düşə bilər.
• Peşəkar göndərmə platforması. Şəxsi poçtdan kütləvi göndəriş etməyin.
• Mobil uyğunluq. Məktubların çoxu telefonda oxunur.
• Siyahı gigiyenası. Çatdırılmayan ünvanları və uzun müddət passiv olanları mütəmadi təmizləyin.

Nəticəni necə ölçmək

1. Çatdırılma: məktubların gələn qutusuna çatma payı
2. Klik: məktubdakı linkə keçənlərin payı
3. Konversiya: klikdən sonra alış və ya müraciət
4. Abunədən çıxma və spam şikayəti: məzmun və ya tezlik problemi siqnalı
5. Gəlir: hər kampaniyanın və avtomatik ardıcıllığın gətirdiyi satış

Açılma faizinə ehtiyatla baxın: bəzi poçt proqramları məxfilik səbəbindən açılmanı avtomatik qeydə ala bilər. Linklərdə UTM istifadə edin ki, analitikada email trafiki ayrıca görünsün.

Nümunə hesablama

Hipotetik: siyahıda 2 000 aktiv abunəçi var. Məktubun klik payı 3% olarsa, 60 nəfər sayta keçir. Onların 5%-i alış edərsə, 3 sifariş yaranır. Orta sifariş 80 AZN-dirsə, kampaniya təxminən 240 AZN gəlir gətirir. Bu rəqəmlər yalnız hesab metodunu göstərir; öz göstəricilərinizlə hesablayın və avtomatik məktubların nəticəsini ayrıca izləyin.

Tipik səhvlər

• Razılıqsız siyahıya göndərmək
• Yalnız endirim məktubları göndərmək, belə siyahı tez yorulur
• Bir məktubda çoxlu təklif və düymə
• Mobil görünüşü yoxlamamaq
• Domen doğrulamasını qurmamaq
• Nəticəni ölçməmək

Seqmentləşdirmə: hər kəsə eyni məktub göndərməyin

Siyahı böyüdükcə hamıya eyni məktubu göndərmək nəticəni zəiflədir. Sadə seqmentlərdən başlayın:

Seqmentləşdirmə üçün mürəkkəb sistem lazım deyil: abunə formasında bir sual («Sizi nə maraqlandırır?») və sifariş tarixçəsi kifayət edir.

Haradan başlamalı

Bülletendən yox, avtomatik məktublardan başlayın. Xoş gəldin məktubu və səbət xatırlatması bir dəfə qurulur və hər gün işləyir. SPF, DKIM və DMARC qurulmayıbsa, əvvəl onları həll edin, yoxsa ən yaxşı məktub da spam qutusunda qalacaq. Email kampaniyalarının, avtomatlaşdırmanın və ölçmənin qurulması üçün analitika xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Məhsul başlığını müştərinin axtardığı formada yazın, təsviri «xüsusiyyət → fayda» məntiqi ilə qurun, qiyməti, çatdırılmanı və zəmanəti ilk ekranda göstərin. Product schema ilə qiymət, stok və reytinqi Google-a ötürün. Kopyalanmış istehsalçı mətnindən qaçın.

Məhsul səhifəsinin anatomiyası

Yaxşı məhsul səhifəsi yuxarıdan aşağıya bu ardıcıllıqla qurulur:

Başlıq: müştərinin dili ilə

Məhsul başlığı müştərinin axtarış sorğusuna uyğun olmalıdır. Daxili kodlar və ya marketinq adları («Model X-Pro Premium Edition») yerinə insanların yazdığı formanı istifadə edin.

Formula: Məhsul növü + Marka + Model + Əsas xüsusiyyət

• Zəif: «HSN-2041»
• Güclü: «Avtomobil üçün masaj yastığı Xiaomi, isitmə funksiyalı»

Title teqində mağaza adını sona əlavə edə bilərsiniz. Uzunluq 60 simvola yaxın olsun. Azərbaycan dilində hərfsiz axtarışlar haqqında açar söz araşdırması yazımızda ətraflı danışmışıq.

Satan təsvir: xüsusiyyətdən faydaya

Xüsusiyyət məhsulun nə olduğudur. Fayda isə müştərinin həyatında nəyi dəyişdiyidir. Alıcı faydaya görə alır, xüsusiyyətə görə əmin olur.

Təsvir şablonu

1. Birinci cümlə: məhsul kimin üçündür və hansı problemi həll edir.
2. 3–5 əsas fayda: qısa siyahı şəklində.
3. İstifadə ssenarisi: gündəlik həyatdan konkret vəziyyət.
4. Texniki xüsusiyyətlər: cədvəldə.
5. Dəstə daxildir: qutuda nə var.
6. Etirazlara cavab: ölçü, uyğunluq, zəmanət sualları.

Mətni qısa abzaslarla yazın, məhsul səhifəsinə gələnlərin çoxu telefondan baxır.

Şəkillər və video

• Ən azı 4 şəkil: ümumi görünüş, yaxın plan, istifadə zamanı, ölçü müqayisəsi.
• Ağ fon kataloq üçün, real mühit isə etibar üçün yaxşıdır, hər ikisini istifadə edin.
• Fayl adları və alt mətni məhsulu təsvir etsin.
• Şəkilləri WebP formatında və sıxılmış yükləyin, məhsul səhifəsində sürət birbaşa satışa təsir edir. Bu barədə saytın sürəti və satış yazımızda hesablamışıq.
• Instagram üçün çəkdiyiniz qısa videoları məhsul səhifəsinə də yerləşdirin.

Qiymət, çatdırılma və etibar

Azərbaycanda onlayn alışda ən çox verilən suallar qiymət, çatdırılma və «məhsul həqiqətən belədirmi?» sualıdır. Bunlara ilk ekranda cavab verin:

• Qiymət AZN ilə, endirim varsa köhnə qiymət üstündən xətlə.
• «Bakıda eyni gün / 1 gün», «regionlara 2–3 gün» kimi konkret müddətlər (öz real şərtlərinizi yazın).
• Ödəniş üsulları: kart, nağd, hissə-hissə ödəniş (varsa).
• Qaytarma şərtləri qısa və aydın.
• «WhatsApp ilə soruş» düyməsi, məhsul adı yazılmış hazır mesajla açılsın.

Product schema

Product schema məhsul məlumatlarını Google-a strukturlaşdırılmış formada ötürən koddur. Onun sayəsində nəticələrdə qiymət, stok və ulduz reytinqi göstərilə bilər.

Əsas sahələr:

• name, image, description, brand, sku;
• offers: price, priceCurrency (AZN), availability;
• aggregateRating və review, yalnız saytda real rəylər varsa.

Schema-nı Rich Results Test ilə yoxlayın. Saxta reytinq əlavə etmək Google qaydalarına ziddir. Ümumi texniki tələblər üçün texniki SEO yoxlama siyahımıza baxın.

Rəylər: unikal məzmun mənbəyi

Rəylər hər məhsul səhifəsinə avtomatik olaraq unikal, real dildə yazılmış mətn əlavə edir. Rəy toplamaq üçün:

1. Çatdırılmadan bir neçə gün sonra WhatsApp və ya SMS ilə rəy linki göndərin.
2. Şəkilli rəyləri xüsusi təşviq edin, amma rəyin məzmununu şərtləndirməyin.
3. Mənfi rəyə açıq cavab verin.

Kateqoriya səhifələri və daxili linklər

Məhsul səhifəsi tək işləmir. Kateqoriya səhifələri «avtomobil aksesuarları», «masaj cihazları» kimi geniş sorğular üçün, məhsul səhifələri isə konkret model sorğuları üçün görünür. Onları bir-birinə bağlamaq lazımdır:

• Hər məhsul səhifəsində breadcrumb olsun: Ana səhifə › Kateqoriya › Məhsul.
• «Bununla birlikdə alırlar» və «Oxşar məhsullar» blokları həm orta çeki artırır, həm də daxili link yaradır.
• Kateqoriya səhifəsinin yuxarısında 2–3 cümləlik unikal giriş mətni yazın, aşağıda isə seçim üzrə qısa bələdçi verin.
• Filtr parametrləri ilə yaranan minlərlə URL-in indekslənməsinin qarşısını canonical və ya noindex ilə alın.

Nümunə hesablama

Hipotetik rəqəmlər: məhsul səhifəsinə ayda 1 000 nəfər daxil olur, konversiya 1%-dir, yəni 10 sifariş. Orta çek 80 AZN olduqda gəlir 800 AZN edir. Təsviri yenidən yazıb, çatdırılma məlumatını ilk ekrana çıxarıb, WhatsApp düyməsi əlavə etdikdən sonra konversiya 1,5%-ə qalxarsa, eyni trafiklə 15 sifariş və 1 200 AZN gəlir alınır. Trafikə bir manat əlavə xərclənmədən fərq 400 AZN olur.

Tez-tez edilən səhvlər

Ən geniş yayılmış səhv istehsalçı mətnini dəyişmədən köçürməkdir: eyni mətn onlarla saytda olur və Google onu heç birinə üstünlük kimi saymır. Qiyməti «qiymət üçün yazın» ilə gizlətmək həm SEO-ya, həm etibara zərər verir. Tək bir kiçik şəkil, ayrıca səhifədə gizlədilmiş çatdırılma şərtləri və stokda olmayan məhsulun səhifəsini 404-ə çevirmək də tez-tez rast gəlinən səhvlərdir.

Onlayn mağazanızı sıfırdan qurmaq və ya mövcud səhifələri yaxşılaşdırmaq üçün e-ticarət xidmətimizə baxın, ümumi plan üçün isə Azərbaycanda e-ticarət saytı açmaq yazımızı oxuyun və ya əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Kontent təqvimi «bu gün nə paylaşaq?» stressini aradan qaldırır. Kontent sütunlarını seçin, həftəlik ritm qurun, ay üçün mövzuları cədvələ yazın, hər paylaşımın məsul şəxsini və statusunu qeyd edin və ay sonunda nəticələrə görə planı yeniləyin.

Niyə kontent təqvimi lazımdır

Təqvimsiz sosial media adətən belə görünür: bir həftə hər gün paylaşım, sonra iki həftə sükut, Novruz yaddan çıxır, eyni mövzu bir ayda üç dəfə təkrarlanır.

Təqvim əvvəl ardıcıllıq verir, auditoriya da, alqoritm də müntəzəm aktivliyi sevir. Mövzuların balansı qorunur və lent satış postlarına çevrilmir. Dizayner, kopirayter və menecer nə vaxt nə edəcəyini bilir, kampaniyalar da son gecə yox, əvvəlcədən hazırlanır.

Addım 1: kontent sütunlarını müəyyənləşdirin

Kontent sütunu müntəzəm qayıtdığınız mövzu istiqamətidir. 3–5 sütun kifayətdir.

Nümunə: Bakıda mebel mağazası üçün

1. Öyrədici: «Kiçik mənzil üçün mebel seçimi», «Divan parçasının növləri».
2. İlham: hazır interyer layihələri, rəng birləşmələri.
3. Məhsul: yeni kolleksiya, qiymət və şərtlər.
4. Pərdəarxası: emalatxana, çatdırılma, quraşdırma.
5. Sosial sübut: müştəri rəyləri (icazə ilə), quraşdırılmış mebel fotoları.

Satış xarakterli kontent ümumi paylaşımların təxminən beşdə biri olsun, qalanı fayda, ilham və etibar üzərində qurulsun.

Addım 2: tezlik və ritm

Komandanızın real gücünə uyğun tezlik seçin. Kiçik biznes üçün nümunə ritm:

Bu ritm həftədə 3 əsas paylaşım və gündəlik Stories deməkdir. Instagram Reels üçün mövzu və giriş qaydaları barədə Reels alqoritmi yazısına baxın.

Addım 3: aylıq tarixləri qeyd edin

Ay planına başlamazdan əvvəl vacib tarixləri cədvələ yazın:

• Bayramlar: Yeni il, 8 Mart, Novruz, Ramazan və Qurban bayramları, Müstəqillik günü (18 Oktyabr), Dövlət Bayrağı günü (9 Noyabr), Həmrəylik günü (31 Dekabr).
• Mövsümlər: məktəb mövsümü (sentyabr), yay tətili, bayram alış-verişi.
• Satış dövrləri: Qara Cümə, il sonu endirimləri.
• Öz tarixləriniz: filial açılışı, ildönümü, yeni məhsul.

Dini bayramların tarixi hər il dəyişir, ona görə təqvimi hər il yeniləyin. Bayram paylaşımını brendinizlə əlaqələndirin, sadəcə təbrik kartı paylaşmaq çox vaxt zəif nəticə verir.

Addım 4: şablon

Təqvim üçün sadə cədvəldə bu sütunlar kifayətdir:

Status sütunu üçün sabit dəyərlər istifadə edin: İdeya → Yazılır → Dizaynda → Təsdiqdə → Planlaşdırılıb → Paylaşılıb.

Addım 5: iş axını

Aylıq dövr

1. Ayın 20-si: növbəti ayın mövzularını planlayın.
2. Ayın 25-i: mətnləri yazın, çəkiliş günlərini təyin edin.
3. Ayın 1-i: ilk iki həftənin kontenti hazır olsun.
4. Hər həftə: növbəti həftənin paylaşımlarını planlaşdırma alətinə yükləyin.
5. Ayın sonu: nəticələri təhlil edin.

Rollar

• Strateq / menecer: sütunlar, mövzular, təsdiq.
• Kopirayter: mətnlər, başlıqlar, CTA.
• Dizayner / videoqraf: vizual və video.
• Cəmiyyət meneceri: şərh və mesajlara cavab.

Kiçik biznesdə bu rolları bir-iki nəfər daşıyır və təqvim bu halda daha da lazımlı olur. Mətn yazarkən satan reklam mətni formulalarından, mövzu ideyaları üçün isə AI ilə kontent planı yanaşmasından istifadə edə bilərsiniz.

