Core Web Vitals sadə dillə: LCP, INP və CLS

Core Web Vitals — Google-un saytın istifadəçi üçün nə qədər rahat olduğunu ölçən üç göstəricisidir: LCP (səhifənin əsas hissəsi nə qədər tez görünür), INP (klikə nə qədər tez cavab verir) və CLS (yüklənəndə elementlər nə qədər yerindən oynayır). Yaxşı nəticə üçün LCP 2,5 saniyədən, INP 200 millisaniyədən, CLS isə 0,1-dən az olmalıdır. Bu yazıda hər göstəricini texniki jarqonsuz izah edir və necə yaxşılaşdırmağı göstəririk.
Qısa cavab: LCP — sürət, INP — reaksiya, CLS — sabitlik. Üçünü PageSpeed Insights və Google Search Console-da pulsuz ölçə bilərsiniz. Ən çox kömək edən addımlar: şəkilləri sıxmaq və düzgün ölçüdə vermək, lazımsız skriptləri azaltmaq və şəkil, reklam, banner üçün əvvəlcədən yer ayırmaq.
Üç göstərici bir baxışda
| Göstərici | Nəyi ölçür | Yaxşı | Təkmilləşdirmə lazımdır | Zəif |
|---|---|---|---|---|
| LCP | Ən böyük elementin görünmə vaxtı | ≤ 2,5 s | 2,5–4 s | > 4 s |
| INP | Klikə və toxunuşa reaksiya | ≤ 200 ms | 200–500 ms | > 500 ms |
| CLS | Vizual sabitlik | ≤ 0,1 | 0,1–0,25 | > 0,25 |
Google bu həddləri istifadəçilərin 75%-lik hissəsi üzrə qiymətləndirir. Yəni ziyarətçilərinizin ən azı dörddə üçü yaxşı təcrübə yaşamalıdır.
LCP: əsas məzmun nə qədər tez görünür
LCP (Largest Contentful Paint) ekranda ən böyük elementin — adətən əsas şəklin, banner-in və ya böyük başlığın — tam göründüyü anı ölçür. İstifadəçi üçün bu, «sayt açıldı» hissidir.

LCP-ni nə pisləşdirir
- Ölçüsü bir neçə meqabayt olan şəkillər (çox vaxt telefondan birbaşa yüklənmiş fotolar).
- Yavaş hostinq və ya serverin uzaqda yerləşməsi.
- Əsas şəklin JavaScript ilə gec yüklənməsi.
- Çoxlu xarici şrift və stil faylları.
LCP-ni necə yaxşılaşdırmaq
- Əsas şəkli WebP və ya AVIF formatına çevirin və ekrana uyğun ölçüdə verin.
- Əsas şəkilə
fetchpriority="high"atributu əlavə edin, ona «lazy loading» tətbiq etməyin. - CDN istifadə edin — fayllar istifadəçiyə yaxın serverdən göndərilir.
- Şriftləri öz serverinizdən yükləyin və sayını azaldın.
INP: sayt klikə nə qədər tez cavab verir
INP (Interaction to Next Paint) 2024-cü ildə köhnə FID göstəricisini əvəz edib. O, istifadəçi düyməyə basanda, menyu açanda və ya formaya yazanda saytın görünən reaksiya verməsinə qədər keçən vaxtı ölçür. Səhifədəki bütün qarşılıqlı əlaqələr nəzərə alınır, ən pis nəticələrdən biri qiymət kimi götürülür.

