Domen və hostinq seçimi: .az, .com və digərləri

Domen və hostinq seçimi saytın ünvanını və «evini» müəyyən edir. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən biznes üçün ən etibarlı yol əsas auditoriya yerlidirsə .az, beynəlxalq hədəf varsa .com domenini seçmək, mümkünsə hər ikisini qeydiyyatdan keçirib birini digərinə yönləndirməkdir. Hostinq isə saytın növünə görə seçilir: sadə korporativ sayt üçün keyfiyyətli paylaşımlı hostinq və ya statik hostinq, e-ticarət və yüksək trafik üçün VPS və ya bulud həlləri. Ən vacib qayda: domen və hostinq şirkətin öz adına və nəzarətində olmalıdır.

Qısa cavab: Qısa, yadda qalan, tələffüzü asan domen adı seçin, .az və .com-u birlikdə götürün, avtomatik uzatmanı aktiv edin. Hostinqi sürət, dəstək, ehtiyat nüsxə (backup) və pulsuz SSL meyarları ilə seçin. Sadə saytlar üçün statik hostinq və CDN həm sürətli, həm sərfəlidir.

Domen nədir, hostinq nədir

Bu iki anlayış tez-tez qarışdırılır:

• Domen — saytın ünvanıdır (odeo.az). Onu domen qeydiyyatçısından müəyyən müddətə icarəyə götürürsünüz.
• Hostinq — saytın faylları və bazasının saxlandığı serverdir. Domen istifadəçini hostinqə yönləndirir.
• DNS — domeni hostinqin ünvanı ilə əlaqələndirən «telefon kitabçası»dır. E-poçt, sayt və digər xidmətlərin hara yönləndiyi DNS qeydlərində göstərilir.

Domen və hostinqi eyni şirkətdən almaq rahatdır, amma məcburi deyil. Bəzən onları ayırmaq daha təhlükəsizdir: hostinqi dəyişəndə domenə toxunmaq lazım gəlmir.

Domen zonasının seçimi: .az, .com və digərləri

Google üçün .az domeni Azərbaycan ilə coğrafi əlaqə siqnalıdır. .com isə coğrafi baxımdan neytraldır — yerli SEO-nu saytın dili, ünvan, telefon və Google Biznes Profili ilə gücləndirmək lazımdır. Bu barədə Azərbaycanda SEO bələdçimizdə ətraflı yazmışıq.

Yaxşı domen adı necə seçilir

1. Qısa olsun. İdeal halda 6–15 simvol. Telefonda yazmaq və vizit kartında oxumaq asan olsun.
2. Telefonla deyiləndə səhv yazılmasın. Ə, ı, ş kimi hərflər domen adında problem yaradır — şirniyyat.az yox, shirniyyat.az və ya sirniyyat.az kimi variantlar arasında seçim edib, digərlərini də götürməyi düşünün.
3. Defis və rəqəmlərdən qaçın. «lux-mebel-24.az» şifahi olaraq ötürmək çətindir.
4. Brendlə uyğun olsun. Instagram adı ilə eyni olması müştəri üçün rahatdır.
5. Ticarət nişanlarını yoxlayın. Başqa brendin adını domendə istifadə etmək hüquqi problem yarada bilər.
6. Əlavə variantları qoruyun. Əsas adı .az və .com-da, ehtiyac olsa ümumi səhv yazılışlarda götürün.

Hostinq növləri

Hostinq seçərkən yoxlanılacaq meyarlar

• Sürət: server cavab vaxtı və CDN imkanı. Sürətin vacibliyini Core Web Vitals yazımızda izah etmişik.
• Pulsuz SSL: HTTPS sertifikatı (məsələn, Let's Encrypt) avtomatik qurulmalıdır.
• Ehtiyat nüsxə: gündəlik avtomatik backup və asan bərpa.
• Dəstək: problemi tez həll edən, sizə anlaşıqlı dildə cavab verən dəstək.
• Uptime: saytın işləmə müddəti üzrə öhdəlik.
• Yer və resurs: disk, yaddaş, verilənlər bazası limitləri.
• Gizli xərclər: ilk il endirimli, sonrakı illərdə bahalaşan tariflər.

Korporativ e-poçt

Domen aldıqdan sonra info@sirketiniz.az kimi korporativ e-poçt qurmaq etibar üçün vacibdir. Gmail ünvanı ilə kommersiya təklifi göndərmək daha az peşəkar görünür. Seçimlər:

• Google Workspace və ya Microsoft 365 — etibarlı, ödənişli.
• Hostinqin daxili poçtu — ucuz, amma spam filtrləri və etibarlılıq zəif ola bilər.

E-poçtun spama düşməməsi üçün DNS-də SPF, DKIM və DMARC qeydlərini qurun. Bunlar məktubun həqiqətən sizin domendən göndərildiyini təsdiqləyən qeydlərdir.

Addım-addım: domen və hostinq qurulumu

1. Domen adı variantlarını yazın və mövcudluğunu yoxlayın.
2. Domeni şirkətin adına, şirkət e-poçtu ilə qeydiyyatdan keçirin.
3. Avtomatik uzatmanı aktiv edin, ödəniş kartının müddətini izləyin.
4. Saytın növünə görə hostinq seçin.
5. DNS qeydlərini qurun: sayt üçün A/CNAME, e-poçt üçün MX, SPF, DKIM, DMARC.
6. SSL-i aktiv edin və bütün HTTP sorğuları HTTPS-ə yönləndirin.
7. İkinci domeni (.com və ya .az) əsas domenə 301 yönləndirmə ilə bağlayın.
8. Bütün giriş məlumatlarını (domen, hostinq, DNS) şirkətin parol menecerində saxlayın.

Təhlükəsizlik tərəfi üçün sayt təhlükəsizliyi: 10 vacib addım yazımıza baxın.

Nümunə hesablama

Hipotetik misal: paylaşımlı hostinq ilk il ayda 5 AZN, sonrakı illərdə isə ayda 12 AZN-dir. Üç illik real xərc: 60 + 144 + 144 = 348 AZN. Alternativ tarif hər il ayda 9 AZN-dir: 3 ildə 324 AZN. İlk baxışda ucuz görünən tarif üç ildə daha baha başa gəlir. Ona görə həmişə yeniləmə qiymətinə baxın.

Tez-tez edilən səhvlər

• Domeni proqramçının və ya agentliyin adına qeydiyyatdan keçirmək.
• Uzatma xatırlatmalarını köhnə, istifadə olunmayan e-poçta göndərmək.
• Ən ucuz hostinqi seçib, sürət və dəstəkdən imtina etmək.
• Backup-ı yoxlamamaq — bərpa edilə bilməyən ehtiyat nüsxə faydasızdır.
• Hostinq dəyişəndə e-poçtun MX qeydlərini unutmaq.

Nəticə

Domen və hostinq saytın təməlidir: düzgün seçim illərlə problemsiz işləyir, səhv seçim isə sürət, təhlükəsizlik və hətta domeni itirmək riski yaradır. Qısa və yadda qalan ad seçin, .az və .com-u qoruyun, hostinqi saytın ehtiyacına görə götürün və bütün girişləri şirkətin nəzarətində saxlayın. Domen, hostinq, e-poçt və serverlərin qurulmasında köməyə ehtiyacınız varsa, İT və avtomatlaşdırma xidmətimizə baxın və ya Odeo Agency ilə əlaqə saxlayın.