Addım 6: ölçmə və yeniləmə

Ay sonunda hər paylaşım üçün əsas göstəriciləri cədvələ əlavə edin:

• Əhatə və izlənmə
• Yadda saxlama və paylaşım
• Profil keçidi və link klikləri
• WhatsApp və Direct müraciətləri

Sonra sual verin: hansı sütun ən yaxşı işlədi? Hansı format zəif qaldı? Növbəti ayda işləyəni artırın, zəifi dəyişin.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, ayda 12 əsas paylaşım planlaşdırırsınız. Hipotetik vaxt hesabı: hər paylaşım üçün ideya və mətn 30 dəqiqə, dizayn və ya montaj 1 saat, planlaşdırma 10 dəqiqə, cəmi təxminən 1 saat 40 dəqiqə. 12 paylaşım üçün bu, ayda təxminən 20 saat deməkdir, üstəgəl Stories və şərhlərə cavab. Bu hesab komandanızın real gücünü görməyə və tezliyi buna görə seçməyə kömək edir.

Təqvimdə tez-tez edilən səhvlər

• Çox ambisiyalı plan qurub iki həftə sonra tərk etmək.
• Təqvimi yalnız tarixlər üçün istifadə etmək, mövzu balansına baxmamaq.
• Trend və aktual hadisələr üçün yer saxlamamaq. Həftədə bir «boş slot» qoyun.
• Paylaşımdan sonra şərhlərə cavab verməmək.
• Nəticəni ölçmədən eyni planı təkrarlamaq.

Platformalara uyğunlaşdırma

Eyni təqvim bir neçə platformaya xidmət edə bilər, amma kontenti hər platformaya uyğunlaşdırmaq lazımdır:

• Instagram: Reels, karusel və Stories əsas formatlardır. Vizual keyfiyyət və profil şəbəkəsinin səliqəsi vacibdir.
• TikTok: daha sürətli temp, daha səmimi danışıq, trend səslər. Ətraflı: TikTok marketinqi.
• Facebook: icma qrupları, tədbirlər, daha yaşlı auditoriya üçün uzun mətnlər.
• LinkedIn: ekspert fikri, şirkət xəbərləri, işəgötürən brendi.
• Telegram və WhatsApp kanalları: sadiq müştərilər üçün xəbər və təkliflər.

Bir əsas ideyadan bir neçə format çıxarın. Məsələn, bir öyrədici Reels-dən eyni mövzuda karusel, Stories-də sorğu və LinkedIn üçün qısa mətn çıxır. İş yükü azalır, mesaj da müxtəlif yerlərdə təkrarlanaraq yadda qalır.

Kontent ehtiyatı və təcili hallar

Təqvim nə qədər yaxşı olsa da, plandan kənar vəziyyətlər olur: çəkiliş təxirə düşür, dizayner xəstələnir, aktual hadisə baş verir. Buna hazır olmaq üçün:

• 4–6 «həmişəyaşıl» paylaşımdan ibarət ehtiyat saxlayın, yəni istənilən vaxt paylaşıla bilən faydalı kontent.
• Faciəli və ya həssas hadisələr zamanı planlaşdırılmış əyləncəli və satış paylaşımlarını dayandırın.
• Kampaniya və endirim postlarında son tarixi yoxlayın ki, bitmiş təklif paylaşılmasın.
• Təsdiq prosesini qısa saxlayın: bir paylaşımı bir nəfər təsdiqləsin.

Təqvimi ilk dəfə quranda tezliyi bir az aşağı götürün. Həftədə üç paylaşımı ay boyu saxlamaq, həftədə yeddi paylaşımla başlayıb ikinci həftə dayanmaqdan yaxşıdır. Kontentin planlanması və istehsalı üçün sosial media və kontent və video xidmətlərimizə baxın.

Kontent planınızı birlikdə qurmaq üçün bizə yazın.

Qısa cavab: Sayt Google-da tapılır, quraşdırma tələb etmir və daha ucuz başa gəlir. Tətbiq isə push bildirişlər, telefonun funksiyaları və sadiq istifadəçilər üçün daha rahat təcrübə verir, amma hazırlanması, dərc edilməsi və saxlanması bahalıdır. Seçim istifadə tezliyindən asılıdır.

Əsas fərqlər

Sayt nə vaxt düzgün seçimdir

Əsas məqsəd yeni müştəri cəlb etməkdirsə və müştərilər sizdən ildə bir neçə dəfə istifadə edirsə, tətbiqə ehtiyac yoxdur. Kataloq, xidmət səhifələri, bloq kimi məzmunun Google-da tapılması vacib olanda da sayt qazanır. Büdcə məhduddursa, tez nəticə lazımdırsa və müştərilər onsuz da WhatsApp-a yazır və ya zəng edirsə, cavab yenə saytdır.

Restoran, klinika, tikinti şirkəti, hüquq bürosu, daşınmaz əmlak agentliyi kimi bizneslərin böyük əksəriyyəti üçün sayt kifayətdir. Burada saytın sürəti həlledicidir, ətraflı saytın sürəti və satış yazısında.

Tətbiq nə vaxt özünü doğruldur

• Müştəri xidmətdən tez-tez istifadə edir: taksi, çatdırılma, bank, fitness klubu, sadiqlik proqramı.
• Push bildirişlər biznes modelinin əsas hissəsidir.
• Telefonun funksiyaları lazımdır: GPS izləmə, kamera ilə skan, Bluetooth cihazlar.
• Offline iş tələb olunur: məsələn, sahədə işləyən əməkdaşlar üçün.
• Sadiq auditoriya artıq formalaşıb və onlar daha rahat təcrübə gözləyir.

PWA: orta yol

PWA brauzerdə işləyir, amma istifadəçi onu ana ekrana əlavə edə bilər. O, tətbiq kimi açılır, bəzi funksiyalarda offline işləyir və platformadan asılı olaraq bildiriş göndərə bilir. Üstünlüyü odur ki, kod bazası birdir, yeniləmə mağaza yoxlamasından keçmir və SEO itmir.

PWA bunlar üçün yaxşı seçimdir:

• Müntəzəm sifariş verən müştərilər üçün onlayn mağaza.
• Daxili korporativ sistemlər: işçi paneli, anbar uçotu, sifariş qəbulu.
• Tətbiqə keçməzdən əvvəl tələbatı yoxlamaq.

Məhdudiyyət: bəzi telefon funksiyaları və platformalarda bildiriş imkanları native tətbiqlə müqayisədə məhduddur. Bunu layihənin tələblərinə görə əvvəlcədən yoxlamaq lazımdır.

Qərar vermək üçün addımlar

1. İstifadə tezliyini qiymətləndirin. Müştəri sizdən həftədə neçə dəfə istifadə edir?
2. Əsas məqsədi müəyyən edin. Yeni müştəri cəlb etmək, yoxsa mövcudları saxlamaq?
3. Lazımi funksiyaları sadalayın. Push, GPS, kamera, offline iş həqiqətən lazımdırmı?
4. Ümumi xərci hesablayın. Hazırlanma, dizayn, mağaza hesabları, saxlanma, yeniləmələr.
5. Tətbiqin necə yüklənəcəyini planlayın. Tətbiq özü-özünə yüklənmir, onu da reklam etmək lazımdır.
6. Mərhələli yol seçin. Sayt → PWA → native tətbiq.

Azərbaycan bazarı üçün qeydlər

• WhatsApp və Instagram vərdişi. Bir çox müştəri tətbiq yükləmək əvəzinə WhatsApp-a yazmağı üstün tutur. Kiçik biznes üçün bu kanal tətbiqin bir çox funksiyasını əvəz edə bilər, ətraflı WhatsApp satış hunisi yazısında.
• Telefon yaddaşı. İstifadəçilər nadir istifadə etdikləri tətbiqləri tez silir. Ayda bir dəfə açılan tətbiq uzun yaşamır.
• Dil. Tətbiq Azərbaycan dilində olmalı, lazım olsa rus və ingilis dilləri əlavə edilməlidir. Mağaza təsviri və ekran şəkilləri də lokallaşdırılmalıdır.
• Regionlarda internet. Mobil internetin zəif olduğu yerlərdə yüngül sayt və ya PWA daha yaxşı işləyə bilər.

Nümunə hesablama: tətbiqin özünü doğrultması

Tutaq ki, tətbiqin hazırlanması və bir illik saxlanması hipotetik olaraq 20 000 AZN tələb edir. Tətbiq vasitəsilə müştərilərin təkrar alış tezliyi artır və hər aktiv istifadəçi ildə əlavə 30 AZN mənfəət gətirir.

• Özünü doğrultmaq üçün lazım olan aktiv istifadəçi sayı: 20 000 / 30 ≈ 667 nəfər.

Əgər bu qədər aktiv istifadəçini cəlb etmək real deyilsə, sayt və ya PWA daha məntiqli seçimdir. Rəqəmlər hipotetikdir, hesabı öz göstəricilərinizlə aparın.

Tətbiq hazırlanması üçün texnologiya seçimi

Tətbiq qərarı verilibsə, növbəti sual texnologiyadır:

• Native (Swift / Kotlin). Hər platforma üçün ayrıca kod. Ən yüksək performans və telefon funksiyalarına tam çıxış, amma iki komanda və daha çox xərc.
• Kross-platforma (Flutter, React Native). Bir kod bazası ilə iOS və Android. Əksər biznes tətbiqləri üçün yaxşı balans.
• PWA. Brauzer texnologiyaları ilə, mağazasız. Ən sürətli və ucuz yol, amma funksiyalar məhduddur.

Tətbiqin gizli xərcləri

Tətbiq büdcəsini planlaşdıranda yalnız hazırlanma xərcinə baxmaq səhvdir. Bunları da nəzərə alın:

Sayt və tətbiq birlikdə

Çox vaxt sual «ya-ya» yox, «hansı ardıcıllıqla» olur. Böyük xidmətlərin çoxunda həm sayt, həm tətbiq var: sayt yeni istifadəçini cəlb edir, tətbiq isə onu saxlayır. Saytda «Tətbiqi yüklə» banneri, tətbiqdə isə saytla sinxron hesab bu iki kanalı birləşdirir. Kiçik və orta biznes üçün isə əvvəlcə saytı gücləndirmək, analitika ilə istifadəçi davranışını öyrənmək və yalnız sonra tətbiq qərarı vermək daha az risklidir.

Qısası

Yeni müştəri üçün sayt, tez-tez qayıdan sadiq müştəri üçün tətbiq, arada isə PWA. Bizə «tətbiq lazımdır» deyə gələn müştərilərin çoxuna əvvəl sürətli sayt və ya PWA təklif edirik, tətbiq qərarı isə real istifadə rəqəmləri yığılandan sonra verilir. Doğru texniki həlli seçmək üçün veb sayt və İT və avtomatlaşdırma xidmətlərimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Əvvəl Google Biznes Profilini tam doldurun və rəylərə cavab verin, sonra Instagram-da menyu, qiymət və atmosferi göstərin, rezervasiyanı WhatsApp və ya onlayn forma ilə asanlaşdırın. Reklamı ən boş günlərə və saatlara yönəldin, sadiqlik proqramı ilə qonağı ikinci dəfə qaytarın.

Qonaq restoranı necə seçir

Qərar adətən bu ardıcıllıqla verilir:

1. Axtarış: «yaxınlıqda restoran», «Bakıda ailəvi restoran», «terraslı kafe Nizami küçəsi».
2. Müqayisə: Google Xəritələrdə fotolar, reytinq, ilk rəylər.
3. Yoxlama: Instagram profili, yəni menyu, qiymət, atmosfer, son paylaşımlar.
4. Əlaqə: zəng, WhatsApp və ya onlayn rezervasiya.
5. Ziyarət və təcrübə.
6. Qayıdış: məmnun qalıbsa və onu xatırladırsınızsa.

Marketinqin işi bu zəncirin heç bir yerində qonağı ilişdirməməkdir.

1. Google Biznes Profili: ən ucuz və ən güclü kanal

Restoran üçün Google Biznes Profili çox vaxt saytdan da vacibdir. Yoxlama siyahısı:

• Düzgün ad, ünvan, telefon və iş saatları (bayram günləri də daxil)
• Kateqoriya: dəqiq seçin, məsələn «Azərbaycan mətbəxi restoranı», «kafe», «steyk-haus»
• Ən azı 20–30 keyfiyyətli foto: zal, terras, yeməklər, fasad (asan tapılsın deyə)
• Menyu və qiymətlər, bir çox qonaq məhz bunu axtarır
• Rezervasiya linki və ya WhatsApp
• Həftəlik yeniləmə: yeni yemək, tədbir, canlı musiqi gecəsi

Ətraflı bələdçi: Google Biznes Profili ilə Bakıda yerli axtarışda önə çıxmaq.

Rəylər

Rəy sayı və cavab vermə vərdişi seçimə birbaşa təsir edir. Ofisiantlar hesabı gətirərkən QR kodlu kiçik kart təqdim edə bilər. Hər rəyə (müsbət və mənfi) 48 saat ərzində cavab verin. Rəy müqabilində endirim və ya hədiyyə təklif etməyin: bu, platformanın qaydalarına ziddir.

2. Instagram: iştah və güvən

Restoranın Instagram profili onlayn vitrindir. Əsas qaydalar:

• Bio: mətbəx, rayon, iş saatları, rezervasiya linki.
• Highlights: Menyu, Qiymətlər, Zal, Tədbirlər, Ünvan.
• Kontent qarışığı: yeməyin hazırlanması, aşpazın təqdimatı, zalın axşam atmosferi, qonaqların reaksiyası (icazə ilə), həftənin təklifi.
• Reels: qısa, sürətli, səsli. Tavadakı cızıltı və sous tökülməsi statik fotodan çox diqqət çəkir. Ətraflı: Instagram Reels alqoritmi.

Ən çox edilən səhv: profildə qiymət yoxdur. «Qiymət üçün Direct» yazmaq qonağın bir hissəsini itirməkdir.