INP-ni nə pisləşdirir
- Ağır JavaScript — xüsusən çoxlu plaginləri olan WordPress saytları.
- Üçüncü tərəf skriptləri: çat vidjetləri, reklam pikselləri, analitika alətləri.
- Klikdən sonra brauzerin bütün səhifəni yenidən hesablaması.
INP-ni necə yaxşılaşdırmaq
- İstifadə olunmayan plaginləri və skriptləri silin.
- Çat vidjeti kimi vacib olmayan skriptləri səhifə yükləndikdən sonra işə salın.
- Uzun JavaScript tapşırıqlarını kiçik hissələrə bölün (bu proqramçı işidir).
- Google Tag Manager-də lazımsız teqləri təmizləyin.
Bakıda bir çox biznes saytına WhatsApp düyməsi, Instagram lenti, bir neçə piksel və onlayn çat eyni anda qoşulur. Hər biri ayrılıqda kiçik görünür, birlikdə isə telefonda ciddi gecikmə yaradır.
CLS: səhifə yüklənəndə yerindən oynayırmı
CLS (Cumulative Layout Shift) səhifə yüklənərkən elementlərin gözlənilmədən sürüşməsini ölçür. Tanış vəziyyət: düyməni basmaq istəyirsiniz, bu an yuxarıda banner yüklənir və siz başqa linkə klikləyirsiniz. Bu, həm əsəbləşdirir, həm də səhv sifarişlərə səbəb ola bilər.
CLS-i nə pisləşdirir
- Ölçüsü (en və hündürlük) göstərilməyən şəkillər və videolar.
- Gec yüklənən banner, kampaniya zolağı və ya kuki bildirişi.
- Xüsusi şriftin yüklənərkən mətnin ölçüsünü dəyişməsi.
CLS-i necə yaxşılaşdırmaq
- Bütün şəkil və videolara
widthvəheightatributları verin. - Banner və reklam blokları üçün əvvəlcədən sabit yer ayırın.
- Kuki bildirişini və bildiriş zolaqlarını məzmunun üstündə, onu itələmədən göstərin.
- Şriftlər üçün
font-display: swapvə uyğun ehtiyat şrift seçin.
Core Web Vitals-ı necə ölçmək
İki növ məlumat var və onları qarışdırmamaq vacibdir:
- Laboratoriya məlumatı: PageSpeed Insights və Lighthouse süni şəraitdə bir test aparır. Problemləri tapmaq üçün faydalıdır.
- Sahə (real) məlumatı: Chrome istifadəçilərindən toplanan real nəticələr. Google qiymətləndirmədə məhz bunu istifadə edir. PageSpeed Insights-ın yuxarı hissəsində və Search Console-un «Core Web Vitals» hesabatında görünür.
Kiçik saytlarda real məlumat olmaya bilər — trafik az olduqda Google kifayət qədər məlumat toplamır. Bu halda laboratoriya nəticəsinə və real telefonda öz testinizə əsaslanın.
Addım-addım yoxlama
- pagespeed.web.dev ünvanında saytınızın ünvanını yazın.
- «Mobil» nəticəsinə baxın — masaüstü adətən daha yaxşı olur.
- Yuxarıda real istifadəçi məlumatları varsa, üç göstəricinin rəngini qeyd edin.
- Aşağıdakı «Diaqnostika» bölməsində ən böyük problemləri yazın.
- Ana səhifə, kateqoriya səhifəsi və məhsul/xidmət səhifəsini ayrıca yoxlayın — onların nəticələri fərqli olur.
Nümunə hesablama
Hipotetik misal: məhsul səhifənizin əsas şəkli 3 MB-dır. Onu WebP formatına çevirib 200 KB-a endirsəniz, 2,8 MB az məlumat yüklənir. Saniyədə təxminən 1 MB real sürətli mobil internetdə bu, təxminən 2–3 saniyə qənaət deməkdir — LCP «zəif» zonadan «yaxşı» zonaya keçə bilər. Bu cür sadə dəyişikliklər çox vaxt ən böyük təsiri verir.
Platformaya görə tez qazanılan nəticələr
Saytınızın hansı platformada qurulduğundan asılı olaraq ilk addımlar fərqlənir:
| Platforma | Əsas problem | İlk addım |
|---|---|---|
| WordPress | Çoxlu plagin, ağır mövzu | İstifadə olunmayan plaginləri silmək, keşləmə plagini qurmaq |
| Səhifə qurucuları (Wix, Tilda və s.) | Lazımsız animasiya və bloklar | Ağır animasiyaları azaltmaq, şəkilləri sıxmaq |
| Hazır e-ticarət platformaları | Çoxlu tətbiq və vidjet | Hər tətbiqin faydasını yoxlamaq, artıqlarını söndürmək |
| Statik sayt | Adətən sürətlidir | Şəkil ölçüləri və şriftlərə nəzarət |
Hansı platforma olursa olsun, dəyişiklikdən əvvəl və sonra eyni səhifəni ölçün və nəticəni qeyd edin — beləliklə hansı addımın həqiqətən kömək etdiyini görəcəksiniz.
Biznes üçün niyə vacibdir
Core Web Vitals yalnız Google üçün deyil. Yavaş və «tullanan» sayt istifadəçini itirir: reklam üçün ödənilmiş klik saytda nəticə vermədən geri qayıdır. Sürətin satışa təsirini ətraflı saytın sürəti və satış yazımızda hesablamışıq. Sürət texniki SEO-nun bir hissəsidir — tam siyahı üçün 40 bəndlik texniki SEO yoxlama siyahısına baxın.
Tez-tez edilən səhvlər
- Yalnız masaüstü nəticəyə baxmaq.
- Xal üçün vacib funksiyaları silmək, amma əsas problemi — ağır şəkilləri — həll etməmək.
- Hər yeni marketinq aləti üçün skripti düşünmədən sayta əlavə etmək.
- Ucuz, yüklənmiş paylaşımlı hostinqdə qalmaq. Bu barədə domen və hostinq seçimi yazımızda danışmışıq.
Nəticə
LCP, INP və CLS mürəkkəb səslənsə də, mənaları sadədir: sayt tez açılmalı, klikə tez cavab verməli və yüklənəndə yerindən oynamamalıdır. Şəkilləri optimallaşdırmaq, skriptləri azaltmaq və elementlər üçün yer ayırmaq çox vaxt problemin böyük hissəsini həll edir. Sürətli və mobilə uyğun sayt qurmaq istəyirsinizsə, veb sayt xidmətimizə baxın və ya mövcud saytınızın vəziyyətini pulsuz alətlərimizlə yoxlayın.