3. Rezervasiyanı asanlaşdırın

Qonaq rezervasiya etmək istəyəndə üç kliki keçməməlidir. Variantlar:

• WhatsApp Business ilə hazır cavab: «Neçə nəfər, hansı tarix və saat?»
• Saytda və ya Instagram bio-da sadə onlayn forma
• Google Biznes Profilində birbaşa rezervasiya düyməsi

Rezervasiyadan bir neçə saat əvvəl WhatsApp ilə xatırlatma göndərin. Gəlməmə halları azalır, qonaqla əlaqə də qalır.

4. Reklam: boş saatlara yönəldin

Cümə və şənbə axşamı restoran onsuz da dolu olursa, reklamı həmin günlərə yönəltmək mənasızdır. Reklamın əsas işi zəif günləri və saatları doldurmaqdır:

• Bazar ertəsi–çərşənbə axşamları üçün xüsusi təklif
• İş günü günorta biznes-lanç
• Səhər yeməyi
• Ad günü və korporativ tədbir paketləri

Instagram reklamında restoranın ətrafındakı 2–5 km radiusu hədəfləyin, mesajı konkret saxlayın: «Hər çərşənbə axşamı canlı muğam, rezervasiya WhatsApp-da». Büdcə hesablama metodu üçün Instagram reklam büdcəsi yazımıza baxın.

5. Sadiqlik: qonağı ikinci dəfə qaytarın

Yeni qonaq qazanmaq köhnə qonağı qaytarmaqdan bahadır. Sadə sadiqlik alətləri:

• Ad günü təbriki və kiçik hədiyyə (desert)
• 5-ci ziyarətdə bonus
• WhatsApp kanalında yeni menyu və tədbir xəbərləri
• Korporativ müştərilər üçün xüsusi şərtlər

Qonaqların telefon nömrəsini yalnız razılıqla toplayın və mesajları ayda 2–4 dəfədən çox göndərməyin.

Nümunə hesablama: həftəiçi təklifin dəyəri

Fərz edək ki, Bakıda 20 masalıq restoran həftəiçi axşamları zəif doludur (rəqəmlər hipotetikdir):

• Orta masa çeki: 60 AZN
• Yemək və içki üzrə marja: 35%
• Həftəiçi təklif üçün aylıq reklam xərci: 300 AZN
• Reklamdan gələn əlavə masa: ayda 40

Hesab:

• Əlavə gəlir = 40 × 60 = 2 400 AZN
• ROAS = 2 400 / 300 = 8
• Ümumi mənfəət = 2 400 × 0,35 = 840 AZN
• Reklamdan sonra mənfəət = 840 − 300 = 540 AZN
• Zərərsizlik ROAS-ı = 1 / 0,35 ≈ 2,86

Faktiki ROAS (8) həddən xeyli yuxarıdır. Üstəlik bu qonaqların bir hissəsi sonra həftəsonu da gələcəksə, real dəyər daha yüksəkdir. Bu hesabı öz rəqəmlərinizlə ROAS kalkulyatorunda təkrarlaya bilərsiniz.

Bloqerlər və qida səhifələri ilə iş

Bakıda qida haqqında yazan Instagram və TikTok səhifələri restoran üçün güclü kanal ola bilər, amma seçim diqqətlə edilməlidir. İzləyici sayından çox, auditoriyanın harada yaşadığına, şərhlərin real olub-olmadığına və bloqerin əvvəlki restoran paylaşımlarına necə reaksiya gəldiyinə baxın. Əməkdaşlığı ölçülə bilən etmək üçün bloqerə xüsusi promo-kod və ya rezervasiya üçün ayrıca söz verin: «rezervasiya edərkən [kod] deyin». Beləliklə, neçə qonağın məhz bu paylaşımdan gəldiyini bilirsiniz. Seçim meyarlarını influenser marketinqi yazımızda ətraflı izah etmişik.

Menyu: marketinqin ən çox unudulan hissəsi

Menyu yalnız qiymət siyahısı deyil, satış alətidir. Onlayn menyunun (Google, Instagram, sayt) bir neçə sadə qaydası:

• Hər mövqenin yanında qiymət və qısa təsvir
• Ən çox satılan və ən gəlirli yeməklərə «aşpazın tövsiyəsi» işarəsi
• Real foto, çünki stok şəkil qonağı aldadır və mənfi rəyə səbəb olur
• Mobil telefonda rahat oxunan format; PDF əvəzinə veb səhifə daha yaxşıdır
• Menyu dəyişəndə bütün kanallarda eyni gündə yeniləmə

Onlayn menyu həm də Google axtarışında görünmək üçün faydalıdır: insanlar çox vaxt konkret yeməyin adı ilə axtarır.

Aylıq restoran marketinqi planı: addım-addım

1. 1-ci həftə: Google Biznes Profilini yoxlayın, menyu və fotoları yeniləyin, rəylərə cavab verin.
2. 1-ci həftə: Ay üçün kontent təqvimi hazırlayın, həftədə 3–4 Reels və gündəlik story ilə.
3. 2-ci həftə: Ən zəif gün üçün bir təklif hazırlayın və 2–5 km radiuslu reklamı işə salın.
4. 2–4-cü həftə: Hər rezervasiyanın mənbəyini qeyd edin: Google, Instagram, reklam, tanış.
5. 3-cü həftə: Bir yerli bloqer və ya qida səhifəsi ilə əməkdaşlıq edin.
6. 4-cü həftə: Nəticəni hesablayın: rezervasiya sayı, reklam xərci, ROAS, yeni rəy sayı.

Restoran marketinqində böyük büdcədən çox ardıcıllıq qazandırır. Xəritədəki profil hər həftə yenilənəndə, Instagram-da qiymət görünəndə və rezervasiya bir mesajla olanda reklam pulu da daha az lazım olur. Restoranınız üçün Reels və foto çəkilişi planlaşdırırsınızsa, kontent və video xidmətimizə baxın.

Masalarınızı doldurmaq üçün plan hazırlamaq istəyirsinizsə, bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: AI reklam kreativlərində ən çox ideya toplama, mətn variantları, fon və konsept vizualları, ölçü uyğunlaşdırması üçün faydalıdır. Real məhsulu təhrif etmək, AI ilə yaradılmış saxta insan rəyləri və şəkil üzərində təhrif olunmuş mətn əsas risklərdir. Hər kreativi brend, hüquq və dil baxımından yoxlayın və A/B testlə ölçün.

AI harada sürət qazandırır

İdeya və konsept

Brief verin, AI 10–20 fərqli kreativ bucaq təklif etsin: problem-həll, sosial sübut, müqayisə, emosional hekayə. Ən azı boş vərəq qarşısında oturmaq lazım gəlmir.

Reklam mətni variantları

Başlıqlar, əsas mətn, çağırışlar. Google Ads-də başlıq limiti 30, təsvir limiti 90 simvoldur. AI-dan bu limitlərə uyğun variant istəyin, amma simvolları özünüz sayın. Mətn formulaları üçün: satan reklam mətni.

Fon və mühit vizualları

Məhsulun real fotosunu müxtəlif fonlarda və mühitlərdə göstərmək üçün AI fon yaratma və redaktə alətləri faydalıdır. Məhsulun özü real qalmalıdır.

Format uyğunlaşdırması

Bir kreativin kvadrat, şaquli (9:16) və üfüqi versiyalarını hazırlamaq, kənarları genişləndirmək, ölçüləri dəyişmək.

Test üçün variantlar

A/B test üçün eyni konsepsiyanın fərqli başlıq, rəng və ya kompozisiya versiyaları.

Sürət, keyfiyyət, risk: müqayisə

Əsas risklər

1. Məhsulun təhrifi

AI ilə yaradılmış məhsul şəkli real məhsuldan fərqlənirsə, müştəri aldığını gözlədiyi kimi almır. Nəticə geri qaytarma, Instagram şərhlərində narazılıq və itirilmiş etibardır. Məhsul həmişə real foto əsasında olmalıdır.

2. Saxta sosial sübut

AI ilə yaradılmış «müştəri» üzləri, uydurma rəylər və ya mövcud olmayan nəticələr göstərmək etik deyil və platforma qaydalarını poza bilər. Biz bunu heç bir halda tövsiyə etmirik.

3. Müəllif hüququ və oxşarlıq

Tanınmış brendlərin üslubunu, personajlarını və ya real insanların görünüşünü təqlid edən kreativlər hüquqi problem yarada bilər. Alətin istifadə şərtlərini oxuyun.

4. Dil xətaları

Şəkil yaratma alətləri mətni, xüsusən Azərbaycan hərflərini tez-tez təhrif edir. Mətn modelləri isə türkcə sözlərə sürüşə bilər: «için», «indirim», «şirket». Hər mətni ana dili Azərbaycan dili olan redaktor yoxlamalıdır.

5. Ümumi, «AI görünüşü»

Hamı eyni alətə eyni promptu yazanda lentdə bir-birinə bənzəyən, cansız kreativlər çoxalır və auditoriya onları bir baxışdan tanıyır. Brendin öz vizual dili (rənglər, şriftlər, kompozisiya qaydaları) fərqlənmənin açarıdır. Brend sistemi haqqında: brend kimliyi nədir.

Praktik iş axını: addım-addım

1. Brief yazın. Məhsul, auditoriya, əsas mesaj, təklif, platforma, format.
2. AI ilə ideya toplayın. 10–20 kreativ bucaq.
3. 3–5 bucaq seçin. Strategiyaya ən uyğun olanları.
4. Vizual əsası hazırlayın. Real məhsul fotosu + lazım olarsa AI ilə fon.
5. Mətni ayrıca yazın və redaktə edin. Limitləri yoxlayın.
6. Dizaynda birləşdirin. Brend şriftləri, rənglər və loqo dizayn proqramında əlavə olunur.
7. Yoxlama siyahısından keçirin. Aşağıda.
8. A/B test edin. Eyni auditoriya və büdcə ilə.
9. Nəticəyə görə qərar verin. Qalib variantı genişləndirin.

Prompt nümunələri

Kreativ ideyaları üçün:

Sən performans marketinqi üzrə kreativ strateqsən.
Məhsul: [məsələn, avtomobil üçün simsiz telefon tutacağı]
Auditoriya: Bakıda 25–45 yaş sürücülər
Platforma: Instagram Reels və Stories
Tapşırıq: 10 fərqli kreativ bucaq təklif et.
Hər biri üçün: bucağın adı, hook (1 cümlə), vizual təsvir, çağırış.
Qadağalar: uydurma rəqəm, uydurma rəy, rəqib brend adı.
Dil: Azərbaycan dili, türkcə söz işlətmə.

Fon yaratma üçün:

Real məhsul fotosunun arxa fonu: müasir avtomobilin salonu,
gündüz təbii işıq, yumşaq kölgələr, minimal, təmiz.
Məhsulun forması, rəngi və ölçüsü dəyişdirilməsin.
Şəkildə heç bir mətn olmasın.

Yayımdan əvvəl yoxlama siyahısı

• Məhsul realda göründüyü kimidir?
• Şəkildə real olmayan insan, rəy və ya nəticə yoxdur?
• Mətn düzgün Azərbaycan dilindədir, ə, ı, ş, ğ hərfləri düzgündür?
• Simvol limitlərinə əməl olunub?
• Brend rəngləri, şrifti, loqosu düzgündür?
• Platformanın reklam qaydalarına uyğundur?
• Təklif və şərtlər doğrudur?

Effektivliyi necə ölçmək

AI kreativinin «gözəl» olması yetərli deyil. Eyni şəraitdə müqayisə edin: klik payı, müraciət dəyəri, satış dəyəri. Testi düzgün qurmaq üçün A/B test yazısına baxın. Telefonla çəkilmiş sadə real foto bəzən mürəkkəb AI vizualını üstələyir, bunu da yalnız test göstərir.

Komandada rol bölgüsü

AI kreativ prosesinə daxil olanda məsuliyyəti aydın bölün:

• Marketoloq: brief, strategiya, auditoriya, test planı və nəticənin təhlili
• Kopirayter: AI mətn variantlarının seçilməsi, redaktəsi və dil yoxlaması
• Dizayner: vizual konseptin seçilməsi, brend sisteminə uyğunlaşdırma, son kompozisiya
• Təsdiqləyən şəxs: hüquqi və brend yoxlaması, yayıma icazə

Kiçik komandada bu rolları bir-iki nəfər daşıya bilər, amma yoxlama mərhələsi heç vaxt atlanmamalıdır.

Qısa desək, AI-a ideya və variant işini verin, məhsulun özünü, dili və son kompozisiyanı isə insanda saxlayın. Kreativ istehsalı və test sistemini qurmaq üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Qısa, yadda qalan, tələffüzü asan domen adı seçin, .az və .com-u birlikdə götürün, avtomatik uzatmanı aktiv edin. Hostinqi sürət, dəstək, ehtiyat nüsxə (backup) və pulsuz SSL meyarları ilə seçin. Sadə saytlar üçün statik hostinq və CDN həm sürətli, həm sərfəlidir.

Domen nədir, hostinq nədir

Bu iki anlayış tez-tez qarışdırılır, yanına bir üçüncüsü də əlavə edək:

• Domen: saytın ünvanıdır (odeo.az). Onu domen qeydiyyatçısından müəyyən müddətə icarəyə götürürsünüz.
• Hostinq: saytın faylları və bazasının saxlandığı serverdir. Domen istifadəçini hostinqə yönləndirir.
• DNS: domeni hostinqin ünvanı ilə əlaqələndirən «telefon kitabçası»dır. E-poçt, sayt və digər xidmətlərin hara yönləndiyi DNS qeydlərində göstərilir.

Domen və hostinqi eyni şirkətdən almaq rahatdır, amma məcburi deyil. Bəzən onları ayırmaq daha təhlükəsizdir: hostinqi dəyişəndə domenə toxunmaq lazım gəlmir.

Domen zonasının seçimi: .az, .com və digərləri

Google üçün .az domeni Azərbaycan ilə coğrafi əlaqə siqnalıdır. .com isə coğrafi baxımdan neytraldır, ona görə yerli SEO-nu saytın dili, ünvan, telefon və Google Biznes Profili ilə gücləndirmək lazımdır. Bu barədə Azərbaycanda SEO bələdçimizdə ətraflı yazmışıq.

Yaxşı domen adı necə seçilir

1. Qısa olsun. İdeal halda 6–15 simvol. Telefonda yazmaq və vizit kartında oxumaq asan olsun.
2. Telefonla deyiləndə səhv yazılmasın. Ə, ı, ş kimi hərflər domen adında problem yaradır: şirniyyat.az yox, shirniyyat.az və ya sirniyyat.az kimi variantlar arasında seçim edib, digərlərini də götürməyi düşünün.
3. Defis və rəqəmlərdən qaçın. «lux-mebel-24.az» şifahi olaraq ötürmək çətindir.
4. Brendlə uyğun olsun. Instagram adı ilə eyni olması müştəri üçün rahatdır.
5. Ticarət nişanlarını yoxlayın. Başqa brendin adını domendə istifadə etmək hüquqi problem yarada bilər.
6. Əlavə variantları qoruyun. Əsas adı .az və .com-da, ehtiyac olsa ümumi səhv yazılışlarda götürün.

Hostinq növləri

Hostinq seçərkən yoxlanılacaq meyarlar

• Sürət: server cavab vaxtı və CDN imkanı. Sürətin vacibliyini Core Web Vitals yazımızda izah etmişik.
• Pulsuz SSL: HTTPS sertifikatı (məsələn, Let's Encrypt) avtomatik qurulmalıdır.
• Ehtiyat nüsxə: gündəlik avtomatik backup və asan bərpa.
• Dəstək: problemi tez həll edən, sizə anlaşıqlı dildə cavab verən dəstək.
• Uptime: saytın işləmə müddəti üzrə öhdəlik.
• Yer və resurs: disk, yaddaş, verilənlər bazası limitləri.
• Gizli xərclər: ilk il endirimli, sonrakı illərdə bahalaşan tariflər.

Korporativ e-poçt

Domen aldıqdan sonra info@sirketiniz.az kimi korporativ e-poçt qurmaq etibar üçün vacibdir. Gmail ünvanı ilə kommersiya təklifi göndərmək daha az peşəkar görünür. Adətən iki yol var. Google Workspace və ya Microsoft 365 ödənişlidir, amma etibarlıdır. Hostinqin daxili poçtu ucuzdur, lakin spam filtrləri və etibarlılıq çox vaxt zəif olur.

E-poçtun spama düşməməsi üçün DNS-də SPF, DKIM və DMARC qeydlərini qurun. Bunlar məktubun həqiqətən sizin domendən göndərildiyini təsdiqləyən qeydlərdir.

Addım-addım: domen və hostinq qurulumu

1. Domen adı variantlarını yazın və mövcudluğunu yoxlayın.
2. Domeni şirkətin adına, şirkət e-poçtu ilə qeydiyyatdan keçirin.
3. Avtomatik uzatmanı aktiv edin, ödəniş kartının müddətini izləyin.
4. Saytın növünə görə hostinq seçin.
5. DNS qeydlərini qurun: sayt üçün A/CNAME, e-poçt üçün MX, SPF, DKIM, DMARC.
6. SSL-i aktiv edin və bütün HTTP sorğuları HTTPS-ə yönləndirin.
7. İkinci domeni (.com və ya .az) əsas domenə 301 yönləndirmə ilə bağlayın.
8. Bütün giriş məlumatlarını (domen, hostinq, DNS) şirkətin parol menecerində saxlayın.

Təhlükəsizlik tərəfi üçün sayt təhlükəsizliyi: 10 vacib addım yazımıza baxın.

Nümunə hesablama

Hipotetik misal: paylaşımlı hostinq ilk il ayda 5 AZN, sonrakı illərdə isə ayda 12 AZN-dir. Üç illik real xərc: 60 + 144 + 144 = 348 AZN. Alternativ tarif hər il ayda 9 AZN-dir: 3 ildə 324 AZN. Yəni ilk baxışda ucuz görünən tarif üç ildə daha baha çıxır. Ona görə endirimli qiymətə yox, yeniləmə qiymətinə baxın.

Domen və hostinqdə tipik səhvlər

Ən ağır nəticəni domenin proqramçının və ya agentliyin adına qeydiyyatdan keçirilməsi verir. Ondan sonra uzatma xatırlatmalarının çoxdan açılmayan köhnə e-poçta getməsi gəlir: domenin müddəti bitir və sayt bir səhər açılmır.

Ən ucuz hostinqi götürüb sürət və dəstəkdən imtina etmək, backup-ı heç vaxt bərpa edib yoxlamamaq (bərpa olunmayan ehtiyat nüsxənin faydası yoxdur) və hostinq dəyişəndə MX qeydlərini unudub e-poçtsuz qalmaq da tez-tez rast gəldiyimiz hallardır. Domen, hostinq, e-poçt və serverlərin qurulmasında köməyə ehtiyacınız varsa, İT və avtomatlaşdırma xidmətimizə baxın və ya bizə yazın.

Qısa cavab: LinkedIn B2B üçün ən dəqiq hədəfləmə imkanı verən platformadır. Şirkət səhifəsini qurun, rəhbərin şəxsi brendini inkişaf etdirin, həftədə 2–3 ekspert paylaşımı edin, reklamı vəzifə və sahə üzrə hədəfləyin və müraciətləri CRM-də izləyin.

Niyə LinkedIn

B2B alıcısı Instagram-da əylənir, LinkedIn-də isə iş haqqında düşünür. Orada insanlar sahə, karyera və şirkətlər haqqında oxumağa hazırdır, reklamı vəzifə, sahə, şirkət ölçüsü və staja görə hədəfləmək mümkündür. Şirkətin bilik səviyyəsini göstərmək və yaxşı mütəxəssis cəlb etmək üçün də daha uyğun platforma tapmaq çətindir.

Azərbaycanda LinkedIn xüsusilə logistika, gömrük, İT, maliyyə, hüquq, enerji, tikinti və konsaltinq şirkətləri üçün faydalıdır.

Addım 1: şirkət səhifəsi

Şirkət səhifəsi sizin rəsmi «vitrin»inizdir. Yoxlama siyahısı:

1. Loqo və yüksək keyfiyyətli üz şəkli (cover).
2. Aydın təsvir: nə edirsiniz, kimə, hansı ölkələrdə.
3. Sayt linki, sahə, şirkət ölçüsü, ünvan (Bakı).
4. Xidmətlər bölməsi.
5. Əməkdaşların profillərində şirkətin düzgün göstərilməsi.
6. Müntəzəm paylaşım. Boş səhifə etibar yaratmır.

Addım 2: rəhbərin və mütəxəssislərin şəxsi brendi

LinkedIn-də insanlar şirkətlərdən çox insanlarla əlaqə qurur. Direktorun, satış rəhbərinin və ya baş mühəndisin şəxsi profili şirkət səhifəsindən daha çox insana çata bilər.

Şəxsi profil üçün:

• Peşəkar foto və aydın başlıq: «Logistika şirkətinin direktoru | Xəzər regionunda yükdaşıma» kimi.
• «Haqqında» bölməsində kimə necə kömək etdiyinizi yazın.
• Həftədə 1–3 paylaşım: təcrübə, dərs, sahə müşahidəsi.
• Başqalarının postlarına mənalı şərhlər yazın, profiliniz daha çox insana görünəcək.

Addım 3: kontent formatları

Kontentdə satış dili yox, fayda olsun. B2B alıcısı əvvəlcə «bu şirkət işini bilirmi?» sualına cavab axtarır.

Mövzu ideyaları haradan tapılır

Ən yaxşı mövzular satış görüşlərindən gəlir: müştərinin verdiyi suallar, tez-tez rastlaşdığınız səhvlər və onların həlli. Sahədə yeni tənzimləmə və ya qayda çıxanda onun müştəriyə təsirini izah edin. Bitmiş layihədən çıxan bir dərs, komandanın gündəlik təcrübəsi də yaxşı post olur.

Kontent planını sistemli saxlamaq üçün sosial media kontent təqvimi şablonumuzu LinkedIn-ə uyğunlaşdıra bilərsiniz.

Addım 4: LinkedIn reklamı

LinkedIn reklamı adətən digər platformalardan baha başa gəlir, amma hədəfləmə dəqiqdir. Bir B2B müştərinin dəyəri yüksəkdirsə, bu xərc özünü doğruldur.

Əsas reklam formatları:

• Sponsorlu kontent: lentdə görünən post, karusel və ya video.
• Lead Gen Forms: istifadəçi LinkedIn-dən çıxmadan, öz profil məlumatları ilə doldurulmuş formanı göndərir.
• Mesaj reklamları: birbaşa mesaj qutusuna (ehtiyatla istifadə edin).
• Retargetinq: saytı ziyarət edənlərə və ya videonu izləyənlərə.

Hədəfləmə ideyaları:

• Vəzifə: «Satınalma meneceri», «Logistika direktoru», «CFO».
• Sahə: neft-qaz, tikinti, pərakəndə.
• Şirkət ölçüsü: 50+ işçi.
• Coğrafiya: Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan.

Reklamı mütləq dəyərli təkliflə birləşdirin: pulsuz audit, bələdçi PDF, vebinar, qiymət hesablaması. «Bizimlə əlaqə saxlayın» B2B-də zəif çağırışdır.

Addım 5: müraciətdən müqaviləyə

B2B-də müraciət gəldikdən sonra iş başlayır. Proses:

1. Müraciəti 24 saat ərzində cavablandırın.
2. Ehtiyacı aydınlaşdırmaq üçün qısa zəng və ya görüş təyin edin.
3. Müraciəti CRM-ə yazın: mənbə (LinkedIn reklamı, organik, şəxsi profil).
4. Təklif göndərin və nəticəni qeyd edin.

Bunun üçün sadə CRM belə kifayətdir, seçim barədə CRM sistemi seçimi yazısına baxın. Sayta gələn LinkedIn trafikini ölçmək üçün linklərə UTM əlavə edin.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, İT xidmətləri şirkəti LinkedIn reklamına ayda 1 200 AZN xərcləyir. Hipotetik rəqəmlərlə: kampaniya 20 Lead Gen müraciəti gətirir (bir müraciət 60 AZN). Bunlardan 6-sı ilə görüş keçirilir, 2-si müqaviləyə çevrilir. Bir müqavilənin illik dəyəri 9 000 AZN-dirsə, 1 200 AZN xərcə qarşı 18 000 AZN illik müqavilə dəyəri yaranır. Müştəri əldə etmə xərci isə 600 AZN olur. B2B-də hesablamanı müraciət qiyməti ilə yox, müqavilə dəyəri ilə aparmaq lazımdır.

LinkedIn-də tez-tez edilən səhvlər

Bakı şirkətlərinin LinkedIn səhifələrində ən çox iki mənzərə görürük: ya səhifə açılıb aylarla boş qalıb, ya da orada yalnız vakansiya və bayram təbrikləri var. Şəxsi profillərdə isə tipik səhv hər yeni əlaqəyə dərhal satış mesajı göndərməkdir. Reklamda büdcə çox geniş auditoriyaya gedib tez bitir, gələn müraciətlərin mənbəyi isə heç yerdə qeyd olunmur.

Həftəlik iş rejimi

LinkedIn-də nəticə mütəmadi kiçik işlərdən yaranır. Rəhbər və ya satış meneceri üçün sadə həftəlik rejim:

Bu rejim həftədə təxminən 2–3 saat aparır və bir neçə ay ərzində görünən fərq yaradır.

Əlaqə dəvətləri və mesajlaşma

LinkedIn-də ən çox edilən səhv əlaqə qəbul olunan kimi uzun satış mesajı göndərməkdir. Daha yaxşı ardıcıllıq:

1. Dəvətdə qısa səbəb yazın: «Logistika sahəsində paylaşımlarınızı izləyirəm, əlaqədə olmaq istərdim.»
2. Bir neçə gün onun postlarına mənalı şərh yazın.
3. Faydalı material təklif edin: bələdçi, sahə xülasəsi, vebinar dəvəti.
4. Maraq göstərsə, qısa zəng təklif edin.

Mesajları şablonlaşdırmaq olar, amma hər birinə şəxsi detal əlavə edin: adı, şirkəti, son paylaşımı. Kütləvi, eyni mesajlar həm cavabsız qalır, həm də hesabın etibarına zərər verə bilər.

İşəgötürən brendi kimi LinkedIn

B2B şirkətlər üçün LinkedIn həm də mütəxəssis cəlb etmək kanalıdır. Komandanın uğurlarını, təlimləri, ofis həyatını və yeni əməkdaşları təqdim etmək iki fayda verir: namizədlər şirkəti tanıyır, müştərilər isə arxada peşəkar komanda olduğunu görür. Vakansiyaları da şirkət səhifəsində paylaşın, amma səhifə yalnız vakansiyalardan ibarət olmasın.

Qısası

LinkedIn-də nəticə aylarla toplanır. Şirkət səhifəsi rəsmi üzdür, amma insanlar rəhbərin özünə qulaq asır, reklam isə bu prosesi sadəcə sürətləndirir. Hesabatda bəyənmə yox, görüş və müqavilə sayı olsun. LinkedIn strategiyası və kampaniyaları üçün sosial media və rəqəmsal reklam xidmətlərimizə baxın.

B2B marketinq planınızı birlikdə qurmaq üçün bizə yazın.

Qısa cavab: Təhlükəsizlik bir dəfəlik iş deyil, gündəlik gigiyenadır. Saytı yeniləyin, güclü parol və iki faktorlu giriş işlədin, ehtiyat nüsxələri ayrı yerdə saxlayın və bərpanı sınayın. Bu dörd addım ən çox rast gəlinən riskləri xeyli azaldır.

Niyə kiçik saytlar da hədəfdir

Müştərilərdən tez-tez eşidirik: «Mənim saytım kimə lazımdır?» Məsələ ondadır ki, hücumların çoxunu insan yox, bot edir. Botlar minlərlə saytı ardıcıl yoxlayır və zəifliyi olanı sındırır, kimin saytı olduğu onlar üçün fərq etmir.

Sındırılmış saytdan spam e-poçt göndərilir, ona fırıldaqçı ödəniş səhifələri yerləşdirilir, ziyarətçilərə zərərli kod yayılır. Sonra Google saytı «təhlükəli» kimi işarələyir və axtarış trafiki bir gecədə kəsilir.

10 vacib addım

1. SSL sertifikatı və HTTPS

Bütün sayt HTTPS ilə açılmalıdır, təkcə ödəniş səhifəsi yox. HTTP-dən HTTPS-ə avtomatik yönləndirmə qurun. Bir çox hostinq pulsuz sertifikat (məsələn, Let's Encrypt) təklif edir.

2. Vaxtında yeniləmələr

CMS, mövzular, plaginlər və server proqramları yenilənməlidir. Xüsusən WordPress saytlarında köhnə plaginlər ən çox istifadə olunan hücum yoludur.

• İstifadə olunmayan plagin və mövzuları silin.
• Plaginləri yalnız etibarlı mənbədən yükləyin.
• «Pulsuz» versiyası yayılan pullu plaginlərdən qaçın: onlarda tez-tez zərərli kod olur.

3. Güclü və unikal parollar

Hər hesab üçün uzun, unikal parol. Parol menecerindən istifadə edin. «admin / 123456» kimi kombinasiyalar botların ilk sınadığı variantlardır.

4. İki faktorlu giriş (2FA)

Admin panel, hostinq, domen qeydiyyatçısı və e-poçt üçün 2FA aktivləşdirin. Parol oğurlansa belə, ikinci faktor olmadan giriş mümkün olmayacaq.

5. Giriş hüquqlarını məhdudlaşdırın

Hər əməkdaşa yalnız işi üçün lazım olan hüquqları verin. Kontent menecerə administrator hüququ lazım deyil. İşdən çıxan əməkdaşın və ya müqaviləsi bitən podratçının hesablarını dərhal bağlayın.

6. Avtomatik ehtiyat nüsxələr

Ehtiyat nüsxə son müdafiə xəttidir.

Və bərpanı mütləq sınayın. Heç vaxt bərpa edilməmiş ehtiyat nüsxəyə güvənmək olmaz.

7. Admin paneli qoruyun

• Standart admin ünvanını dəyişin və ya girişə IP məhdudiyyəti qoyun.
• Uğursuz giriş cəhdlərini məhdudlaşdırın.
• Admin hesabının adı «admin» olmasın.

8. Veb tətbiq firewall-u (WAF) və CDN

WAF zərərli sorğuları sayta çatmadan bloklayır. Cloudflare kimi xidmətlər həm CDN, həm də əsas qoruma (DDoS, bot filtrləri) təklif edir. Bu, saytın sürətinə də müsbət təsir göstərə bilər.

9. Formaları qoruyun

Əlaqə və sifariş formaları spam və hücum üçün açıq qapıdır.

• CAPTCHA və ya görünməz bot yoxlaması (honeypot).
• Daxil edilən məlumatın server tərəfində yoxlanılması.
• Fayl yükləmə sahələrində fayl tipi və ölçü məhdudiyyəti.

10. Monitorinq və planlaşdırılmış yoxlama

• Saytın əlçatanlığını izləyən xidmət (sayt dayananda bildiriş).
• Google Search Console-da təhlükəsizlik bildirişlərinə baxın.
• Ayda bir dəfə istifadəçi siyahısını, plaginləri və ehtiyat nüsxələri yoxlayın.

Şəxsi məlumatların qorunması

Sayt müştərilərin adını, telefonunu, ünvanını və ya ödəniş məlumatını qəbul edirsə, məsuliyyət artır. Kart məlumatlarını öz serverinizdə saxlamayın, ödəniş bankın və ya ödəniş təminatçısının səhifəsində aparılmalıdır. Şəxsi məlumatlarla bağlı hüquqi tələbləri isə hüquqşünasla dəqiqləşdirin və saytda məxfilik siyasəti yerləşdirin.

Aylıq təhlükəsizlik yoxlama siyahısı

1. Bütün yeniləmələr quraşdırılıbmı?
2. Son ehtiyat nüsxə nə vaxt çıxarılıb və bərpası yoxlanılıbmı?
3. Admin istifadəçilər siyahısında artıq hesab varmı?
4. SSL sertifikatının müddəti nə vaxt bitir?
5. Domen qeydiyyatının müddəti nə vaxt bitir?
6. Search Console-da təhlükəsizlik xəbərdarlığı varmı?
7. Formalarda spam artımı müşahidə olunurmu?

Domenin vaxtında yenilənməməsi də ciddi risk yaradır, ətraflı domen və hostinq seçimi yazısında. Texniki sağlamlığın digər tərəfləri üçün texniki SEO yoxlama siyahısına baxın.

Nümunə hesablama: dayanmanın qiyməti

Tutaq ki, onlayn mağaza gündə orta hesabla 1200 AZN satış edir. Sayt sındırılır və ehtiyat nüsxə olmadığı üçün bərpa 3 gün çəkir.

• Birbaşa itki: 3 × 1200 = 3600 AZN satış.
• Üstəlik: bərpa xərci, reklam büdcəsinin boşa getməsi, müştəri etibarının itməsi.

Gündəlik avtomatik ehtiyat nüsxə ilə bərpa bir neçə saata enə bilər. Rəqəmlər hipotetikdir, amma profilaktikanın dayanmadan ucuz olduğunu göstərir.

Komandanın təhlükəsizlik vərdişləri

Texniki tədbirlər nə qədər güclü olsa da, hücumların bir hissəsi insanlar vasitəsilə baş verir. Fişinq e-poçtları, saxta «hostinq bildirişləri» və ya WhatsApp-da gələn «parolunuzu təsdiqləyin» mesajları ilə giriş məlumatları oğurlanır.

• Admin girişlərini e-poçtdakı linklərdən yox, birbaşa ünvandan edin.
• Parolları WhatsApp və ya e-poçt ilə göndərməyin, parol menecerinin paylaşma funksiyasından istifadə edin.
• Podratçılara müvəqqəti hesab verin və iş bitəndə bağlayın.
• İctimai Wi-Fi şəbəkələrində admin panelə daxil olmayın.
• Komandaya ildə bir dəfə qısa təlim keçin: fişinqi necə tanımaq olar.

Hostinq seçiminin təhlükəsizliyə təsiri

Ucuz və köhnə hostinq tez-tez təhlükəsizlik riskidir: köhnə PHP versiyası, paylaşılan serverdə qonşu saytların infeksiyası, ehtiyat nüsxə xidmətinin olmaması. Hostinq seçərkən soruşun:

1. Serverdə proqram təminatı müntəzəm yenilənirmi?
2. Avtomatik ehtiyat nüsxə xidməti varmı və nüsxələr harada saxlanılır?
3. Zərərli kod skanı və bloklanma mexanizmi varmı?
4. Hər sayt digərlərindən təcrid olunubmu?
5. Texniki dəstək hansı dildə və nə qədər tez cavab verir?

Statik saytlar (məsələn, generator ilə yığılıb CDN üzərindən paylanan saytlar) verilənlər bazası və admin panel olmadığı üçün hücum səthi kiçik olan variantdır. Kontent idarəetməsi lazımdırsa, bu yanaşmanı ayrıca CMS ilə birləşdirmək mümkündür.

Burada mürəkkəb texnologiyadan çox nizam lazımdır. Yuxarıdakı aylıq siyahını təqvimə salın və bir nəfəri ona cavabdeh edin, adətən elə bu kifayət edir. Saytınızın texniki baxımı və təhlükəsizliyi üçün İT və avtomatlaşdırma xidmətimizə baxın və ya audit üçün bizimlə əlaqə saxlayın.

Qısa cavab: Reklamda qiyməti, yeri və ödəniş şərtlərini açıq göstərin, müraciətlərə ilk 15–30 dəqiqədə cavab verin və hər müraciətin statusunu CRM-də yazın. Kanalları müraciət qiymətinə görə yox, bir baxışın və bir satışın qiymətinə görə müqayisə edin.

Əmlak satış hunisi

Daşınmaz əmlakda huni adətən belədir:

Bu cədvəldəki hər mərhələ ayrıca ölçülməlidir. Yalnız müraciət sayına baxan marketinq komandası çox vaxt ucuz, amma satışa çevrilməyən müraciətləri «uğur» kimi təqdim edir.

1. Mesaj: müştəriyə nə lazımdır

Mənzil alan adam ilk növbədə yeri soruşur: harada yerləşir, yaxınlıqda metro, məktəb, park varmı. Sonra pul: 1 kv.m neçəyədir, ümumi məbləğ nə qədər olacaq, ilkin ödəniş və hissə-hissə ödəniş şərtləri necədir. Sonra vaxt: tikinti nə vaxt bitəcək, kupça nə vaxt veriləcək. Və bütün bunların arxasında bir sual dayanır: bu şirkətə etibar etmək olarmı?

Reklam və sayt bu suallara birbaşa cavab verməlidir. «Rahat həyat, müasir memarlıq» kimi ümumi ifadələr bütün layihələrdə eynidir və fərqləndirmir.

2. Reklam kanalları

Instagram və Facebook

Geniş auditoriya, vizual format, çox müraciət. Müraciət formasını (Lead Form) birbaşa reklamda istifadə etmək rahatdır, amma «Daha çox həcm» variantı keyfiyyətsiz müraciət artıra bilər. Formaya bir-iki seçmə sual əlavə edin: «Neçə otaqlı mənzil maraqlandırır?», «Alışı nə vaxt planlaşdırırsınız?». Bu, müraciət sayını bir qədər azaldır, keyfiyyətini isə artırır.

Kreativ ideyaları: tikinti gedişatının aylıq videosu, mənzilin içindən qısa tur, pəncərədən görünüş, planların aydın təqdimatı.

Google axtarış

«Yeni tikili Yasamal», «Bakıda hissə-hissə mənzil» kimi sorğularla axtaran insan artıq aktiv seçim mərhələsindədir. Müraciət daha baha, amma çox vaxt daha keyfiyyətli olur. Quruluş üçün Google Ads axtarış kampaniyası bələdçisinə baxın.

Elan saytları və tövsiyə

Əmlak elan platformaları əlavə müraciət mənbəyidir. Mövcud müştərilər üçün tövsiyə proqramı (məsələn, dost gətirənə xüsusi bonus) da işləyə bilər, sadəcə şərtləri hüquqi baxımdan aydın yazın.

3. Sayt: güvən və məlumat

Əmlak layihəsinin saytında bunlar olmalıdır:

• Mənzil seçimi: mərtəbə, otaq sayı, sahə, qiymət, status (satılıb / bron / boş)
• Planlar və mümkünsə 3D tur və ya virtual baxış
• Yer: xəritə və ətrafdakı infrastruktur
• Ödəniş kalkulyatoru: ilkin ödəniş və aylıq məbləğ
• Tikinti gedişatı: tarixli foto və videolar
• Şirkət haqqında məlumat və tamamlanmış layihələr
• Hər səhifədə WhatsApp və zəng düyməsi

Konversiya üçün vacib elementləri landing page yazımızda ətraflı göstərmişik.

4. Cavab sürəti və ilk zəng

Əmlak müraciəti tez «soyuyur»: müştəri eyni gündə bir neçə layihəyə müraciət edir. Kim birinci cavab verirsə, söhbət də onunla davam edir. Bizim tövsiyə etdiyimiz qaydalar:

1. İş saatlarında müraciətə 15–30 dəqiqə ərzində cavab verin.
2. İş saatlarından kənar gələn müraciətə WhatsApp ilə avtomatik salam və səhər zəng vədi göndərin.
3. İlk zəngdə satmağa tələsməyin. Əvvəl ehtiyacı öyrənin: otaq sayı, büdcə, vaxt, kimin üçün alınır.
4. Zəngin sonunda konkret növbəti addım təklif edin: baxış üçün tarix və saat.
5. Baxışdan əvvəl gün xatırlatma göndərin.

5. CRM: heç bir müraciəti itirməmək

Hər müraciət bir statusla CRM-də olmalıdır: yeni, əlaqə saxlanıldı, baxış təyin edildi, baxış oldu, danışıq, bron, satış, imtina (səbəbi ilə). İmtina səbəbləri ən qiymətli marketinq məlumatıdır: «qiymət yuxarıdır», «yer uyğun deyil», «tikinti çox uzun çəkəcək». Hansı səbəb tez-tez təkrarlanırsa, reklam mesajı və ya təklif ona görə dəyişdirilməlidir. CRM seçimi üçün CRM sistemi seçimi yazımıza baxın.

Reklam kanalını CRM-ə ötürmək üçün UTM parametrlərindən və ya müraciət formasında gizli sahədən istifadə edin. Beləliklə, satışın hansı kanaldan gəldiyini bilirsiniz.

Nümunə hesablama: iki kanalın müqayisəsi

Aşağıdakı rəqəmlər hipotetikdir və metodu göstərir:

Hesab: 3 000 / 300 = 10; 3 000 / 30 = 100; 3 000 / 3 = 1 000. Google üçün: 2 000 / 80 = 25; 2 000 / 20 = 100; 2 000 / 4 = 500.

Yalnız müraciət qiymətinə baxsanız, Instagram 2,5 dəfə ucuz görünür. Satış səviyyəsində isə mənzərə tərsinə dönür: Google-dan gələn bir satış iki dəfə ucuz başa gəlir. Bu, Instagram-ı dayandırmaq demək deyil. O, tanınırlıq yaradır və bəzi alıcılar sonra Google-da axtarır. Amma büdcə bölgüsü satış məlumatına əsaslanmalıdır.

Uzun qərar dövründə müştərini isti saxlamaq

Mənzil alışında müştəri ilk müraciətdən aylar sonra da qərar verə bilər. Baxışa gəlib «ailə ilə məsləhətləşək» deyən müştəri itirilmiş sayılmır, sadəcə onunla əlaqəni nəzakətlə davam etdirmək lazımdır:

• Ayda bir tikinti yeniləməsi: WhatsApp və ya email ilə qısa video və foto.
• Şərt dəyişikliyi barədə xəbər: yeni ödəniş planı, endirim dövrü, qiymət artımından əvvəl xəbərdarlıq.
• Retargetinq reklamı: saytda mənzil planlarına baxmış insanlara tikinti gedişatı və müştəri sualları haqqında video.
• Şəxsi zəng: satış meneceri 2–3 həftədən bir, yalnız konkret xəbərlə.

Hər mesajda faydalı bir xəbər olsun, təzyiq yox. Gündəlik mesaj müştərini uzaqlaşdırır. Bu prosesi avtomatlaşdırmaq üçün email marketinq yazımız faydalı ola bilər.

Satış və marketinq komandasının ortaq görüşü

Ən çox problem marketinq və satış arasındakı qırılmadan yaranır: marketinq «müraciət verdik» deyir, satış «müraciətlər keyfiyyətsizdir» deyir. Həftədə bir dəfə 30 dəqiqəlik ortaq görüş bu mübahisəni rəqəmlərə çevirir. Gündəm sadədir: keçən həftənin müraciətləri və statusları, ən çox eşidilən imtina səbəbləri, hansı kampaniyanın müraciətləri baxışa çevrilir, növbəti həftə üçün bir dəyişiklik. Bu görüşdə rəqəmlər CRM-dən gəlməlidir, təəssüratdan yox.

Ən çox edilən səhvlər

Reklamda qiyməti və şərtləri gizlətmək, «qiymət üçün direktə yazın» demək. Müraciətləri Excel-də və ya operatorun şəxsi telefonunda saxlamaq. Kanalları yalnız müraciət qiymətinə görə qiymətləndirmək. Baxışa gəlməyən müraciətə ikinci dəfə zəng etməmək. Tikinti gedişatını göstərməyib alıcının etibarını itirmək.

Bu sahədə hesabatın əsas sualı «neçə müraciət aldıq» yox, «neçə satış etdik və bir satış neçəyə başa gəldi» olmalıdır. Layihəniz üçün mənzil seçimi və ödəniş kalkulyatoru olan sayt lazımdırsa, veb sayt xidmətimizə baxın.

Əmlak layihəniz üçün tam huni qurmaq istəyirsinizsə, əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Aydın fərziyyə qurun, yalnız bir elementi dəyişin, bir əsas göstərici seçin, testi kifayət qədər məlumat toplanana qədər davam etdirin və nəticəni statistik etibarlılıqla yoxlayın. Testi vaxtından əvvəl dayandırmaq ən çox edilən səhvdir.

A/B test nə üçün lazımdır

Marketinqdə hər gün qərarlar verilir: hansı başlıq, hansı şəkil, hansı qiymət təqdimatı, hansı düymə mətni. Bu qərarlar çox vaxt iclasda ən yüksək vəzifəli şəxsin zövqünə görə verilir. A/B test eyni sualı auditoriyanın özünə verir.

Test etmək olar:

• Reklam: başlıq, kreativ, təklif, çağırış, auditoriya
• Landing page: başlıq, əsas şəkil, forma uzunluğu, sosial sübut, düymə
• E-ticarət: məhsul təsviri, çatdırılma məlumatının yeri, qiymət təqdimatı
• Email: mövzu sətri, göndərmə vaxtı, düymə
• Sosial media: hook, örtük şəkli, video uzunluğu

Konversiya edən səhifə elementləri haqqında landing page-in 12 elementi yazısında ətraflı danışmışıq.

Testin əsas anlayışları

Addım-addım: testi necə aparmalı

1. Problemi müəyyən edin. Məsələn: landing page-ə çox insan gəlir, amma az forma doldurur.
2. Fərziyyə yazın. «Formadakı sahələrin sayını 6-dan 3-ə endirsək, forma doldurma artacaq, çünki istifadəçilər uzun formadan çəkinir.»
3. Bir element seçin. Yalnız forma uzunluğu dəyişir, qalan hər şey eyni qalır.
4. Əsas göstəricini seçin. Forma doldurma faizi.
5. Nümunə həcmini qiymətləndirin. Onlayn A/B test kalkulyatoru ilə: hazırkı konversiya faizi və gözlənilən minimum fərq əsasında.
6. Trafiki təsadüfi bölün. Test aləti və ya reklam platformasının test funksiyası ilə, 50/50.
7. Testi işə salın və müdaxilə etməyin. Gündəlik nəticəyə baxıb dayandırmayın.
8. Ən azı bir-iki tam həftə gözləyin. Həftə içi və həftəsonu davranışı fərqlidir.
9. Nəticəni oxuyun. Fərq statistik etibarlıdırmı?
10. Qərar verin və sənədləşdirin. Qalibi tətbiq edin, nəticəni test jurnalına yazın.

Nümunə hesablama

Hipotetik vəziyyət: landing page-ə ayda 4 000 ziyarətçi gəlir, hazırkı forma doldurma faizi 3%-dir.

• A variantı (6 sahəli forma): 2 000 ziyarətçi, 60 müraciət, 3,0%
• B variantı (3 sahəli forma): 2 000 ziyarətçi, 80 müraciət, 4,0%

Mütləq fərq 1 faiz bəndi, nisbi artım təxminən 33%-dir. Amma bu fərqin etibarlı olub-olmadığını statistik kalkulyatorla yoxlamaq lazımdır: bu nümunə ölçüsündə nəticə sərhəd zonasında ola bilər. Əgər etibarlılıq 95%-dən aşağıdırsa, testi davam etdirin. Rəqəmlər yalnız metodu göstərmək üçündür.

Bir məqam da var: müraciət sayının artması müraciətin keyfiyyətinin artması demək deyil. Qısa forma daha çox, amma daha zəif müraciət gətirə bilər. Buna görə CRM-də satışa çevrilmə faizini də izləyin.

Reklamda A/B test

Reklam platformalarında (Meta, Google Ads) daxili test funksiyaları var: auditoriyanı bölür və nəticəni müqayisə edir. Qayda sadədir: büdcə, auditoriya və müddət eyni qalır, dəyişən yalnız biridir, məsələn kreativ və ya başlıq. Qalibi klikə görə yox, müraciət və ya satış dəyərinə görə seçin. Öyrənmə mərhələsini də nəzərə alın, ilk günlərin rəqəmləri adətən sabit olmur.

Kreativ variantlarını sürətlə hazırlamaq üçün: AI ilə reklam kreativləri. Nəticəni gəlirlilik baxımından qiymətləndirmək üçün isə ROAS, CAC və LTV yazısına baxın.

Fərziyyə nümunələri

Element: Məhsul səhifəsində çatdırılma məlumatı
Dəyişiklik: «Bakı daxili çatdırılma şərtləri» bloku qiymətin altına köçürülür
Səbəb: müştərilər mesajlarda tez-tez çatdırılmanı soruşur
Gözlənilən nəticə: səbətə əlavə etmə faizi artacaq
Əsas göstərici: səbətə əlavə etmə faizi
Müddət: ən azı 2 tam həftə

Element: Instagram reklam kreativi
A: məhsulun studiya fotosu
B: məhsulun real istifadədə qısa videosu
Gözlənilən nəticə: B daha ucuz müraciət gətirəcək
Əsas göstərici: müraciət dəyəri

Testi korlayan səhvlər

• Testi vaxtından əvvəl dayandırmaq. İlk günlərdə öndə olan variant sonda uduza bilər.
• Eyni anda çox element dəyişmək. Nəticənin səbəbi bilinmir.
• Əsas göstəricini sonradan seçmək. Uyğun gələn rəqəmi «qalib» elan etmək özünü aldatmaqdır.
• Kiçik trafikdə kiçik dəyişiklik. Düymə rənginin təsirini az trafiklə ölçmək praktiki olaraq mümkün deyil.
• Kənar amilləri nəzərə almamaq. Bayram, endirim kampaniyası və ya texniki problem nəticəni təhrif edə bilər.
• Sənədləşdirməmək. Test jurnalı olmasa, eyni testləri təkrar edirsiniz.

Test jurnalı

Hər test üçün qısa qeyd saxlayın: tarix, fərziyyə, variantlar, əsas göstərici, nəticə, qərar. Bir neçə aydan sonra bu jurnal auditoriyanız haqqında ən dəyərli biliklər bazasına çevrilir.

Nəyi birinci test etməli

Hər şeyi test etmək mümkün deyil, buna görə prioritet qoyun. Ən böyük təsir adətən bu elementlərdən gəlir:

1. Təklif. «Pulsuz konsultasiya» yoxsa «pulsuz ölçü»: təklifin özü çox vaxt dizayndan daha çox təsir edir.
2. Əsas başlıq. İstifadəçinin ilk oxuduğu cümlə.
3. Kreativ bucağı. Problem göstərmək, yoxsa nəticə göstərmək.
4. Forma və ya sifariş addımları. Sahələrin sayı, addımların ardıcıllığı.
5. Sosial sübut. Rəylərin, sertifikatların yeri və forması.

Düymə rəngi kimi kiçik detallar ən sonda, yalnız kifayət qədər trafik olduqda test edilməlidir.

Kiçik bizneslərdə trafik az olur və çox test heç vaxt etibarlı nəticəyə çatmır. Ona görə ilk testi təklif və ya başlıq üzərində qurun, burada fərq böyük olur və az trafiklə də görünür. Testi satış tərəfindən ölçmək üçün analitika düzgün qurulmalıdır: bu işdə analitika xidmətimiz kömək edə bilər, hesablamalar üçün pulsuz alətlərimiz də var.

Qısa cavab: Yavaş sayt reklam büdcəsini və üzvi trafiki boşa xərcləyir. Öz trafikiniz, konversiyanız və orta çekinizlə itkini hesablayın, sonra ən sadə addımlardan başlayın: şəkilləri sıxın, lazımsız skriptləri silin, keşləmə və CDN qoşun. Hədəf mobil telefonda LCP 2,5 saniyədən az olmalıdır.

Sürət satışa necə təsir edir

Yavaş sayt üç mərhələdə müştəri itirir:

1. Açılmadan əvvəl. İstifadəçi linkə klikləyir, ağ ekran görür və geri qayıdır. Analitikada bu çox vaxt görünmür də, çünki səhifə analitika kodu yüklənməmiş bağlanır.
2. Baxış zamanı. Hər yeni səhifə gec açılır, istifadəçi kataloqa baxmağı yarımçıq qoyur.
3. Sifariş anında. Səbət, forma və ya ödəniş səhifəsi ləng işləyəndə istifadəçi etibarını itirir. Düymə basılır, cavab gəlmir, ikinci dəfə basılır və xəta çıxır.

Bunlara Google-un siqnalları da əlavə olunur: sürət və istifadəçi təcrübəsi (Core Web Vitals) sıralama amillərindən biridir, Google Ads-də isə açılış səhifəsinin təcrübəsi reklamın keyfiyyət qiymətləndirməsinə təsir edir.

Azərbaycan kontekstində sürət

Bakı və regionlarda istifadəçilərin böyük hissəsi saytlara telefondan, çox vaxt mobil internet vasitəsilə daxil olur. Bir neçə yerli xüsusiyyət var:

• Instagram və WhatsApp-dan keçid. Tətbiqdaxili brauzerlər bəzən adi brauzerdən ləng işləyir, ona görə sayt yüngül olmalıdır.
• Regionlarda internet sürəti fərqlənir. Bakıda sürətli açılan sayt Lənkəran və ya Qaxda yavaş açıla bilər.
• Server yeri. Sayt uzaq bir ölkədəki ucuz serverdədirsə və CDN yoxdursa, hər sorğu əlavə vaxt aparır.

Nümunə hesablama: hər saniyənin qiyməti

Aşağıdakı rəqəmlər tamamilə hipotetikdir, onları öz analitika məlumatlarınızla əvəz edin.

Başlanğıc vəziyyət:

• Ayda 10 000 ziyarət (reklam + üzvi).
• Konversiya (sifariş və ya müraciət): 1,5%.
• Orta çek: 70 AZN.
• Aylıq gəlir: 10 000 × 1,5% × 70 = 10 500 AZN.

Fərziyyə: sürəti 5 saniyədən 2,5 saniyəyə endirdikdən sonra ziyarətçilərin daha çoxu saytda qalır və konversiya 1,5%-dən 1,8%-ə yüksəlir.

• Yeni gəlir: 10 000 × 1,8% × 70 = 12 600 AZN.
• Aylıq fərq: 2 100 AZN, illik 25 200 AZN.

Öz hesabınızı necə aparmaq

1. GA4-də son 3 ayın ziyarət və konversiya rəqəmlərini götürün.
2. Səhifə yüklənmə vaxtını PageSpeed Insights-da mobil rejimdə ölçün.
3. Sürətli və yavaş səhifələrinizin konversiyasını müqayisə edin. Bu, sizin real «sürət effekti»nizi göstərir.
4. Ehtiyatlı fərziyyə ilə (məsələn, konversiyanın 0,1–0,3 faiz bəndi artması) potensial gəliri hesablayın.
5. Bu rəqəmi sürət optimizasiyasının xərci ilə müqayisə edin.

Reklam büdcəsi üçün də eyni məntiq işləyir. Bir klikin qiyməti (CPC) 0,30 AZN-dirsə və klik edənlərin 10%-i səhifə açılmamış çıxırsa, hər 1 000 AZN büdcənin təxminən 100 AZN-i nəticəsiz xərclənir (hipotetik misal).

Sürəti necə ölçmək

• PageSpeed Insights: mobil və masaüstü nəticələr, real istifadəçi məlumatları və tövsiyələr.
• Google Search Console: Core Web Vitals hesabatı bütün sayt üzrə problemli səhifə qruplarını göstərir.
• GA4: səhifələr üzrə konversiya və çıxış nisbəti.
• Real test: saytı öz telefonunuzda, mobil internetlə, Instagram brauzerindən açın.

Göstəricilərin mənasını Core Web Vitals sadə dillə yazımızda izah etmişik.

Saytı sürətləndirmək üçün addımlar

Addımları təsir və çətinlik dərəcəsinə görə sıralamışıq:

Şəkillər

Ən çox rast gəlinən problem telefondan və ya kameradan birbaşa yüklənmiş, bir neçə meqabaytlıq şəkillərdir. Hər şəkli göstərildiyi ölçüdə yükləyin, müasir formata çevirin və ekranın aşağısındakı şəkillər üçün «lazy loading» istifadə edin.

Skriptlər və plaginlər

Çat vidjetləri, piksellər, slayderlər, animasiya kitabxanaları: hər biri əlavə yükdür. Hər skript üçün sual verin: bu, satışa kömək edirmi? Etmirsə, silin. Edirsə, səhifə yükləndikdən sonra işə salın.

Hostinq və CDN

Ucuz və yüklənmiş server bütün digər optimizasiyaları zəiflədir. Hostinq seçimi haqqında domen və hostinq seçimi yazımızda ətraflı danışmışıq.

Hansı səhifələrdən başlamalı

Hər səhifə eyni dərəcədə vacib deyil. Sürət optimizasiyasına bu səhifələrdən başlayın:

1. Reklamın yönləndirdiyi açılış səhifələri.
2. Ən çox satan məhsul və ya xidmət səhifələri.
3. Səbət, sifariş və əlaqə formaları.
4. Ana səhifə.

Məhsul səhifələrinin həm sürət, həm məzmun baxımından necə qurulmalı olduğunu məhsul səhifəsi üçün SEO yazımızda izah etmişik.

Tez-tez edilən səhvlər

Saytı yalnız ofisdəki kompüterdə yoxlamaq ən geniş yayılmış səhvdir. Ondan sonra gələni: sürəti bir dəfə düzəldib, üç ay sonra yeni plaginlər və sıxılmamış şəkillərlə yenidən ağırlaşdırmaq. Bəzən də əks problem olur, komanda PageSpeed-də 100 xal arxasınca qaçır və real istifadəçinin nə gördüyünə baxmır. Ən bahalısı isə reklam büdcəsini artırıb açılış səhifəsini olduğu kimi yavaş saxlamaqdır.

Sürəti qorumaq üçün daimi qaydalar

Sürət bir dəfəlik iş deyil. Komandada bu qaydaları qəbul edin:

1. Sayta yüklənən hər şəkil əvvəlcə sıxılır və düzgün ölçüyə salınır.
2. Yeni skript, piksel və ya plagin yalnız məqsədi aydın olduqda əlavə olunur.
3. Hər ay əsas səhifələr PageSpeed Insights-da mobil rejimdə yoxlanılır.
4. Böyük dəyişiklikdən (yeni dizayn, yeni modul) sonra sürət yenidən ölçülür.
5. Nəticələr sadə cədvəldə saxlanılır ki, pisləşmə dərhal görünsün.

Saytınızı bu gün telefonunuzda, Wi-Fi-ı söndürüb, Instagram-dakı bio linkdən açın. Müştərinin gördüyü elə odur. Sürətli, mobilə uyğun və satış üçün qurulmuş sayt istəyirsinizsə, veb sayt xidmətimizlə tanış olun və ya saytınızın vəziyyətini pulsuz alətlərimizlə yoxlayın.

Qısa cavab: Yaxşı reklam mətni «biz kimik» yox, «sizə nə verir» sualına cavab verir. Problemlə və ya faydalı vədlə başlayın, konkret rəqəm və şərtlər verin, sübut əlavə edin və bir aydın çağırışla bitirin. Hər mətni ən azı iki variantda yazıb test edin.

Mətn yazmazdan əvvəl üç sual

1. Kimə yazıram? Yaş, şəhər, ehtiyac, qorxu. Bakıda yeni mənzil alan gənc ailə ilə regionda ev tikən sahibkarın dili fərqlidir.
2. Hansı problemi həll edirəm? Müştəri məhsulu yox, nəticəni alır: dreli yox, divardakı deşiyi.
3. Bir əsas mesaj nədir? Bir reklama bir fikir. Beş üstünlüyü bir mətnə yığmayın.

Auditoriyanı dəqiq təsvir etmək üçün hədəf auditoriya və persona yazısına baxın.

Əsas formulalar

AIDA: Diqqət → Maraq → İstək → Hərəkət

• Diqqət: «Kondisioneriniz yayda sizi yarı yolda qoyur?»
• Maraq: «Mövsümdən əvvəl texniki baxış problemlərin çoxunun qarşısını alır.»
• İstək: «Usta eyni gün gəlir, təmizlik və yoxlama bir saat çəkir.»
• Hərəkət: «WhatsApp-a yazın, vaxt seçin.»

PAS: Problem → Gərginlik → Həll

• Problem: «Saytınıza ziyarətçi gəlir, amma zəng yoxdur?»
• Gərginlik: «Hər gün reklam pulu xərclənir, müraciət isə rəqibə gedir.»
• Həll: «Pulsuz sayt auditi ilə əsas səbəbləri 3 gündə göstəririk.»

FAB: Xüsusiyyət → Üstünlük → Fayda

• Xüsusiyyət: «Ortopedik döşək, 7 zonalı yay sistemi.»
• Üstünlük: «Bədənin hər hissəsinə ayrıca dəstək verir.»
• Fayda: «Səhər belinizdə ağrı olmadan oyanırsınız.»

4U: Faydalı, Təcili, Unikal, Konkret

Başlıq yoxlaması üçün: başlıq faydalıdırmı, təcililik varmı, unikaldırmı, konkretdirmi? Dördündən ən azı üçü olmalıdır.

Başlıq qaydaları

Başlıq mətnin ən çox oxunan hissəsidir. İşlək başlıq növləri:

• Rəqəm ilə: «Bakıda mənzil alanda 5 sənədi yoxlayın»
• Sual ilə: «Saytınız niyə satmır?»
• Nəticə ilə: «Evdə 20 dəqiqəyə restoran səviyyəli plov»
• Təklif ilə: «Pulsuz diaqnostika, yalnız bu həftə»
• Səhv ilə: «Kombi seçərkən edilən 3 baha səhv»

Uydurma vədlər yazmayın: «100% zəmanət», «ən ucuz», «bir günə zəngin ol» kimi ifadələr həm etibarı zədələyir, həm də reklam platformalarının qaydalarına zidd ola bilər.

Çağırış (CTA)

Hər mətn bir aydın addımla bitməlidir. Zəif və güclü CTA nümunələri:

• Zəif: «Ətraflı məlumat üçün bizə müraciət edin.»
• Güclü: «WhatsApp-a «qiymət» yazın, 10 dəqiqəyə hesablayaq.»
• Zəif: «Saytımıza baxın.»
• Güclü: «Ölçünüzü seçin və sabah çatdırılma ilə sifariş edin.»

Azərbaycanda müştərilərin böyük hissəsi WhatsApp və Direct ilə yazmağı üstün tutur. CTA-da yazmağı asanlaşdırın: hazır mesaj mətni, açar söz, aydın cavab vaxtı. Mesajdan satışa keçid barədə: WhatsApp ilə satış hunisi.

Platforma üzrə nümunələr

Instagram reklamı (onlayn geyim mağazası)

Payız kolleksiyası gəldi. Yumşaq trikotaj, 3 rəng, S–XL ölçülər. Bakı daxili çatdırılma ertəsi gün, regionlara 2–3 gün. Ölçü uyğun gəlmədisə, dəyişmək olar. Direct-ə «payız» yazın, kataloqu göndərək.

Google Ads axtarış reklamı (santexnik xidməti)

Başlıqlar (30 simvola qədər):

• Santexnik Bakı, Eyni Gün
• Kran və Boru Təmiri
• Usta 60 Dəqiqəyə Gəlir

Təsvir (90 simvola qədər):

• Su sızması, tıxanma, kombi qoşulması. Qiyməti əvvəlcədən deyirik. İndi zəng edin.

Google Ads üçün mətn quruluşu barədə ətraflı: Google Ads axtarış kampaniyası.

WhatsApp kampaniya mesajı (gözəllik salonu)

Salam, Nigar xanım. Bu həftə saç baxımı xidmətinə 15% endirim var. Cümə və şənbə günləri üçün boş vaxtlar qalıb. Uyğun saatı yazın, sizin üçün saxlayaq.

Bu tip mesajı yalnız sizə icazə vermiş müştərilərə göndərin.

Addım-addım: bir reklam mətninin hazırlanması

1. Auditoriyanı və bir əsas problemi seçin.
2. Formulanı seçin (AIDA, PAS və ya FAB).
3. 5 başlıq variantı yazın, ən yaxşı ikisini saxlayın.
4. Gövdəni yazın: problem, həll, konkret şərtlər.
5. Sübut əlavə edin: zəmanət, çatdırılma şərti, real rəylər (icazə ilə).
6. Bir CTA yazın.
7. Mətni yüksək səslə oxuyun və artıq sözləri silin.
8. İki variantı A/B test edin.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, eyni büdcə ilə iki reklam mətni sınanır. Hipotetik rəqəmlərlə: A variantı 10 000 göstərişdən 80 klik (0,8%), B variantı isə 140 klik (1,4%) alır. Klik qiyməti eyni auksionda təxminən oxşar olsa, B variantı eyni pula 75% çox ziyarətçi gətirir. Yalnız mətni dəyişməklə müraciət xərcini xeyli azaltmaq mümkündür, ona görə hər kampaniyada ən azı iki mətn sınayın. Testin düzgün aparılması üçün: A/B test.

Mətndə tez-tez edilən səhvlər

• «Biz bazarda lider şirkətik» tipli ümumi cümlələr.
• Bir mətndə çox mesaj və çox CTA.
• Türk dilindən kalka ifadələr. Yerli auditoriya bunu dərhal hiss edir.
• Qiymət və şərtləri gizlətmək, sonra Direct-də «qiymət nədir?» suallarına yüzlərlə cavab yazmaq.
• Yalnız bir variant yazıb test etməmək.

Sübut və etibar elementləri

Müştəri reklamda «doğrudurmu?» sualını verir. Mətnə etibar qatmaq üçün uydurma yox, real sübutlardan istifadə edin:

• Konkret şərtlər: «Bakı daxili çatdırılma pulsuz», «7 gün ərzində qaytarma».
• Zəmanət: müddəti və nəyi əhatə etdiyini aydın yazın.
• Proses şəffaflığı: «Usta gəlməzdən əvvəl qiyməti telefonda deyirik.»
• Real rəylər: müştərinin icazəsi ilə, adı və ya baş hərfləri ilə.
• Ünvan və iş saatları: fiziki məkan etibarı artırır.

Rəqəm yazırsınızsa, o rəqəm doğru olmalıdır. «1000+ məmnun müştəri» yazmaq yalnız həqiqətən elədirsə məqbuldur.

Mətnin redaktəsi üçün yoxlama siyahısı

Mətni paylaşmazdan əvvəl bu sualları verin:

1. İlk cümlə tək başına oxunanda mənalıdırmı?
2. Mətndə «biz» sözü «siz» sözündən çoxdurmu? Çoxdursa, yenidən yazın.
3. Hər cümlə bir fikir daşıyırmı?
4. Ə, ı, ş, ç, ğ, ö, ü hərfləri düzgündürmü?
5. Qiymət, tarix və şərtlər aktualdırmı?
6. CTA bir dənədirmi və aydındırmı?
7. Mətn mobil ekranda rahat oxunurmu, abzaslar qısadırmı?

Bu yoxlama bir neçə dəqiqə çəkir, amma səhv və ya qeyri-müəyyən mətnə xərclənən reklam pulunu qoruyur.

Yaxşı reklam mətni nadir hallarda ilk cəhddə alınır. Beş başlıq yazıb ikisini saxlamaq, iki variantı test edib birini saxlamaq normal iş prosesidir. Reklam mətni və kreativlər üçün kontent və video xidmətimizə və rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın.

Mətn və başlıq variantlarını sınamaq üçün pulsuz alətlərimizdən istifadə edin.

Qısa cavab: WhatsApp hunisi beş mərhələdən ibarətdir: cəlb (reklam, sayt, Instagram), ilk cavab (sürətli və şablonlu), ehtiyacın aydınlaşdırılması, təklif və sifariş, satışdan sonrakı əlaqə. Hər mərhələ üçün hazır mətnlər, etiketlər və ölçmə qurulanda mesajlar proqnozlaşdırıla bilən satışa çevrilir.

Niyə WhatsApp hunisi lazımdır

Tanış vəziyyətdir: reklam işləyir, mesajlar gəlir, amma satış azdır. Səbəbə baxanda adətən eyni mənzərə çıxır. Cavab gec verilir və müştəri artıq başqasından alıb. Hər menecer öz bildiyi kimi yazır, çoxu qiyməti deyib susur. «Düşünüm» deyən müştəriyə heç kim geri dönmür. Hansı reklamın satış gətirdiyini isə heç kim bilmir.

Huni bu dörd problemin hər birinə ayrıca qayda qoyur.

Huninin 5 mərhələsi

1. Cəlb: mesajı haradan gətirmək

• Click-to-WhatsApp reklamları: Meta reklamlarında «Mesaj göndər» məqsədi ilə. Reklam büdcəsinin hesablanması üçün Instagram reklamına nə qədər büdcə ayırmalı yazısına baxın.
• Saytda WhatsApp düyməsi, hazır mətnlə: «Salam, mətbəx mebeli haqqında məlumat almaq istəyirəm.» Bu, mesajın hansı səhifədən gəldiyini də göstərir.
• Instagram bio və Stories: birbaşa WhatsApp linki.
• Google Biznes Profili: WhatsApp əlaqəsi əlavə edin.

Məsləhət: hər kanal üçün fərqli hazır mətn qoyun. Beləliklə, müştəri yazanda onun haradan gəldiyi bəlli olur.

2. İlk cavab: ilk dəqiqələr həlledicidir

Müştəri çox vaxt bir neçə satıcıya eyni anda yazır. İlk keyfiyyətli cavab verən üstünlük qazanır.

• Avtomatik salamlama: «Salam, xoş gəlmisiniz. Menecerimiz bir neçə dəqiqəyə cavab verəcək. Zəhmət olmasa, sizi maraqlandıran məhsulu yazın.»
• İş saatlarından kənar: «Mesajınız üçün təşəkkür edirik. Sabah saat 09:00-dan cavab verəcəyik.»
• Hazır cavablar: qiymət, çatdırılma, ödəniş, ünvan üçün qısa şablonlar.

3. Ehtiyacı aydınlaşdırın

Qiyməti dərhal yazıb susmaq ən çox edilən səhvdir. Müştəri qiyməti alır və rəqiblərlə müqayisəyə gedir. Əvəzində qısa suallar verin:

• «Hansı ölçü lazımdır?»
• «Bakıdasınız, yoxsa regiondan?»
• «Nə vaxta lazımdır?»

Sonra qiyməti dəyərlə birlikdə təqdim edin: «Bu model 850 AZN-dir: 2 il zəmanət, Bakı daxilində pulsuz çatdırılma və quraşdırma daxildir.» Satan mətn formulaları üçün reklam mətni yazmaq yazısına baxın.

4. Təklif və sifariş

• Fotolar, video, kataloq linki.
• Aydın qiymət və nəyin daxil olduğu.
• Ödəniş üsulları: onlayn ödəniş linki, qapıda ödəniş, taksit.
• Sifarişi təsdiqləyən qısa mesaj: məhsul, qiymət, ünvan, çatdırılma vaxtı.

Cavab gəlməyibsə, bir dəfə nəzakətli xatırlatma göndərin: «Salam, dünən baxdığınız model üzrə sualınız qaldımı?» Bu yanaşmanın e-ticarət versiyası səbəti tərk edənləri geri qaytarmaq yazısındadır.

5. Satışdan sonra

• Çatdırılmadan sonra təşəkkür mesajı.
• Bir neçə gün sonra rəy istəyi (Google Biznes Profili linki ilə).
• Məhsula uyğun xatırlatma: kosmetikada bitmə vaxtı, xidmətdə növbəti baxış.
• Razılıq verən müştərilər üçün yeniliklər.

Etiketlər və CRM

WhatsApp Business tətbiqində etiketlərdən istifadə edin: «Yeni müraciət», «Təklif göndərilib», «Gözləmədə», «Sifariş», «Çatdırılıb», «Təkrar müştəri». Müraciət sayı artanda WhatsApp Business API və CRM inteqrasiyasına keçmək lazım olur: bir nömrədə bir neçə operator, mesajların avtomatik paylanması, satış hesabatları. Bu mərhələdə AI köməkçisi də rutin sualları cavablandıra bilər.

Hunini qurmaq üçün addımlar

1. WhatsApp Business profilini tamamlayın: loqo, təsvir, iş saatları, ünvan, kataloq.
2. Avtomatik salamlama və iş saatlarından kənar cavabı yazın.
3. Ən çox verilən 10 sual üçün hazır cavablar hazırlayın.
4. Hər kanal üçün fərqli hazır mətnli WhatsApp linkləri yaradın.
5. Etiket sistemini qurun və menecerləri öyrədin.
6. Cavab vaxtı üçün daxili standart müəyyən edin.
7. Həftədə bir dəfə nəticələri ölçün: mesaj, sifariş, konversiya.

Nümunə hesablama

Tutaq ki, Click-to-WhatsApp reklamına ayda 500 AZN xərcləyirsiniz və 250 mesaj alırsınız (bir mesaj 2 AZN). Mesajların 10%-i sifarişə çevrilir: 25 sifariş, bir sifarişin reklam xərci 20 AZN.

Cavab vaxtını qısaldıb, ehtiyac sualları və xatırlatma tətbiq edəndən sonra konversiya 15%-ə qalxır: 37–38 sifariş, bir sifarişin xərci təxminən 13.3 AZN. Reklam büdcəsinə toxunulmayıb, satış artıb. Rəqəmlər hipotetikdir.

WhatsApp hunisində tez-tez edilən səhvlər

• «Qiymət direktdə» yanaşması. Instagram-da qiyməti gizlədib WhatsApp-a yönləndirmək bəzi müştəriləri itirir. Əsas məhsulların qiymət aralığını açıq göstərmək daha etibarlıdır.
• Səsli mesajlarla cavab. Bəzi müştərilər səsli mesajı dinləmək imkanında olmur. Əsas məlumatı mətnlə yazın.
• Bir telefonda bir menecer. Menecer məzuniyyətə gedəndə və ya işdən çıxanda bütün söhbət tarixçəsi onunla gedir. Biznes nömrəsi şirkətə məxsus olmalıdır.
• Uzun mətn blokları. Bir mesajda on cümlə əvəzinə qısa, aydın mesajlar və vizual material göndərin.
• Satışdan sonra səssizlik. Müştəri məhsulu alandan sonra unudulur, halbuki təkrar satış yeni müştəri cəlb etməkdən adətən ucuz başa gəlir.

Menecerlər üçün mesaj standartı

Komandada vahid ton və keyfiyyət üçün qısa standart yazın:

Bu standart yeni menecerin işə tez başlamasına da kömək edir.

Haradan başlamalı

Bu həftə iki şey edin: avtomatik salamlamanı və ən çox verilən 10 suala hazır cavabları yazın. Sonra bir həftə ərzində hər mesajın neçə dəqiqəyə cavablandığını qeyd edin. Bir çox biznes üçün ilk ciddi irəliləyiş elə cavab vaxtının qısalmasından gəlir. WhatsApp hunisini reklam və avtomatlaşdırma ilə birlikdə qurmaq üçün rəqəmsal reklam xidmətimizə baxın və ya əlaqə səhifəsindən bizə yazın.

Qısa cavab: Agentliklə ilk görüşdə məqsədinizi və büdcənizi açıq deyin, sonra 12 sualı verin: ölçmə, komanda, hesabat, sahiblik, müddət və qiymət barədə. Konkret, ölçülə bilən cavab verən və sizin biznesiniz haqqında sual verən agentliyi seçin, «hər şeyə zəmanət» verəni yox.

Görüşdən əvvəl: özünüzə 3 sual

Agentliyə nə istədiyinizi aydın deyə bilmirsinizsə, ən yaxşı agentlik də sizə kömək etməkdə çətinlik çəkəcək. Əvvəlcə yazın:

1. Məqsəd nədir? Satış, müraciət, brend tanınırlığı, yeni bazar? Rəqəmlə: «ayda 80 müraciət».
2. Büdcə nə qədərdir? Ayrıca: agentlik haqqı və reklam büdcəsi.
3. Daxildə kim var? Kontenti kim təsdiqləyəcək, müraciətləri kim qəbul edəcək, satışları kim yazacaq?

Büdcə kiçikdirsə, əvvəl aylıq 500 AZN-lik marketinq planı ilə özünüz başlamaq da məntiqli variantdır.

Agentliyə veriləcək 12 sual

Strategiya və uyğunluq

1. Bizim sahədə və ya oxşar biznes modelində təcrübəniz varmı? Yaxşı cavab: konkret layihələr, nə etdikləri və hansı göstəricilərlə ölçdükləri. Eyni sahə məcburi deyil, amma oxşar satış modeli (məsələn, uzun qərar müddətli xidmət) vacibdir.

2. İlk 90 gündə nə edəcəksiniz? Yaxşı cavab: audit, ölçmə qurulumu, test planı, ilk nəticələrin qiymətləndirilməsi. «Dərhal reklam başladırıq» cavabı ölçmə olmadan pul xərcləmək deməkdir.

3. Bizim haqqımızda hansı məlumatlara ehtiyacınız var? Agentlik sizin marjanızı, orta çekinizi, satış prosesinizi, rəqiblərinizi soruşmursa, nəticəni necə ölçəcəyini də bilmir. Bu yanaşmanı hədəf auditoriya və persona yazımızda da izah etmişik.

Ölçmə və hesabat

4. Uğuru hansı göstəricilərlə ölçəcəksiniz? Yaxşı cavab: müraciət, müraciət qiyməti, satış, CAC, ROAS, yəni sizin məqsədinizə uyğun göstəricilər. Yalnız bəyənmə, əhatə və izləyici sayından danışmaq xəbərdarlıq siqnalıdır. Ətraflı: marketinqdə hansı KPI-lara baxmalı.

5. Hesabat nə qədər tez-tez və hansı formada olacaq? Yaxşı cavab: aylıq yazılı hesabat, ayda bir görüş, istəyə görə canlı panel. Hesabatda yalnız rəqəmlər deyil, şərh və növbəti addımlar olmalıdır.

6. Konversiya izləməsini kim qurur və yoxlayır? GA4, Meta Pixel, UTM, CRM inteqrasiyası qurulmayıbsa, bütün hesabatlar təxmindən ibarətdir.

Komanda və proses

7. Layihədə kim işləyəcək və onlarla necə əlaqə saxlayacağıq? Satış görüşünə gələn şəxs ilə işi görən şəxs fərqli ola bilər. Hesab menecerini və mütəxəssisləri tanımaq istəyin.

8. Kontenti və reklam mətnini necə təsdiqləyirik? Aydın təsdiq prosesi: kim, nə vaxt, neçə düzəliş. Bu, vaxt itkisinin və gərginliyin qarşısını alır.

9. Hansı işləri özünüz görürsünüz, hansını kənara verirsiniz? Subpodratçı istifadə etmək normaldır, amma bunu açıq demək lazımdır.

Sahiblik, müqavilə və qiymət

10. Reklam hesabları, domen və analitika kimin adına olacaq? Yeganə düzgün cavab: sizin adınıza. Agentlik girişlə işləməlidir.

11. Qiymətə nə daxildir və nə daxil deyil? Agentlik haqqı, reklam büdcəsi, çəkiliş, dizayn və alətlərin abunəsi ayrıca sətirlərlə yazılmalıdır. Reklam büdcəsinin faizi ilə haqq alan modellərdə hansı məbləğin reklam platformasına getdiyini dəqiq bilməlisiniz.

12. Əməkdaşlığı necə bitirə bilərik? Xəbərdarlıq müddəti, faylların və girişlərin təhvili, kreativ fayllarının hüququ. Çıxış şərtləri aydın olan agentlik öz işinə güvənir.

Xəbərdarlıq siqnalları

İlk görüşdə konkret satış sayına və ya «Google-da 1-ci yer»ə zəmanət verilirsə, ehtiyatlı olun. Heç kim alqoritmlərə və bazara zəmanət verə bilməz. Reklam hesablarını öz adına açmaq istəyi, sizin rəqəmlərinizi soruşmadan verilən qiymət təklifi də yaxşı əlamət deyil.

Bakı bazarında tez-tez görünən daha bir şey «ayda 12 post» tipli paketlərdir: post sayı var, amma bu postların nəyə xidmət etdiyi yazılmayıb. Çıxış şərtləri olmayan uzunmüddətli müqavilə və yalnız gözəl dizayndan ibarət, heç bir ölçülən nəticə göstərməyən portfolio da diqqət tələb edir.

Agentlikləri müqayisə cədvəli

Görüşlərdən sonra hər agentliyi 1–5 bal ilə qiymətləndirin:

Yekun bal = hər meyarın balı × çəkisi, sonra cəmlənir. Çəkilərin cəmi 100%-dir.

Nümunə hesablama

Fərz edək ki, Agentlik A meyarlar üzrə belə bal alıb (hipotetik): 4, 5, 3, 4, 5, 3.

• 4 × 0,20 = 0,80
• 5 × 0,20 = 1,00
• 3 × 0,15 = 0,45
• 4 × 0,15 = 0,60
• 5 × 0,15 = 0,75
• 3 × 0,15 = 0,45

Yekun: 0,80 + 1,00 + 0,45 + 0,60 + 0,75 + 0,45 = 4,05 (5 üzərindən). Qiymət balı aşağıdır, amma ölçmə və şəffaflıq üzrə güclü olduğu üçün ümumi nəticə yüksək çıxır.

Qiymət modelləri: hansı nə zaman uyğundur

Agentliklər adətən bir neçə modeldən biri ilə işləyir. Hər birinin öz üstünlüyü və riski var:

Kiçik biznes üçün adətən sabit aylıq haqq ən şəffaf modeldir. Nəticəyə bağlı model cəlbedici görünür, amma yalnız ölçmə düzgün qurulubsa və hər iki tərəf eyni rəqəmə güvənirsə işləyir.

Sınaq dövrü

Böyük öhdəlikdən əvvəl 1–3 aylıq sınaq dövrü və ya kiçik pilot layihə ilə başlamaq daha az risklidir. Məsələn, əvvəl yalnız bir kanalda reklam idarəetməsi və ya analitika auditi. Bu dövrdə agentliyin ünsiyyət tərzini, hesabat keyfiyyətini və vaxtında işləmə intizamını real görürsünüz. Pilotun əvvəlində uğur meyarlarını yazılı razılaşdırın ki, dövrün sonunda qərar hisslərə yox, faktlara əsaslansın. Bu meyarları qurmaq üçün ROAS, CAC və LTV göstəricilərindən istifadə edə bilərsiniz.

Seçimdən sonra: ilk aydakı addımlar

1. Bütün girişləri (Meta Business, Google Ads, GA4, sayt) agentliyə istifadəçi kimi verin.
2. Məqsəd və göstəriciləri yazılı razılaşdırın.
3. Ölçmənin işlədiyini birlikdə yoxlayın.
4. Ünsiyyət kanalını və həftəlik qısa görüş vaxtını təyin edin.
5. Birinci ayın sonunda hesabatı müzakirə edin və növbəti ay üçün bir dəyişiklik qərarı verin.

Qısası, yaxşı agentlik görüşdə sizdən çox sual soruşur, nəticəni pulla bağlı göstəricilərlə ölçür, reklam hesablarını sizin adınıza saxlayır və qiymətini açıq yazır. Odeo Agency-nin hansı istiqamətlərdə işlədiyini xidmətlər səhifəmizdə görə bilərsiniz.

Bu 12 suala bizim cavablarımızı eşitmək istəyirsinizsə, bizimlə əlaqə saxlayın.